#1
ز میرین یکی بود کهتر به سال
✦
ز گردان رومی برآورده یال
“Younger in years than Mirin was a knight, among the Roman warriors raised in stature and might.”
#2
گوی بر منش نام او اهرنا
✦
ز تخم بزرگان رویین تنا
“A proud hero was he, named Ahern, descended from the line of noble, bronze-bodied lords.”
#3
فرستاد نزدیک قیصر پیام
✦
که دانی که ما را نژادست و نام
“He sent a message to Caesar, saying: 'Thou knowest well my noble blood and fame.'”
#4
ز میرین به هر گوهری بگذرم
✦
به تیغ و به گنج درم برترم
“'In nobility of birth I surpass Mirin, as well as in sword craft and store of treasure.'”
#5
به من ده کنون دختر کهترت
✦
به من تازه کن لشکر و افسرت
“'Give me now thy younger daughter in marriage, and refresh thereby thy army and thy crown.'”
#6
چنین داد پاسخ که پیمان من
✦
شنیدی مگر با جهانبان من
“Caesar answered: 'Hast thou not heard the solemn covenant I made before Almighty God?'”
#7
که داماد نگزیند این دخترم
✦
ز راه نیاکان خود نگذرم
“'That this daughter of mine shall choose no husband, nor shall I stray from the customs of my ancestors,'”
#8
چو میرین یکی کار بایدت کرد
✦
ازان پس تو باشی ورا هم نبرد
“'Unless thou performest a feat like Mirin's; only then shalt thou be deemed his equal in battle.'”
#9
به کوه سقیلا یکی اژدهاست
✦
که کشور همه پاک ازو در بلاست
“'Upon Mount Saqila there dwells a dragon, by whose terror the entire realm is plunged into misery.'”
#10
اگر کم کنی اژدها را ز روم
✦
سپارم ترا دختر و گنج و بوم
“'If thou ridst Rome of this dragon, I shall bestow upon thee my daughter, my treasure, and the land.'”
#11
که همتای آن گرگ شیراوژنست
✦
دمش زهر و او دام آهرمنست
“'For it is the rival of that lion-slaying wolf—its breath is poison, and it is a trap of Ahriman.'”
#12
چنین داد پاسخ که فرمان کنم
✦
بدین آرزو جان گروگان کنم
“Ahern replied: 'I obey thy command, and for this desire I pledge my very soul.'”
#13
ز نزدیک قیصر بیامد برون
✦
دلش زان سخن کفته جان پر زخون
“He came forth from Caesar's presence, his heart shattered by those words, his soul filled with anguish.”
#14
به یاران چنین گفت کان زخم گرگ
✦
نبد جز به شمشیر مردی سترگ
“He said to his companions: 'That fatal wound upon the wolf was dealt only by the sword of a colossal hero.'”
#15
ز میرین کی آید چنین کارکرد
✦
نداند همی قیصر از مرد مرد
“'How could such a deed ever stem from Mirin? Caesar knoweth not one champion from another!'”
#16
شوم زو بپرسم بگوید مگر
✦
سخن با من از بی‌پی چاره‌گر
“'I shall go ask him; perchance he will reveal the truth to me of that secretive master of resource.'”
#17
بشد تا به ایوان میرین چوگرد
✦
پرستنده‌ای رفت و آواز کرد
“Swift as dust he rode to Mirin's palace; a servant entered and announced his arrival.”
#18
نشستنگهی داشت میرین که ماه
✦
به گردون ندارد چنان جایگاه
“Mirin possessed a courtly seat so grand, even the moon in the heavens held no such lofty place.”
#19
جهانجوی با گبر کنداوری
✦
یکی افسری بر سرش قیصری
“The world-seeker sat clad in heroic armor, wearing a royal crown upon his head.”
#20
پرستنده گفت اهرن پیلتن
✦
بیامد به در با یکی انجمن
“The attendant said: 'Ahern, of elephantine frame, hath arrived at the gate with a company of men.'”
#21
نشستنگهی ساخت شایسته‌تر
✦
برفت آنک بودند بایسته‌تر
“Mirin prepared a noble reception seat, and the dignitaries who were present departed.”
#22
به ایوان میرین نماندند کس
✦
دو مهتر نشستند بر تخت بس
“None remained in Mirin's hall; the two chieftains sat alone upon the throne.”
#23
چو میرین بدیدش به بر درگرفت
✦
بپرسیدن مهتر اندر گرفت
“When Mirin saw him, he embraced him warmly and began to inquire after his noble guest.”
#24
بدو گفت اهرن که با من بگوی
✦
ز هرچت بپرسم بهانه مجوی
“Ahern said to him: 'Tell me the truth of what I ask, and seek no excuses!'”
#25
مرا آرزو دختر قیصرست
✦
کجا روم را سربسر افسرست
“'I desire the daughter of Caesar, who is the supreme crown of all Rome.'”
#26
بگفتیم و پاسخ چنین داد باز
✦
که در کوه با اژدها رزم ساز
“'I spoke to him, and he answered that I must do battle with the dragon upon the mountain.'”
#27
اگر بازگویی تو آن کار گرگ
✦
بوی مر مرا رهنمای بزرگ
“'If thou wilt reveal to me how that wolf was slain, thou shalt be my great guide and savior.'”
#28
چو بشنید میرین ز اهرن سخن
✦
بپژمرد و اندیشه افگند بن
“When Mirin heard these words from Ahern, he grew troubled and cast his thoughts deep into reflection.”
#29
که گر کار آن نامدار جهان
✦
به اهرن بگویم نماند نهان
“He thought: 'If I reveal the deeds of that world-renowned warrior to Ahern, it will no longer remain hidden.'”
#30
سرمایهٔ مردمی راستیست
✦
ز تاری و کژی بباید گریست
“'Yet the core of humanity is truthfulness; one must weep over darkness and deceit.'”
#31
بگویم مگر کان نبرده سوار
✦
نهد اژدها را سر اندر کنار
“'Perhaps I shall tell him, so that battle-proven knight may bring down the dragon's head as well.'”
#32
چو اهرن بود مر مرا یار و پشت
✦
ندارد مگر باد دشمن به مشت
“'If Ahern becometh my ally and supporter, my enemy shall hold nothing but empty wind in his palm.'”
#33
برآریم گرد از سر آن سوار
✦
نهان ماند این کار یک روزگار
“'We shall draw power through that knight, and this secret shall remain hidden for a long age.'”
#34
به اهرن چنین گفت کز کار گرگ
✦
بگویم چو سوگند یابم بزرگ
“He said to Ahern: 'I shall tell thee of the wolf's slaying, provided I receive a solemn oath from thee,'”
#35
که این کار هرگز به روز و به شب
✦
نگویی نداری گشاده دو لب
“'That neither by day nor by night shalt thou ever speak of this matter, nor open thy lips to anyone.'”
#36
بخورد اهرن آن سخت سوگند اوی
✦
بپذرفت سرتاسر آن بند اوی
“Ahern swore that binding oath, accepting every condition set upon him.”
#37
چو قرطاس را جامهٔ خامه کرد
✦
به هیشوی میرین یکی نامه کرد
“When paper was clothed in penmanship, Mirin penned a letter to Hishway,”
#38
که اهرن که دارد ز قیصر نژاد
✦
جهانجوی با گنج و با تخت و داد
“Stating: 'Ahern, who is of Caesar's blood, a noble seeker with wealth, throne, and justice,'”
#39
بخواهد ز قیصر همی دختری
✦
که ماندست از دختران کهتری
“'Desireth to wed Caesar's youngest daughter who yet remaineth unwed.'”
#40
همی اژدها دام اهرن کند
✦
بکوشد کزان بدنشان تن کند
“'And the dragon is to be Ahern's trap, as he seeketh to rid himself of that evil omen.'”
#41
بیامد به نزدیک من چاره‌جوی
✦
گذشته سخنها گشادم بدوی
“'He came seeking a solution, and I revealed to him the past events.'”
#42
ازان گرگ و آن رزم دیده‌سوار
✦
بگفتم همه هرچ آمد به کار
“'I recounted all concerning that wolf and the battle-seasoned knight, whatever was necessary.'”
#43
چنان هم که کار مرا کرد خوب
✦
کند بی‌گمان کار این مرد خوب
“'Just as he accomplished my task so well, he will surely fulfill this man's deed with excellence.'”
#44
دو تن را بدین مرز مهتر کند
✦
چو خورشید را بر سر افسر کند
“'He shall elevate two nobles in this realm, placing a crown upon their heads bright as the sun.'”
#45
بیامد دوان اهرن چاره‌جوی
✦
به نزدیک هیشوی بنهاد روی
“Then Ahern ran swiftly seeking his solution, setting his face toward Hishway.”
#46
چو اهرن به نزدیک دریا رسید
✦
جهانجوی هیشوی پیشین دوید
“When Ahran reached the edge of the sea, the world-seeking Hishuy ran forward to meet him.”
#47
ازو بستد آن نامهٔ دلپسند
✦
برو آفرین کرد و بگشاد بند
“He took from him that pleasing letter, praised him warmly, and unsealed its binding.”
#48
بدو گفت هیشوی کای راد مرد
✦
بیاید کنون او به کردار گرد
“Hishuy said to him: 'O noble man! He shall presently arrive here like a brave champion.'”
#49
یکی نامداری غریب و جوان
✦
فدی کرد بر پیش میرین روان
“'A renowned, young, and stranger knight sacrificed his soul before Mirin.'”
#50
کنون چون کند رزم نر اژدها
✦
به چاره نیابد مگر زو رها
“'Now when he goes to battle the fierce dragon, none but he can find a remedy to free him.'”
#51
مرا گفتن و کار بر دست اوست
✦
سخن گفتن نیک هرجا نکوست
“'Mine is but to speak, but the deed rests in his hands; indeed, speaking good words is commendable anywhere.'”
#52
تو امشب بدین میزبان رای کن
✦
بنه شمع و دریا دل‌آرای کن
“'Tonight, rest with this host; set out candles and illuminate the sea's edge for your heart's delight.'”
#53
که فردا بیاید گو نامجوی
✦
بگویم بدو هرچ گویی بگوی
“'For tomorrow that fame-seeking hero will arrive; I shall convey to him whatever you tell me.'”
#54
به شمع آب دریا بیاراستند
✦
خورشها بخوردند و می خواستند
“With candles they adorned the waters of the sea, partook of foods, and called for wine.”
#55
چنین تا سپیده ز یاقوت زرد
✦
بزد شید بر شیشهٔ لاژورد
“Thus they made merry until dawn, when the sun of yellow ruby struck its beam upon the lapis lazuli goblet of the sky.”
#56
پدید آمد از دشت گرد سوار
✦
ز دورش بدید اهرن نامدار
“A cloud of dust from a horseman appeared from the plain; from afar, the renowned Ahran espied him.”
#57
چو تنگ اندر آمد پیاده دوان
✦
پذیره شدش مرد روشن روان
“As he drew near, running on foot, the wise and bright-souled man went forth to welcome him.”
#58
فرود آمد از باره جنگی سوار
✦
می و خوردنی خواست از نامدار
“The warrior horseman dismounted from his steed and asked the chieftain for wine and nourishment.”
#59
یکی تیز بگشاد هیشوی لب
✦
که شادان بدی نامور روز و شب
“Hishuy quickly opened his mouth to speak, wishing that famous warrior joy by day and night.”
#60
نگه کن بدین مرد قیصر نژاد
✦
که گردون گردان بدو گشت شاد
“'Look upon this noble man of Caesar's lineage, over whom the turning sky rejoices!'”
#61
هم از تخمهٔ قیصرانست نیز
✦
همش فر و نام و همش گنج و چیز
“'He too stems from the stock of Caesars, possessing splendor, fame, treasure, and noble goods.'”
#62
به دامادی قیصر آمدش رای
✦
همی خواهد اندر سخن رهنمای
“'He seeks to become Caesar's son-in-law, and desires a guide to aid him in this matter.'”
#63
چنو نیست مر قیصران را همال
✦
جوانیست با فر و با برز و یال
“'No peer to him exists among the Caesars—a youth endowed with splendor, stature, and mighty chest.'”
#64
ازو خواست یک‌بار و پاسخ شنید
✦
کنون چارهٔ دیگر آمد پدید
“'He sought the hand once and received an answer; now a new trial and remedy has appeared.'”
#65
همی گویدش اژدهاگیر باش
✦
گر از خویشی قیصر آژیر باش
“'Caesar tells him: Slay the dragon, if thou art eager for kinship with Caesar!'”
#66
به پیش گرانمایگان روز و شب
✦
بجز نام میرین نراند به لب
“'Before the noble nobles, day and night, Caesar utters no name other than Mirin's.'”
#67
هرانکس که باشند زیبای بخت
✦
بخواهد که ماند بدو تاج و تخت
“'Whoever is blessed with fitting fortune desires that crown and throne remain to him.'”
#68
یکی برز کوهست از ایدر نه دور
✦
همه جای خوردن گه کام و سور
“'There is a lofty mountain not far from here, once a place of banquets, pleasure, and feasts.'”
#69
یکی اژدها بر سر تیغ کوه
✦
شده مردم روم زو در ستوه
“'Now a fierce dragon dwells atop its peak, and the people of Rome are tormented by it.'”
#70
همی ز آسمان کرگس اندر کشد
✦
ز دریا نهنگ دژم برکشد
“'It drags down vultures from the sky and pulls up grim sea-monsters from the deep.'”
#71
همی دود زهرش بسوزد زمین
✦
نخواند برین مرز و بوم آفرین
“'The smoke of its venom scorches the earth, leaving no praise upon this land and realm.'”
#72
گر آن کشته آید به دست تو بر
✦
شگفتی شوی در جهان سربسر
“'If that beast be slain by thy hand, thou shalt become a wonder across the whole world!'”
#73
ازو یاورت پاک یزدان بود
✦
به کام تو خورشید گردان بود
“'The pure God shall be thy helper, and the turning sun shall yield to thy desire.'”
#74
بدین زور و بالا و این دستبرد
✦
ندانیم همتای تو هیچ گرد
“'With such strength, stature, and prowess, we know of no champion to equal thee.'”
#75
بدو گفت رو خنجری کن دراز
✦
ازو دسته بالاش چون پنج باز
“He replied: 'Go, forge a long dagger for me, its hilt five fathoms in length.'”
#76
ز هر سوش برسان دندان مار
✦
سنانی برو بسته برسان خار
“'Set with snake-like teeth on every side, and fixed with spearheads sharp as thorns!'”
#77
همی آب داده به زهر و به خون
✦
به تیزی چو الماس و رنگ آب‌گون
“'Tempered in poison and blood, sharp as diamond, and gleaming with the hue of water!'”
#78
به فرمان یزدان پیروزبخت
✦
نگون اندر آویزمش بر درخت
“'By the command of victorious God, I shall hang that dragon upside down from a tree!'”