🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی شاپور ذوالاکتاف

❖
27 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۸ - شاپور مهمان باغبان: سپردن مهر به موبدان‌موبد، شادی و گریستن او و وصف سوار و یار
چون شب تاریک جای خود را به سپیده‌دم خورشید داد و سحرگاهان پرتو زرین خویش را بر کوهسار افشاند، صاحب باغ نزد مهمان عالی‌قدر خویش آمد. باغبان با کلامی آکنده از ادب و فروتنی، به شاپور درود فرستاد و از سادگی و تهی‌دستی خانه خویش عذر خواست که نتوانسته آن‌گونه که شایسته است از او پذیرایی کند. شاپور با مهر پاسخ داد که این کلبه درویشی را بر همه تاج و تختهای شهریاری ترجیح می‌دهد. سپس از او خواست تا شاخه‌های برسم و کتاب زند و اوستا را آماده سازد تا به زمزمه نیایش زمزم بپردازد و در خلال آن راز دل بگشاید.

پس از ادای نماز، شاپور نهانی از باغبان درباره جایگاه موبدان‌موبد پرسید. باغبان خانه موبد را که از همان‌جا نمایان بود نشان داد. آن‌گاه شاپور قطعه‌ای گل معطر طلبید، نگین شاهی خویش را بر آن فشرد و به باغبان سپرد تا سحرگاهان آن را نادیده به دست موبدان‌موبد برساند و مراقب پاسخ و واکنش او باشد.

پگاهان باغبان مهر گلی را به بارگاه موبدان‌موبد برد. چون نگهبانان در را گشودند، باغبان نزد موبد بزرگ رفت، نماز برد و امانت را پیشکش کرد. موبد تا چشمش بر نگین شاهی افتاد، اشک شوق از دیدگانش جاری شد و دریافت که پادشاه ایران زنده و بازگشته است. پس با شتاب از باغبان پرسید این مهر از آنِ کیست؟ باغبان پاسخ داد سواری والاهمراه با بانویی ماهرو و فرهمند در خانه من جای گرفته است. چون موبد نشان و ویژگی‌های او را جویا شد، باغبان جثه پیل‌پیکر، بازوان ستبر، سینه شیرآسا و چهره تابناک و باابهت شاپور را وصف کرد؛ چهره‌ای که شکوه و شایستگی تاج شهریاری از آن می‌بارید.
#1
ببود آن شب و خورد و گفت و شنید
✦
سپیده چو از کوه سر بر کشید
#2
چو زرین درفشی برآورد راغ
✦
بر میهمان شد خداوند باغ
#3
بدو گفت روز تو فرخنده باد
✦
سرت برتر از ابر بارنده باد
#4
سزای تومان جایگاهی نبود
✦
به آرام شایسته گاهی نبود
#5
چو مهمان درویش باشی خورش
✦
نیابی نه پوشیدن و پرورش
#6
بدو گفت شاپور کای نیک‌بخت
✦
من این خانه بگزیدم از تاج و تخت
#7
یکی زند و اُست آر با بَرسَمَت
✦
به زمزم یکی پاسخی پرسمت
#8
بیاورد هرچش بفرمود شاه
✦
بیفزود نزدیک شه پایگاه
#9
به زمزم بدو گفت برگوی راست
✦
کجا موبد موبد اکنون کجاست
#10
چنین داد پاسخ ورا باغبان
✦
که ای پاک‌دل مرد شیرین‌زبان
#11
دو چشمم ز جایی که دارم نشست
✦
بدان خانهٔ موبدان موبدست
#12
نهانی به پالیزبان گفت شاه
✦
که از مهتر ده گل مهره خواه
#13
چو بشنید زو این سخن باغبان
✦
گل و مشک و می خواست و آمد دمان
#14
جهاندار بنهاد بر گل نگین
✦
بدان باغبان داد و کرد آفرین
#15
بدو گفت کین گل به موبد سپار
✦
نگر تا چه گوید همه گوش دار
#16
سپیده دمان مرد با مهر شاه
✦
بر موبد موبد آمد پگاه
#17
چو نزدیک درگاه موبد رسید
✦
پراگنده گردان و در بسته دید
#18
به آواز زان بارگه بار خواست
✦
چو بگشاد در باغبان رفت راست
#19
چو آمد به نزدیک موبد فراز
✦
بدو مهر بنمود و بردش نماز
#20
چو موبد نگه کرد و آن مهره دید
✦
ز شادی دل رای‌زن بردمید
#21
وزان پس بران نام چندی گریست
✦
بدان باغبان گفت کاین مهر کیست
#22
چنین داد پاسخ که ای نامدار
✦
نشسته به خان منست این سوار
#23
یکی ماه با وی چو سرو سهی
✦
خردمند و با زیب و با فرهی
#24
بدو گفت موبد که ای نامجوی
✦
نشان که دارد به بالا و روی
#25
بدو باغبان گفت هرکو بهار
✦
بدیدست سرو از لب جویبار
#26
دو بازو به کردار ران هیون
✦
برش چون بر شیر و چهرش چو خون
#27
همی رنگ شرم آید از مهر اوی
✦
همی زیب تاج آید از چهر اوی

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: