#1
چنین گفت بهرام کای مهتران
✦
جهاندیده و کارکرده سران
“Thus spoke Bahram, 'O noble elders, world-experienced and seasoned leaders!”
#2
همه راست گفتید و زین بترست
✦
پدر را نکوهش کنم در خورست
“You have spoken the truth, and indeed the reality is worse; it is fitting that I reproach my father.”
#3
ازین چاشنی هست نزدیک من
✦
کزان تیره شد رای تاریک من
“I myself have tasted of this bitterness, which darkened my mind and clouded my wisdom.”
#4
چو ایوان او بود زندان من
✦
چو بخشایش آورد یزدان من
“For his palace was a prison to me, until God Almighty bestowed His mercy upon me.”
#5
رهانید طینوشم از دست اوی
✦
بشد خسته کام من از شست اوی
“Tinush delivered me from his grip, when my heart was wounded by the arrow of his cruelty.”
#6
ازان کرده‌ام دست منذر پناه
✦
که هرگز ندیدم نوازش ز شاه
“I sought refuge in the protection of Monzer, for I never received a single kindness from the Shah.”
#7
بدان خو مبادا که مردم بود
✦
چو باشد پی مردمی گم بود
“May no human ever possess such an evil nature, for wherever it dwells, humanity perishes.”
#8
سپاسم ز یزدان که دارم خرد
✦
روانم همی از خرد برخورد
“I give thanks to God that I possess wisdom, and my soul reaps the fruits of intellect.”
#9
ز یزدان همی خواستم تاکنون
✦
که باشد به خوبی مرا رهنمون
“Until now, I have prayed to God that He might guide me along the path of goodness,”
#10
که تا هرچ با مردمان کرد شاه
✦
بشوییم ما جان و دل زان گناه
“So that whatever wrong the king inflicted upon the people, we may cleanse our hearts and souls of that sin.”
#11
به کام دل زیردستان منم
✦
بر آیین یزدان‌پرستان منم
“I am devoted to the wellbeing of my subjects, abiding steadfastly by the path of God-worshippers.”
#12
شبان باشم و زیردستان رمه
✦
تن‌آسانی و داد جویم همه
“I shall be the shepherd and my subjects the flock; I shall seek ease and justice for all.”
#13
منش هست و فرهنگ و رای و هنر
✦
ندارد هنر شاه بیدادگر
“I possess nobility, wisdom, sound counsel, and skill; a tyrannical king possesses no virtue.”
#14
لئیمی و کژی ز بیچارگیست
✦
به بیدادگر بر بباید گریست
“Meanness and deceit stem from wretchedness; one must weep for the fate of a tyrant.”
#15
پدر بر پدر پادشاهی مراست
✦
خردمندی و نیکخواهی مراست
“Sovereignty belongs to me through lineage of fathers; mine too are wisdom and benevolence.”
#16
ز شاپور بهرام تا اردشیر
✦
همه شهریاران برنا و پیر
“From Shapur to Bahram down to Ardashir—all sovereigns, young and old,”
#17
پدر بر پدربر نیای منند
✦
به دین و خرد رهنمای منند
“Are my ancestors generation after generation, guiding me in faith and wisdom.”
#18
ز مادر نبیرهٔ شمیران شهم
✦
ز هر گوهری با خرد همرهم
“On my mother's side I am the descendant of Shah Shamiran; from every noble root I am paired with wisdom.”
#19
هنر هم خرد هم بزرگیم هست
✦
سواری و مردی و نیروی دست
“I possess skill, wisdom, and greatness, alongside horsemanship, valor, and strength of hand.”
#20
کسی را ندارم ز مردان به مرد
✦
به رزم و به بزم و به هر کارکرد
“Among men I count no equal in battle, in feast, or in any great endeavor.”
#21
نهفته مرا گنج آگنده هست
✦
همان نامداران خسروپرست
“I possess hidden treasures accumulated, as well as renowned warriors loyal to the kingly cause.”
#22
جهان یکسر آباد دارم به داد
✦
شما یکسر آباد باشید و شاد
“I shall make the entire world flourish through justice, so that all of you may live prosperous and joyful.”
#23
هران بوم کز رنج ویران شدست
✦
ز بیدادی شاه ایران شدست
“Whatever land has been ruined by suffering was destroyed by the injustice of Iran's king.”
#24
من آباد گردانم آن را به داد
✦
همه زیردستان بمانند شاد
“I shall restore it to prosperity through justice, and all subjects shall dwell in happiness.”
#25
یکی با شما نیز پیمان کنم
✦
زبان را به یزدان گروگان کنم
“I shall also make a covenant with you, pledging my tongue before God Almighty:”
#26
بیاریم شاهنشهی تخت عاج
✦
برش در میان تنگ بنهیم تاج
“We shall bring the royal ivory throne, and set the crown right beside it in the center.”
#27
ز بیشه دو شیر ژیان آوریم
✦
همان تاج را در میان آوریم
“We shall bring two fierce lions from the thicket, placing the crown right between them.”
#28
ببندیم شیر ژیان بر دو سوی
✦
کسی را که شاهی کند آرزوی
“We shall tie the fierce lions on either side; then whoever desires the realm,”
#29
شود تاج برگیرد از تخت عاج
✦
به سر برنهد نامبردار تاج
“Let him step forward, lift the crown from the ivory throne, and place that glorious crown upon his head!”
#30
به شاهی نشیند میان دو شیر
✦
میان شاه و تاج از بر و تخت زیر
“He shall sit as Shah between the two lions, with the crown on his head and the throne beneath him!”
#31
جز او را نخواهیم کس پادشا
✦
اگر دادگر باشد و پارسا
“We shall accept none other as Shah—provided he be just and righteous!”
#32
وگر زین که گفتم بتابید یال
✦
گزینید گردنکشی را همال
“But if you turn your neck from what I have said, and choose rebellion as your companion,”
#33
به جایی که چون من بود پیش رو
✦
سنان سواران بود خار و خو
“In a conflict where a leader like me leads the charge, the spears of horsemen shall become as thorns and weeds!”
#34
من و منذر و گرز و شمشیر تیز
✦
ندانند گردان تازی گریز
“With me, Monzer, mace, and sharp sword, the Arab warriors know no flight from battle!”
#35
برآریم گرد از شهنشاهتان
✦
همان از بر و بوم وز گاهتان
“We shall bring down dust upon your pretender king, upon your lands, and upon your royal throne!”
#36
کنون آنچ گفتیم پاسخ دهید
✦
بدین داوری رای فرخ نهید
“Now give your answer to what I have proposed, and render a blessed judgment upon this ordeal.'”
#37
بگفت این و برخاست و در خیمه شد
✦
جهانی ز گفتارش آسیمه شد
“He spoke thus, arose, and retired to his tent; all the world was left astounded and bewildered by his speech.”
#38
به ایران رد و موبدان هرک بود
✦
که گفتار آن شاه دانا شنود
“All the chiefs, nobles, and mobads of Iran who heard the words of that wise prince,”
#39
بگفتند کین فره ایزدیست
✦
نه از راه کژی و نابخردیست
“Declared, 'This is indeed the Divine Glory (Farreh), stemming not from deceit or foolishness!”
#40
نگوید همی یک سخن جز به داد
✦
سزد گر دل از داد داریم شاد
“He utters not a single word save in justice; it is fitting that we rejoice our hearts in his equity.”
#41
کنون آنک گفت او ز شیر ژیان
✦
یکی تاج و تخت کیی بر میان
“As for what he proposed regarding the fierce lions, with the crown and Kayanid throne placed between them:”
#42
گر او را بدرند شیران نر
✦
ز خونش بپرسد ز ما دادگر
“If the male lions tear him to pieces, the Creator will not hold us accountable for his blood,”
#43
چو خود گفت و این رسم بد خود نهاد
✦
همان کز به مرگش نباشیم شاد
“Since he himself proposed this challenge and set this custom, though we would not rejoice in his death.”
#44
ور ایدون کجا تاج بردارد اوی
✦
به فر از فریدون گذر دارد اوی
“But if he succeeds in taking the crown, his glory shall surpass even that of Fereydun!”
#45
جز از شهریارش نخوانیم کس
✦
ز گفتارها داد دادیم و بس
“We shall call none other our monarch, and with this judgment we have satisfied all justice.'”