بخش ۵ - شکست دارا در نبرد سه‌روزه، امان سکندر و برانگیختن ایرانیان در اصطخر
#1
چو دارا ز پیش سکندر برفت
✦
به هر سو سواران فرستاد تفت
#2
از ایران سران و مهان را بخواند
✦
درم داد و روزی دهان را بخواند
#3
سر ماه را لشکر آباد کرد
✦
سر نامداران پر از باد کرد
#4
دگر باره از آب زان سو گذشت
✦
بیاراست لشکر بران پهن دشت
#5
سکندر چو بشنید لشکر براند
✦
پذیره شد و سازش آنجا بماند
#6
سپه را چو روی اندرآمد به روی
✦
زمان و زمین گشت پرخاشجوی
#7
سه روز اندران رزمشان شد درنگ
✦
چنان گشت کز کشته شد جای تنگ
#8
فراوان ز ایرانیان کشته شد
✦
جهانگیر را روز برگشته شد
#9
پر از درد برگشت ز آوردگاه
✦
چو یاری ندادش خداوند ماه
#10
سکندر بیامد پس او چو گرد
✦
بسی از جهان‌آفرین یاد کرد
#11
خروشی برآمد ز پیش سپاه
✦
که ای زیردستان گم کرده راه
#12
شما را ز من بیم و آزار نیست
✦
سپاه مرا با شما کار نیست
#13
بباشید ایمن به ایوان خویش
✦
به یزدان سپرده تن و جان خویش
#14
به جان و تن از رومیان رسته‌اید
✦
اگر چه به خون دستها شسته‌اید
#15
چو ایرانیان ایمنی یافتند
✦
همه رخ سوی رومیان تافتند
#16
سکندر بیامد به دشت نبرد
✦
همه خواسته سربسر گرد کرد
#17
ببخشید بر لشکرش خواسته
✦
به نیرو سپاهی شد آراسته
#18
ببود اندران بوم و بر چار ماه
✦
چو آسوده شد شهریار و سپاه
#19
جهاندار دارا به جهرم رسید
✦
که آنجا بدی گنجها را کلید
#20
همه مهتران پیش باز آمدند
✦
پر از درد و گرم و گداز آمدند
#21
خروشان پسر چو پدر را ندید
✦
پدر همچنین چون پسر را ندید
#22
همه شهر ایران پر از ناله بود
✦
به چشم اندرون آب چون ژاله بود
#23
ز جهرم بیامد به شهر صطخر
✦
که آزادگان را بران بود فخر
#24
فرستاده‌ای رفت بر هر سوی
✦
به هر نامداری و هر پهلوی
#25
سپاه انجمن شد به ایوان شاه
✦
نهادند زرین یکی زیرگاه
#26
چو دارا بران کرسی زر نشست
✦
برفتند گردان خسروپرست
#27
به ایرانیان گفت کای مهتران
✦
خردمند و شیران و جنگاوران
#28
ببینید تا رای پیکار چیست
✦
همی گفت با درد و چندی گریست
#29
چنین گفت کامروز مردن به نام
✦
به از زنده دشمن بدو شادکام
#30
نیاکان و شاهان ما تا بدند
✦
به هر سال باژی همی بستدند
#31
به هر کار ما را زبون بود روم
✦
کنون بخت آزادگان گشت شوم
#32
همه پادشاهی سکندر گرفت
✦
جهاندار شد تخت و افسر گرفت
#33
چنین هم نماند بیاید کنون
✦
همه پارس گردد چو دریای خون
#34
زن و کودک و مرد گردند اسیر
✦
نماند برین بوم برنا و پیر
#35
مرا گر شوید اندرین یارمند
✦
بگردانم این رنج و درد و گزند
#36
شکار بزرگان بدند این گروه
✦
همه گشته از شهر ایران ستوه
#37
کنون ما شکاریم و ایشان پلنگ
✦
به هر کارزاری گریزان ز جنگ
#38
اگر پشت یکسر به پشت آورید
✦
بر و بوم ایشان به مشت آورید
#39
کسی کاندرین جنگ سستی کند
✦
بکوشد که تا جان‌پرستی کند
#40
مدارید ازین پس به گیتی امید
✦
که شد روم ضحاک و ما جمشید
#41
همی گفت گریان و دل پر ز درد
✦
دو رخساره زرد و دو لب لاژورد
#42
بزرگان داننده برخاستند
✦
همه پاسخش را بیاراستند
#43
خروشی برآمد ز ایران به زار
✦
که گیتی نخواهیم بی‌شهریار
#44
همه روی یکسر به جنگ آوریم
✦
جهان بر بداندیش تنگ آوریم
#45
ببندیم دامن یک اندر دگر
✦
اگر خاک یابیم اگر بوم و بر
#46
سلیح و درم داد لشکرش را
✦
همان نامداران کشورش را
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.