🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی شاپور ذوالاکتاف

❖
35 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - غفلت قیصر در طیسفون، شبیخون شبانهٔ شاپور و گرفتار کردن قیصر و نامدارانش
چندان زمانی برنیامد که شاپور ذوالاکتاف لشکری شش‌هزار نفره گرد آورد و کارآزمودگان و جاسوسانی هوشیار به طیسفون فرستاد تا از احوال قیصر و بارگاه وی آگاهی یابند. جاسوسان نهانی و با باریک‌بینی اوضاع را بررسیدند و شتابان به نزد شاه سرافراز بازگشتند. آنان گزارش دادند که قیصر در طیسفون غرق در باده‌گساری و شکار است، هیچ اندیشه‌ای از رزم و کارزار ندارد و سپاهش در هر سو پراکنده‌اند و به تاراج مشغولند؛ نه دیده‌بانی به روز دارند و نه پاسبانی به شب، و همچون گله‌ای بی‌شبانی سرگردانند.

با شنیدن این خبر، رنج‌های گذشته بر دل شاپور آسان گشت. او از میان لشکریانش سه هزار سوار زره‌پوش و زبده از ایرانیان برگزید و در دل شب‌های تیره سوی طیسفون تاخت. آنان شب‌ها شتابان می‌تاختند و روزها از دیده‌ها پنهان می‌شدند، در حالی که دیده‌بانان دو فرسنگ پیشاپیش سپاه راه می‌پیمودند. چون دو پاس از شب گذشت، شاپور به نزدیکی لشکرگاه بی‌پناه قیصر رسید. قیصر مست از باده در سراپرده خویش خفته بود و از این هجوم ناگهانی هیچ آگاهی نداشت.

شاپور عنان باره بکشید و سپاه را به میان لشکرگاه دشمن راند. ناله شیپور و چکاچاک گرزهای گران و تیغ‌های هندی دشت را فراگرفت؛ تو گفتی آسمان بشکافت و از خورشید خون بر زمین چکید. درفش کاویانی در شب تاریک به اهتزاز درآمد و به هر گوشه از سراپرده قیصر بی‌هنر آتش افکنده شد. گرد و غبار برخاسته خورشید و ستاره را پوشاند و کارزار سنگینی درگرفت. سرانجام بخت از قیصر روی گردانید و او ناآماده گرفتار شد. شاپور قیصر را همراه با بزرگان، دلیران و سواران زبده روم به بند کشید. چنین است کردار چرخ بلند؛ گاهی فراز می‌آورد و گاه نشیب، زمانی شادمانی می‌بخشد و زمانی بیم، و بی‌Category آسیب زیستن و مردمی ورزیدن بر هر که آفریننده جهان یاور اوست، بهترین راه است.
#1
بسی برنیامد برین روزگار
✦
که شد مردم لشکری شش هزار
#2
فرستاد شاپور کارآگهان
✦
سوی طیسفون کاردیده مهان
#3
بدان تا ز قیصر دهند آگهی
✦
ازان برز درگاه با فرهی
#4
برفتند کارآگهان ناگهان
✦
نهفته بجستند کار جهان
#5
بدیدند هرگونه بازآمدند
✦
بر شاه گردن‌فراز آمدند
#6
که قیصر ز می خوردن و از شکار
✦
همی هیچ نندیشد از کارزار
#7
سپاهش پراگنده از هر سوی
✦
به تاراج کردن به هر پهلوی
#8
نه روزش طلایه نه شب پاسبان
✦
سپاهش همه چون رمه بی‌شبان
#9
نبیند همی دشمن از هیچ روی
✦
پسند آمدش زیستن برزوی
#10
چو شاپور بشنید زان شاد شد
✦
همه رنجها بر دلش باد شد
#11
گزین کرد ز ایرانیان سه هزار
✦
زره‌دار و برگستوان ور سوار
#12
شب تیره جوشن به بر در کشید
✦
سپه را سوی طیسفون برکشید
#13
به تیره شبان تیز بشتافتی
✦
چو روشن شدی روی برتافتی
#14
همی راندی در بیابان و کوه
✦
بران راه بی‌راه خود با گروه
#15
فزون از دو فرسنگ پیش سپاه
✦
همی دیده‌بان بود بی‌راه و راه
#16
چنین تا به نزدیکی طیسفون
✦
طلایه همی راند پیش اندرون
#17
به لشکر گه آمد گذشته دو پاس
✦
ز قیصر نبودش به دل در هراس
#18
ازان مرز بشنید آواز کوس
✦
غو پاسبانان چو بانگ خروس
#19
پر از خیمه یک دشت و خرگاه بود
✦
ازان تاختن خود که آگاه بود
#20
ز می مست قیصر به پرده‌سرای
✦
ز لشکر نبود اندران مرز جای
#21
چو گیتی چنان دید شاپور گرد
✦
عنان کیی بارگی را سپرد
#22
سپه را به لشکرگه اندر کشید
✦
بزد دست و گرز گران برکشید
#23
به ابر اندر آمد دم کرنای
✦
جرنگیدن گرز و هندی درای
#24
دهاده برآمد ز هر پهلوی
✦
چکاچاک برخاست از هر سوی
#25
تو گفتی همی آسمان بترکید
✦
ز خورشید خون بر هوا برچکید
#26
درفشیدن کاویانی درفش
✦
شب تیره و تیغهای بنفش
#27
تو گفتی هوا تیغ بارد همی
✦
جهان یکسره میغ دارد همی
#28
ز گرد سپه کوه شد ناپدید
✦
ستاره همی دامن اندرکشید
#29
سراپردهٔ قیصر بی‌هنر
✦
همی کرد شاپور زیر و زبر
#30
به هر گوشه‌ای آتش اندر زدند
✦
همی آسمان بر زمین بر زدند
#31
سرانجام قیصر گرفتار شد
✦
وزو اختر نیک بیزار شد
#32
وزان خیمه‌ها نامداران اوی
✦
دلیر و گزیده سواران اوی
#33
گرفتند بسیار و کردند بند
✦
چنین است کردار چرخ بلند
#34
گهی زو فراز آید و گه نشیب
✦
گهی شادمانی و گاهی نهیب
#35
بی‌آزاری و مردمی بهترست
✦
کرا کردگار جهان یاورست

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: