🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی یزدگرد بزه‌گر

❖
28 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۵ - شکار بهرام‌گور: کشتن شیر و گور به یک تیر، نمودن زور به تازیان و فرستادن نگار به یزدگرد
هفته‌ای دیگر فرا رسید و بهرام‌گور با لشکری سرفراز، همراه با یوزان شکاری و بازهای تیزچنگال رو به سوی نخچیرگاه نهاد. در میان کوهسار، ناگاه شیری ژیان پدیدار شد که بر پشت گوری سرکش افتاده و تن او را می‌درید. بهرام چون آن صحنه را دید، کمان سیاه را کشید و تیرِ سه‌پرِ خدنگ را بر شست بست. او چنان با زور و استادی تیر را رها کرد که پیکر شیر را بر پشت گور دوخت؛ بر فراز، شیر پر از خون شد و در زیر، گور جان داد. بهرام پس از این کارنمای شگفت، با تیغی بر دست به ایوان بازآمد.

هفته‌ای پس از آن، نعمان و منذر به همراه سران و دلاوران نامدار تازی با بهرام راهی شکارگاه شدند. منذر در دل می‌خواست که بهرام هنر سواری و توانمندی خویش را به بزرگان تازی بنمایاند. در آن میان، گله‌ای از شترمرغان بیابانی پدیدار شدند که چون هیونانی تندرو می‌دویدند. بهرام‌گور به کرداری چو باد تند، اسب تاخت؛ کمان در چنگ فشرد و چهار تیر خدنگ بر کمرگاه خویش زد. او تیرها را یک‌به‌یک بر چله گذاشت و با نشانه رفتنی بی‌مانند، پر و بال شترمرغان را شکافت. چابکی تیرهای او چنان برابر و دقیق بود که تیر نخست از تیر دوم سر مویی پیشی نداشت و همه در یک خط و با یک اندازه شکاف بر هدف نشستند.

چون بزرگان و تیزبینان به جای تیرها رفتند، دیدند که هر زخم تیر به اندازه مویی از دیگری تفاوت ندارد. منذر و نیزه‌داران پرخاشجوی تازی بانگ آفرین برافراشتند. منذر به بهرام گفت که خرسندی‌ام به تو چون درخت گلی پربار است؛ خدای کند که ماه اقبالت هرگز خم نیاورد و کمرگاهت سست نگردد.

چون به ایوان بازآمدند، اندیشه منذر از سرور بر بهرام تا کیوان افراشته شد. او صورتگران و نگارگران بسیار از سرزمین یمن فراخواند. بفرمود تا پرده‌ای از حریر ابریشمین بیاورند و صحنه شکار بهرام را بر آن بنگارند: سواری گوژپیکر و پیلتن چون بهرام بر اشتر بلند، در حالی که شیر و آهو و گور و شترمرغ در هامون با زخمه‌های تیر بر پارچه نقش می‌بستند. این نگارین‌نامه با قیر سیاه و رنگ‌های تابناک بر حریر جاودانه شد. سپس منذر قاصدی تیزرو برانگیخت و آن حریر نگارین را نزد یزدگرد شاه فرستاد. چون قاصد به دربار رسید و نگار پیش چشم شاه و بزرگان ایران گشوده شد، همگان از هنر و زور بهرام فروماندند و زبان به آفرین و ستایش او گشودند. از آن پس، هر زمان که بهرام هنری نو می‌نمود، خبراورش را شتابان به سوی شهریار می‌تاختند.
#1
دگر هفته با لشکری سرفراز
✦
به نخچیرگه رفت با یوز و باز
#2
برابر ز کوهی یکی شیر دید
✦
کجا پشت گوری همی بر درید
#3
برآورد زاغ سیه را بزه
✦
به تندی به شست سه‌پر زد گره
#4
دل گور بردوخت با پشت شیر
✦
پر از خون هژبر از بر و گور زیر
#5
چو او گور و شیر دلاور بکشت
✦
به ایوان خرامید تیغی به مشت
#6
دگر هفته نعمان و منذر به راه
✦
همی رفت با او به نخچیرگاه
#7
بسی نامور برده از تازیان
✦
کزیشان بدی راه سود و زیان
#8
همی خواست منذر که بهرام گور
✦
بدیشان نماید سواری و زور
#9
شترمرغ دیدند جایی گله
✦
دوان هر یکی چون هیونی یله
#10
چو بهرام‌گور آن شترمرغ دید
✦
به کردار باد هوا بردمید
#11
کمان را بمالید خندان به چنگ
✦
بزد بر کمر چار تیر خدنگ
#12
یکایک همی راند اندر کمان
✦
بدان تا سرآرد بریشان زمان
#13
همی برشکافید پرشان به تیر
✦
بدین سان زند مرد نخچیرگیر
#14
به یک سوزن این زان فزون‌تر نبود
✦
همان تیر زین تیر برتر نبود
#15
برفت و بدید آنک بد نامدار
✦
به یک موی‌بر بود زخم سوار
#16
همی آفرین خواند منذر بدوی
✦
همان نیزه‌داران پرخاشجوی
#17
بدو گفت منذر که ای شهریار
✦
بتو شادمانم چو گلبن به بار
#18
مبادا که خم آورد ماه تو
✦
وگر سست گردد کمرگاه تو
#19
هم‌انگه چون منذر به ایوان رسید
✦
ز بهرام رایش به کیوان رسید
#20
فراوان مصور بجست از یمن
✦
شدند این سران بر درش انجمن
#21
بفرمود تا زخم او را به تیر
✦
مصور نگاری کند بر حریر
#22
سواری چو بهرام با یال و کفت
✦
بلند اشتری زیر و زخمی شگفت
#23
کمان مهره و شیر و آهو و گور
✦
گشاده بر و چربه دستی به زور
#24
شترمرغ و هامون و آن زخم تیر
✦
ز قیر سیه تازه شد بر حریر
#25
سواری برافگند زی شهریار
✦
فرستاد نزدیک او آن نگار
#26
فرستاده چون شد بر یزدگرد
✦
همه لشکر آمد بران نامه گرد
#27
همه نامداران فروماندند
✦
به بهرام بر آفرین خواندند
#28
وزان پس هنرها چو کردی به کار
✦
همی تاختندی بر شهریار

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: