بخش ۱۰ - کشتن گرگ بیشه به دست گشتاسپ، پنهان داشتن راز از کتایون و دعوی دروغین میرین نزد قیصر

#1

چو نزدیک شد بیشه و جای گرگ

✦

بپیچید میرین و مرد سترگ

#2

به گشتاسپ بنمود به انگشت راست

✦

که آن اژدها را نشیمن کجاست

#3

وزو بازگشتند هر دو به‌درد

✦

پر از خون دل و دیده پر آب زرد

#4

چنین گفت هیشوی کان سرفراز

✦

دلیرست و دانا و هم رزمساز

#5

بترسم بروبر ز چنگال گرگ

✦

که گردد تباه این جوان سترگ

#6

چو گشتاسپ نزدیک آن بیشه شد

✦

دل رزمسازش پر اندیشه شد

#7

فرود آمد از بارهٔ سرفراز

✦

به پیش جهاندار و بردش نماز

#8

همی‌گفت ایا پاک پروردگار

✦

فروزندهٔ گردش روزگار

#9

تو باشی بدین بد مرا دستگیر

✦

ببخشای بر جان لهراسپ پیر

#10

که گر بر من این اژدهای بزرگ

✦

که خواند ورا ناخردمند گرگ

#11

شود پادشا ،چون پدر بشنود

✦

خروشان شود زان سپس نغنود

#12

بماند پر از درد چون بیهشان

✦

به هر کس خروشان و جویا نشان

#13

اگر من شوم زین بد دد ستوه

✦

بپوشم سر از شرم پیش گروه

#14

بگفت این و بر بارگی برنشست

✦

خروشان و جوشان و تیغی به‌دست

#15

کمانی به زه بر به بازو درون

✦

همی‌رفت بیدار دل پر ز خون

#16

ز ره چون به تنگ اندر آمد سوار

✦

بغرید برسان ابر بهار

#17

چو گرگ از در بیشه او را بدید

✦

خروشی به ابر سیه برکشید

#18

همی‌کند روی زمین را به چنگ

✦

نه بر گونهٔ شیر و چنگ پلنگ

#19

چو گشتاسپ آن اژدها را بدید

✦

کمان را به زه کرد و اندر کشید

#20

چو باد از برش تیرباران گرفت

✦

کمان را چو ابر بهاران گرفت

#21

دد از تیر گشتاسپی خسته شد

✦

دلیریش با درد پیوسته شد

#22

بیاسود و برخاست از جای گرگ

✦

بیامد بسان هیون سترگ

#23

سرو چون گوزنان به پیش اندرون

✦

تن از زخم پر درد و دل پر ز خون

#24

چو نزدیک اسپ اندر آمد ز راه

✦

سرونی بزد بر سرین سیاه

#25

که از خایه تا ناف او بردرید

✦

جهان‌جوی تیغ از میان برکشید

#26

پیاده بزد بر میان سرش

✦

بدو نیم شد پشت و یال و برش

#27

بیامد به پیش خداوند دد

✦

خداوند هر دانش و نیک و بد

#28

همی آفرین خواند بر کردگار

✦

که ای آفرینندهٔ روزگار

#29

تویی راه گم کرده را رهنمای

✦

تویی برتر برترین یک خدای

#30

همه کام و پیروزی از کام تست

✦

همه فر و دانایی از نام تست

#31

چو برگشت از جایگاه نماز

✦

بکند آن دو دندان که بودش دراز

#32

وزان بیشه تنها سر اندر کشید

✦

همی‌رفت تا پیش دریا رسید

#33

بر آب هیشوی و میرین به درد

✦

نشسته زبان‌ها پر از یاد کرد

#34

سخنشان ز گشتاسپ بود و ز گرگ

✦

که زارا سوار دلیر و سترگ

#35

که اکنون به رزمی بزرگ اندرست

✦

دریده به چنگال گرگ اندرست

#36

چو گشتاسپ آمد پیاده پدید

✦

پر از خون و رخ چون گل شنبلید

#37

چو دیدنش از جای برخاستند

✦

به زاری خروشیدن آراستند

#38

به زاری گرفتندش اندر کنار

✦

رخان زرد و مژگان چو ابر بهار

#39

که چون بود با گرگ پیکار تو

✦

دل ما پر از خون بد از کار تو

#40

بدو گفت گشتاسپ کای نیک‌رای

✦

به روم اندرون نیست بیم از خدای

#41

بران سان یکی اژدهای دلیر

✦

به کشور بمانند تا سال دیر

#42

برآید جهانی شود زو هلاک

✦

چه قیصر مر او را چه یک مشت خاک

#43

به شمشیر سلمش زدم به دو نیم

✦

سرآمد شما را همه ترس و بیم

#44

شوید آن شگفتی ببینید گرم

✦

کزان بیشتر کس ندیدست چرم

#45

یکی ژنده پیل‌ست گویی به پوست

✦

همه بیشه بالا و پهنای اوست

#46

بران بیشه رفتند هر دو دوان

✦

ز گفتار او شاد و روشن‌روان

#47

بدیدند گرگی به بالای پیل

✦

به چنگال شیران و همرنگ نیل

#48

بدو زخم کرده ز سر تا به پای

✦

دو شیر‌ست گویی فتاده به‌جای

#49

چو دیدند کردند زو آفرین

✦

بران فرمند آفتاب زمین

#50

دلی شاد زان بیشه باز آمدند

✦

بر شیر جنگی فراز آمدند

#51

بسی هدیه آورد میرین برش

✦

بر آن‌سان که بد مرد را در خورش

#52

بجز دیگر اسپی نپذرفت زوی

✦

وزانجا سوی خانه بنهاد روی

#53

چو آمد ز دریا به آرام خویش

✦

کتایون بینادلش رفت پیش

#54

بدو گفت جوشن کجا یافتی

✦

کز ایدر به نخچیر بشتافتی

#55

چنین داد پاسخ که از شهر من

✦

بیامد یکی نامور انجمن

#56

مرا هدیه این جوشن و تیغ و خود

✦

بدادند و چندی ز خویشان درود

#57

کتایون می‌ آورد همچون گلاب

✦

همی‌خورد با شوی تا گاه خواب

#58

بخفتند شادان دو اختر گرای

✦

جوانمرد هزمان بجستی ز جای

#59

بدیدی به خواب اندرون رزم گرگ

✦

به کردار نر اژدهای سترگ

#60

کتایون بدو گفت امشب چه بود

✦

که هزمان بترسی چنین نابسود

#61

چنین داد پاسخ که من تخت خویش

✦

بدیدم به خواب اختر و بخت خویش

#62

کتایون بدانست کو را نژاد

✦

ز شاهی بود یک‌دل و یک‌نهاد

#63

بزرگست و با او نگوید همی

✦

ز قیصر بلندی نجوید همی

#64

بدو گفت گشتاسپ کای ماهروی

✦

سمن‌خد و سیمین‌بر و مشکبوی

#65

بیارای تا ما به ایران شویم

✦

از ایدر به جای دلیران شویم

#66

ببینی بر و بوم فرخنده را

✦

همان شاه با داد و بخشنده را

#67

کتایون بدو گفت خیره مگوی

✦

به تیزی چنین راه رفتن مجوی

#68

چو ز ایدر به رفتن نهی روی را

✦

هم آواز کن پیش هیشوی را

#69

مگر بگذراند به کشتی ترا

✦

جهان تازه شد چون گذشتی ترا

#70

من ایدر بمانم به رنج دراز

✦

ندانم که کی بینمت نیز باز

#71

به نارفته در جامه گریان شدند

✦

بران آتش درد بریان شدند

#72

چو از چرخ بفروخت گردنده شید

✦

جوانان بیداردل پر امید

#73

ازان خانهٔ بزم برخاستند

✦

ز هر گونه‌ای گفتن آراستند

#74

که تا چون شود بر سر ما سپهر

✦

به تندی گذارد جهان گر به مهر

#75

وزان روی چون باد میرین برفت

✦

به نزدیک قیصر خرامید تفت

#76

چنین گفت کای نامدار بزرگ

✦

به پایان رسید آن زیان‌های گرگ

#77

همه بیشه سرتابسر اژدهاست

✦

تو نیز ار شگفتی ببینی رواست

#78

بیامد دمان کرد آهنگ من

✦

یکی خنجری یافت از چنگ من

#79

ز سر تا میانش بدو نیم شد

✦

دل دیو زان زخم پر بیم شد

#80

ببالید قیصر ز گفتار اوی

✦

برافروخت پژمرده رخسار اوی

#81

بفرمود تا گاو گردون برند

✦

سراپرده از شهر بیرون برند

#82

یکی بزمگاهی بیاراستند

✦

می و رود و رامشگران خواستند

#83

ببردند گاوان گردون کشان

✦

بران بیشه کز گرگ بودی نشان

#84

برفتند و دیدند پیلی ژیان

✦

به خنجر بریده ز سر تا میان

#85

چو بیرون کشیدندش از مرغزار

✦

به گاوان گردون‌کش تاودار

#86

جهانی نظاره بران پیر گرگ

✦

چه گرگ آن ژیان نره شیر سترگ

#87

چو قیصر بدید آن تن پیل مست

✦

ز شادی بسی دست بر زد به‌دست

#88

همان روز قیصر سقف را بخواند

✦

به ایوان و دختر به میرین رساند

#89

نوشتند نامه به‌هر کشوری

✦

سکوبا و بطریق و هر مهتری

#90

که میرین شیر آن سرافراز روم

✦

ز گرگ دلاور تهی کرد بوم

پادشاهی لهراسپ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما