بخش ۸ - یاری‌خواهی دارا از فور، رزم‌گریزی ایرانیان و کشته شدن شاه به دست جانوشیار
#1
چو آن پاسخ نامه دارا بخواند
✦
ز کار جهان در شگفتی بماند
#2
سرانجام گفت این ز کشتن بتر
✦
که من پیش رومی ببندم کمر
#3
ستودان مرا بهتر آید ز ننگ
✦
یکی داستان زد برین مرد سنگ
#4
که گر آب دریا بخواهد رسید
✦
درو قطره باران نیاید پدید
#5
همی بودمی یار هرکس به جنگ
✦
چو شد مر مرا زین نشان کار تنگ
#6
نبینم همی در جهان یار کس
✦
بجز ایزدم نیست فریادرس
#7
چو یاور نبودش ز نزدیک و دور
✦
یکی نامه بنوشت نزدیک فور
#8
پر از لابه و زیردستی و درد
✦
نخست آفرین بر جهاندار کرد
#9
دگر گفت کای مهتر هندوان
✦
خردمند و دانا و روشن‌روان
#10
همانا که نزد تو آمد خبر
✦
که ما را چه آمد ز اختر به سر
#11
سکندر بیاورد لشکر ز روم
✦
نه برماند ما را نه آباد بوم
#12
نه پیوند و فرزند و تخت و کلاه
✦
نه دیهیم شاهی نه گنج و سپاه
#13
ار ایدونک باشی مرا یارمند
✦
که از خویشتن بازدارم گزند
#14
فرستمت چندان گهرها ز گنج
✦
کزان پس نبینی تو از گنج رنج
#15
همان در جهان نیز نامی شوی
✦
به نزد بزرگان گرامی شوی
#16
هیونی برافگند بر سان باد
✦
بیامد بر فور فوران نژاد
#17
چو اسکندر آگاه شد زین سخن
✦
که دارای دارا چه افگند بن
#18
بفرمود تا برکشیدند نای
✦
غو کوس برخاست و هندی درای
#19
بیامد ز اصطخر چندان سپاه
✦
که خورشید بر چرخ گم کرد راه
#20
برآمد خروش سپاه از دو روی
✦
بی‌آرام شد مردم جنگجوی
#21
سکندر به آیین صفی برکشید
✦
هوا نیلگون شد زمین ناپدید
#22
چو دارا بیاورد لشکر به راه
✦
سپاهی نه بر آرزو رزمخواه
#23
شکسته دل و گشته از رزم سیر
✦
سر بخت ایرانیان گشته زیر
#24
نیاویختند ایچ با رومیان
✦
چو روبه شد آن دشت شیر ژیان
#25
گرانمایگان زینهاری شدند
✦
ز اوج بزرگی به خواری شدند
#26
چو دارا چنان دید برگاشت روی
✦
گریزان همی رفت با های هوی
#27
برفتند با شاه سیصد سوار
✦
از ایران هرانکس که بد نامدار
#28
دو دستور بودش گرامی دو مرد
✦
که با او بدندی به دشت نبرد
#29
یکی موبدی نام او ماهیار
✦
دگر مرد را نام جانوشیار
#30
چو دیدند کان کار بی‌سود گشت
✦
بلند اختر و نام دارا گذشت
#31
یکی با دگر گفت کین شوربخت
✦
ازو دور شد افسر و تاج و تخت
#32
بباید زدن دشنه‌ای بر برش
✦
وگر تیغ هندی یکی بر سرش
#33
سکندر سپارد به ما کشوری
✦
بدین پادشاهی شویم افسری
#34
همی رفت با او دو دستور اوی
✦
که دستور بودند و گنجور اوی
#35
مهین بر چپ و ماهیارش به راست
✦
چو شب تیره شد از هوا باد خاست
#36
یکی دشنه بگرفت جانوشیار
✦
بزد بر بر و سینهٔ شهریار
#37
نگون شد سر نامبردار شاه
✦
ازو بازگشتند یکسر سپاه
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.