پس از آنکه قیصر روم در نبرد با شاپور ذوالاکتاف به بند افتاد و سپاه روم دچار پریشانی گشت، بزرگان و لشکریان روم گرد هم آمدند تا تدبیری فرمایند. در میان ایشان مردی بود از نژاد قیصران کهن، برانوش نام، که به دانش، شکیبایی و زبان‌آوری پرآوازه بود. سپاهیان یک‌صدا او را به قیصری برگزیدند و گفتند که فرمانبردار سخن او خواهند بود. پس تختی از عاج برافراشتند و برانوش با تاجی درخشان بر سر، بر مسند پادشاهی نشست و رومیان بر او آفرین خواندند.
چون برانوش بر تخت پادشاهی تکیه زد، اندیشناک شد و در سرنوشت روم و میدان رزم به تدبیر پرداخت. او به‌نیکی دریافت که پایداری و آویزش با شاه بلندپایه ایران جز تباهی و نابودی بیشتر برای روم ثمری نخواهد داشت. از این رو دبیری فرزانه، جهاندیده و خردمند را فراخواند و رازهای دل و سخنان باریک خود را با او در میان گذاشت تا نامه‌ای نغز به درگاه شاپور بنویسد.
در آن نامه، برانوش ابتدا دادار جهان را ستود و بر شهریار ایران درود فرستاد. سپس یادآور شد که خون‌ریزی و غارت مردم بی‌گناه نزد همه بزرگان جهان ناپسند است؛ اگر این کینه‌توزی از بهر کین ایرج است، منوچهر در گذشته آن کین را به مردی بازستانده و تن سلم و تور را به خاک افکنده است؛ و اگر سخن از کین دارا و اسکندر است، دارا به دست دو دستور بدخواه خویش کشته شد؛ و اگر کین قیصر بر دل داری، او خود هم‌اکنون در زندان تو در بند می‌ساید. او شاه ایران را پند داد که زنان و کودکان اسیر روم را ببخشاید و ویرانی بیشتری بر این مرز روا ندارد، چرا که ستمگری شایسته جهاندار آگاه نیست.
چون نامه برانوش به درگاه شاپور رسید و سخنان نغز آن را بر خواندند، دل شهریار ایران نرم شد و دیدگانش پر از اشک گشت. شاپور خشم خویش را فرونشاند و هم‌زمان پاسخ نامه را بنگاشت؛ او یادآور شد که این قیصر روم بود که حرمت مهمان نگه نداشت و کین کهن را برانگیخت، اما اکنون که برانوش راه خرد پیش گرفته، او نیز راه تنگ رزم را گشاده می‌سازد. شاپور به او امان داد تا خود و فیلسوفان روم با آسودگی به پیشگاهش آیند. فرستاده با این پاسخ امیدبخش و نوید صلح به روم بازگشت.