بخش ۱ - نشستن دارا بر تخت پس از سوگ داراب، خطابهٔ قهر و نامه‌های خنجرآسا، گشادن گنج و بنای نوشاد
#1
چو دارا به دل سوک داراب داشت
✦
به خورشید تاج مهی برفراشت
#2
یکی مرد بد تیز و برنا و تند
✦
شده با زبان و دلش تیغ کند
#3
چو بنشست برگاه گفت ای سران
✦
سرافراز گردان و کنداوران
#4
سری را نخواهم که افتد به چاه
✦
نه از چاه خوانم سوی تخت و گاه
#5
کسی کو ز فرمان من بگذرد
✦
سرش را همی تن به سر نشمرد
#6
وگر هیچ تاب اندر آرد به دل
✦
به شمشیر باشم ورا دلگسل
#7
جز از ما هرانکس که دارند گنج
✦
نخواهم کسی شاددل ما به رنج
#8
نخواهم که باشد مرا رهنمای
✦
منم رهنمای و منم دلگشای
#9
ز گیتی خور و بخش و پیمان مراست
✦
بزرگی و شاهی و فرمان مراست
#10
دبیر خردمند را پیش خواند
✦
ز هر در فراوان سخنها براند
#11
یکی نامه بنوشت فرخ دبیر
✦
ز دارای داراب بن اردشیر
#12
بهر سو که بد شاه و خودکامه‌ای
✦
بفرمود چون خنجری نامه‌ای
#13
که هرکو ز رای و ز فرمان من
✦
بپیچد ببیند سرافشان من
#14
همه گوش یکسر به فرمان نهید
✦
اگر جان ستانید اگر جان دهید
#15
سر گنجهای پدر برگشاد
✦
سپه را همه خواند و روزی بداد
#16
ز چار اندرآمد درم تا بهشت
✦
یکی را بجام و یکی را به تشت
#17
درم داد و دینار و برگستوان
✦
همان جوشن و تیغ و گرز گران
#18
هرانکس که بد کار دیده سری
✦
ببخشید بر هر سری کشوری
#19
یکی را ز گردنکشان مرز داد
✦
سپه را همه چیز باارز داد
#20
فرستاده آمد ز هر کشوری
✦
ز هر نامداری و هر مهتری
#21
ز هند و ز خاقان و فغفور چین
✦
ز روم و ز هر کشوری همچنین
#22
همه پاک با هدیه و باژ و ساو
✦
نه پی بود با او کسی را نه تاو
#23
یکی شارستان کرد نوشاد نام
✦
به اهواز گشتند زو شادکام
#24
کسی را که درویش بد داد داد
✦
به خواهندگان گنج و بنیاد داد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.