#1
ز کرمان کس آمد سوی اصفهان
✦
به جایی که بودند ز ایران مهان
“From Kerman a messenger came unto Esfahan, to the place where the grandees of Iran resided.”
#2
به نزدیک پوشیده‌رویان شاه
✦
بیامد یکی مرد با دستگاه
“Unto the veiled ladies of the King's court arrived a man of great rank and dignity.”
#3
بدیشان درود سکندر ببرد
✦
همه کار دارا بر ایشان شمرد
“He brought Sekandar's greetings unto them, and recounted all that had transpired regarding Dara.”
#4
چنین گفت کز مرگ شاهان داد
✦
نباشد دل دشمن و دوست شاد
“He said: 'At the death of just kings, neither the heart of friend nor foe can rejoice.'”
#5
بدانید کامروز دارا منم
✦
گر او شد نهان آشکارا منم
“'Know ye that today I am Dara; though he has departed into secret, I am here manifest.'”
#6
فزونست ازان نیکویها که بود
✦
به تیمار رخ را نشاید شخود
“'The goodness to come exceeds what was before; ye ought not to scratch your faces in grief.'”
#7
همه مرگ راییم شاه و سپاه
✦
اگر دیر مانیم اگر چند گاه
“'We are all bound for death, be we king or host, whether we abide here long or a brief span.'”
#8
بنه سوی شهر صطخر آورید
✦
بپیوند ما نیز فخر آورید
“'Bring your royal baggage unto the city of Istakhr, and take pride in your alliance with us.'”
#9
همانست ایران که بود از نخست
✦
بباشید شادان‌دل و تن‌درست
“'Iran remains the selfsame Iran it ever was; remain glad of heart and sound of body.'”
#10
نوشتند نامه به هر کشوری
✦
به هر نامداری و هر مهتری
“Then letters were written to every realm, unto every renowned leader and chieftain.”
#11
ز اسکندر فیلقوس بزرگ
✦
جهانگیر و با کینه‌جویان سترگ
“From Sekandar, son of the great Philip—world-conqueror and mighty against vengeance-seekers.”
#12
بداد و دهش دل توانگر کنید
✦
بر آزادگی بر سر افسر کنید
“'Enrich your hearts with justice and bounty, and place the crown of nobility upon your heads.'”
#13
که فرجام هم روزمان بگذرد
✦
زمانه پی ما همی بشمرد
“'For in the end our days shall pass away, and Time continuously counts our footsteps.'”
#14
سوی موبدان نامه‌ای همچنین
✦
پرافروزش و پوزش و آفرین
“A letter likewise was sent unto the Mobads, filled with radiance, apology, and praise.”
#15
سر نامه از پادشاه کیان
✦
سوی کاردانان ایرانیان
“The heading of the scroll read: From the Monarch of the Kians unto the wise counselors of Iran.”
#16
چو عنبر سر خامهٔ چین بشست
✦
سر نامه بود آفرین از نخست
“When the ambergris washed the nib of the Chinese reed-pen, the letter began first with divine praise.”
#17
بران دادگر کو جهان آفرید
✦
پس از آشکارا نهان آفرید
“Praise unto the Just Creator who fashioned the cosmos, creating the hidden after the manifest.”
#18
دو گیتی پدید آمد از کاف و نون
✦
چرا نی به فرمان او در نه چون
“Both worlds came into being through 'Kaaf' and 'Noon'; all is by His command, beyond 'why' or 'how'.”
#19
سپهری برین سان که بینی روان
✦
توانا و دانا جز او را مخوان
“A revolving sky such as thou beholdest—call none Mighty and Wise save Him alone.”
#20
بباشد به فرمان او هرچ خواست
✦
همه بندگانیم و او پادشاست
“Whatever He willeth comes to pass by His command; we are all His servants and He is the Sovereign.”
#21
ازو باد بر نامداران درود
✦
بر اندازهٔ هر یکی بر فزود
“From Him be blessings upon the illustrious lords, increased according to the stature of each.”
#22
جز از نیک‌نامی و فرهنگ و داد
✦
ز کردار گیتی مگیرید یاد
“'Seek naught from the deeds of the world save good name, wisdom, and justice.'”
#23
به پیروزی اندر غم آمد مرا
✦
به سور اندرون ماتم آمد مرا
“'In the midst of victory, grief befell me; amid the celebration, mourning overtook me.'”
#24
بدارندهٔ آفتاب بلند
✦
که بر جان دارا نجستم گزند
“'By the Creator of the lofty sun, I sought no injury against the life of Dara!'”
#25
مر آن شاه را دشمن از خانه بود
✦
یکی بنده بودش نه بیگانه بود
“'That king's enemy arose from his own house; it was a servant of his, no stranger.'”
#26
کنون یافت بادافره ایزدی
✦
چو بد ساخت آمد به رویش بدی
“'Now he has received divine retribution; as he wrought evil, evil returned upon his face.'”
#27
شما داد جویید و پیمان کنید
✦
زبان را به پیمان گروگان کنید
“'Seek ye justice and make covenant; pledge your tongues unto your solemn oaths.'”
#28
چو خواهید کز چرخ یابید بخت
✦
ز من بدره و برده و تاج و تخت
“'If ye desire good fortune from the heavens, ye shall receive purses of gold, robes, crowns, and thrones from me.'”
#29
پر از درد داراست روشن دلم
✦
بکوشم کز اندرز او نگسلم
“'My luminous heart is full of grief for Dara; I shall strive never to stray from his counsel.'”
#30
هرانکس که آید بدین بارگاه
✦
درم یابد و ارج و تخت و کلاه
“'Whosoever comes unto this court shall receive coin, honor, throne, and crown.'”
#31
چو خواهد که باشد به ایوان خویش
✦
نگردد گریزان ز پیمان خویش
“'And if he wishes to abide in his own palace, let him not turn away from his covenant.'”
#32
بیابند چیزی که خواهد ز گنج
✦
ازان پس نبیند کسی درد و رنج
“'They shall receive whatever they desire from the treasury, and henceforth none shall suffer pain or harm.'”
#33
درم را به نام سکندر زنید
✦
بکوشید و پیمان ما مشکنید
“'Mint the coinage in the name of Sekandar; strive well and break not our covenant.'”
#34
نشستنگه شهریاران خویش
✦
بسازید زین پس به آیین پیش
“'Rebuild and maintain the thrones of your sovereigns henceforth according to the ancient rites.'”
#35
مدارید بازار بی‌پاسبان
✦
که راند همی نام من بر زبان
“'Leave not the marketplace without a guardian, for my name is proclaimed upon every tongue.'”
#36
مدارید بی‌مرزبان مرز خویش
✦
پدید آورید اندرین ارز خویش
“'Leave not your frontiers without a border-lord; prove your worth in this manner.'”
#37
بدان تا نباشد ز دزدان گزند
✦
بمانید شادان‌دل و سودمند
“'So that no harm may come from thieves, and ye may abide joyous-hearted and prosperous.'”
#38
ز هر شهر زیبا پرستنده‌ای
✦
پر از شرم بیداردل بنده‌ای
“'From every city send a fair maidenly attendant, chaste of heart, modest, and vigilant.'”
#39
که شاید به مشکوی زرین ما
✦
بداند پرستیدن آیین ما
“'Who is worthy of our golden palace, and knowledgeable in the customs of serving our court.'”
#40
چنان کو برفتن نباشد دژم
✦
نشاید که بر برده باشد ستم
“'Provided she be not sorrowful in her journeying; for it is not fitting that cruelty be done unto servants.'”
#41
فرستید سوی شبستان ما
✦
به نزدیک خسروپرستان ما
“'Send them unto our royal harem, into the care of our loyal servants of the king.'”
#42
غریبان که بر شهرها بگذرند
✦
چماننده پای و لبان ناچرند
“'As for strangers passing through the cities, wandering on foot with hungry lips,'”
#43
دل از عیب صافی و صوفی به نام
✦
به دوریشی اندر دلی شادکام
“'Whose hearts are pure of vice, named Sufis, happy-hearted in their poverty,'”
#44
ز خواهندگان نامشان سر کنید
✦
شمار اندر آغاز دفتر کنید
“'Place their names at the head of the needy, and record them at the opening of the register.'”
#45
هرآنکس که هست از شما مستمند
✦
کجا یافت از کارداری گزند
“'Whosoever among you is destitute, or hath suffered affliction from an official,'”
#46
دل و پشت بیدادگر بشکنید
✦
همه بیخ و شاخش ز بن برکنید
“Shatter the heart and break the spine of the oppressor; tear out his every root and branch from the very earth.”
#47
نهادن بد و کار کردن بدوی
✦
بیابم همان چون کنم جست و جوی
“Whosoever harbors evil intent or commits wicked deeds, I shall surely unearth him when I begin my search.”
#48
کنم زنده بر دار بدنام را
✦
که گم کرد ز آغاز فرجام را
“I will string up alive upon the gallows that ill-famed wretch who lost sight of his end from the very start.”
#49
کسی کو ز فرمان ما بگذرد
✦
به فرجام زان کار کیفر برد
“Whosoever transgresses our imperial command shall in the end suffer severe retribution for that deed.”
#50
چو نامه فرستاده شد برگرفت
✦
جهانی به آرام در بر گرفت
“When the letter was dispatched across the realm, the entire world was embraced in peaceful repose.”
#51
ز کرمان بیامد به شهر صطخر
✦
به سر بر نهاد آن کیی تاج فخر
“From Kerman he marched to the ancient city of Istakhr, and placed upon his head the proud Kayanid crown.”
#52
تو راز جهان تا توانی مجوی
✦
که او زود پیچد ز جوینده روی
“Seek not the hidden secrets of the universe if you can, for it swiftly turns its face away from the seeker.”