🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی شاپور ذوالاکتاف

❖
35 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۹ - یافتن فر شاپور، گرد آمدن سپاه در سورستان و فرمان بستن راه طیسفون از قیصر
چون موبد خردمند، گفتار پالیزبان را بشنود و چهره و رفتار شاپور را به چشم بصیرت بنگریست، با روانی روشن دریافت که آن شیرمرد، کسی جز شاهنشاه ایران نیست و فرّه ایزدی از سیمایش درخشان است. پس بی‌درنگ فرستاده‌ای چابک‌رو به نزد سپهبد ایران روانه ساخت تا مژده دهد که خسروانی‌درخت بارور گشته و فرّ شاهنشاهی آشکار شده است، پس سپاهیان را از هر سو گرد آور. سپهبد از شنیدن این مژده، شادمان گشت و رگ کینه‌توزی در دلش به جنبش درآمد. سر بر آستان دادار پاک نهاد و خدای یگانه را سپاس گفت که شاپور شاه را دگربار به سپاه و میهن بازگردانیده است.

با شامگاهان و برافراشته شدن درفش سیاه شب، ستاره از گرد ماه درخشید و جنگاوران ایرانی از هر سو به جانب سورستان شتافتند. یگان‌یگان و دوگانه بر باره‌ها تاختند تا به سرای پالیزبان رسیدند. چون لشکر بر درگاه بیاسود، میهمان‌نواز پیر به نزد شاپور آمد و آگاهش ساخت که گردان ایران بر در سرای گرد آمده‌اند. شاپور بفرمود تا درها را بگشایند. بزرگان و پهلوانان درآمدند و بر خاک آستانش رخ نهادند. شاهنشاه مهان را در بر گرفت و از رنج‌هایی که بر کشیده بود—از بند چرم خر و سخنان گستاخانه قیصر—سخن گفت. او همچنین از فداکاری بانوی خوب‌چهر رومی یاد کرد که چگونه به مهر، جان خویش را به خطر افکند تا شهریار ایران را برهاند.

سپس شاپور تدبیر رزم را آغازید و فرمان داد طلایه‌داران بر تمام راه‌ها گماشته شوند و به ویژه راه طیسفون را ببندند تا هیچ آگاهی به قیصر روم نرسد. او هشدار داد که اگر قیصر پیش از آمادگی کامل ایران از بیداری فرّ شاهنشاهی آگاه شود، به شتاب خواهد تاخت و پشت ایرانیان را خواهد شکست. پس باید نهانی سپاه را آرایش داد، دیده‌بانان و پاسبانان شب و روز بیدار باشند و چون موبد با بقیه لشکر فرارسید، چنان بر رومیان بتازند که دیگر هیچ دشمنی ایمن بر خاک نپیچد.
#1
چو پالیزبان گفت و موبد شنید
✦
به روشن روان مرد دانا بدید
#2
که آن شیردل مرد جز شاه نیست
✦
همان چهر او جز در گاه نیست
#3
فرستاده‌ای جست روشن‌روان
✦
فرستاد موبد بر پهلوان
#4
که پیدا شد آن فر شاپور شاه
✦
تو از هر سوی انجمن کن سپاه
#5
فرستادهٔ موبد آمد دوان
✦
ز جایی که بد تا در پهلوان
#6
بگفت آنک در باغ شادی و بخت
✦
شکفته شد آن خسروانی درخت
#7
سپهبد ز گفتار او گشت شاد
✦
دلش پر ز کین گشت و لب پر ز باد
#8
به دادار گفت ای جهاندار راست
✦
پرستش کنی جز ترا ناسزاست
#9
که دانست هرگز که شاپور شاه
✦
ببیند سپه نیز و او را سپاه
#10
سپاس از تو ای دادگر یک خدای
✦
جهاندار و بر نیکویی رهنمای
#11
چو شب برکشید آن درفش سیاه
✦
ستاره پدید آمد از گرد ماه
#12
فراز آمد از هر سوی لشکری
✦
به جایی که بد در جهان مهتری
#13
سوی سورستان سربرافراختند
✦
یگان و دوگانه همی تاختند
#14
به درگاه پالیزبان آمدند
✦
به شادی بر میزبان آمدند
#15
چو لشکر شد آسوده بر درسرای
✦
به نزدیک شاه آمد آن پاک‌رای
#16
به شاه جهان گفت پس میزبان
✦
خجستست بر ماه پالیزبان
#17
سپاه انجمن شد بدین درسرای
✦
نگه کن کنون تا چه آیدت رای
#18
بفرمود تا برگشادند راه
✦
اگر چه فرومایه بد جایگاه
#19
چو رفتند نزدیک آن نامجوی
✦
یکایک نهادند بر خاک روی
#20
مهان را همه شاه در بر گرفت
✦
ز بدها خروشیدن اندر گرفت
#21
بگفت آنک از چرم خر دیده بود
✦
سخنهای قیصر که بشنیده بود
#22
هم آزادی آن بت خوب‌چهر
✦
بگفت آنچ او کرد پیدا ز مهر
#23
کزو یافتم جان و از کردگار
✦
که فرخنده بادا برو روزگار
#24
وگر شهریاری و فرخنده‌ای
✦
بود بندهٔ پرهنر بنده‌ای
#25
منم بنده این مهربان بنده را
✦
گشاده‌دل و نازپرورده را
#26
ز هر سو که اکنون سپاه منست
✦
وگر پادشاهی و راه منست
#27
همه کس فرستید و آگه کنید
✦
طلایه پراگنده بر ره کنید
#28
ببندید ویژه ره طیسفون
✦
نباید که آگاهی آید برون
#29
چو قیصر بیابد ز ما آگهی
✦
که بیدار شد فر شاهنشهی
#30
بیاید سپاه مرا برکند
✦
دل و پشت ایرانیان بشکند
#31
کنون ما نداریم پایاب اوی
✦
نه پیچیم با بخت شاداب اوی
#32
چو موبد بیاید بیارد سپاه
✦
ز لشکر ببندیم بر پشه راه
#33
بسازیم و آرایشی نو کنیم
✦
نهانی مگر باغ بی‌خو کنیم
#34
بباید به هر گوشه‌ای دیده‌بان
✦
طلایه به روز و به شب پاسبان
#35
ازان پس نمانیم از رومیان
✦
کسی خسپد ایمن گشاده‌میان

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: