بخش ۳ - رفتن گشتاسپ به کابل، بازگرداندن زریر، جشن آشتی با لهراسپ و گله از تاج کاوسیان
#1
همی رفت گشتاسپ پرتاب و خشم
✦
دلی پر ز کین و پر از آب چشم
#2
همی تاخت تا پیش کابل رسید
✦
درخت و گل و سبزه و آب دید
#3
بدان جای خرم فرود آمدند
✦
ببودند یک روز و دم بر زدند
#4
همه کوهسارانش نخچیر بود
✦
به جوی آبها چون می و شیر بود
#5
شب تیره می خواست از میگسار
✦
ببردند شمع از بر جویبار
#6
چو بفروخت از کوه گیتی فروز
✦
برفتند ازآن بیشه با باز و یوز
#7
همی تاخت اسپ از پی او زریر
✦
زمانی به جایی نیاسود دیر
#8
چو آواز اسپان برآمد ز راه
✦
برفتند گردان ز نخچیرگاه
#9
چو بنهاد گشتاسپ گوش اندر آن
✦
چنین گفت با نامور مهتران
#10
که این جز به آواز اسپ زریر
✦
نماند که او راست آواز شیر
#11
نه تنها بیامد گر او آمدست
✦
که با لشکری جنگجو آمدست
#12
هنوز اندرین بد که گردی بنفش
✦
پدید آمد و پیل پیکر درفش
#13
زریر سپهبد به پیش سپاه
✦
چو باد دمان اندر آمد ز راه
#14
چو گشتاسپ را دید گریان برفت
✦
پیاده بدو روی بنهاد تفت
#15
جهان‌آفرین را ستایش گرفت
✦
به پیش برادر نیایش گرفت
#16
گرفتند مر یکدگر را کنار
✦
نشستند شادان در آن مرغزار
#17
ز لشکر هر آنکس که بد پیشرو
✦
ورا خواندی شاه گشتاسپ گو
#18
بخواندند و نزدیک بنشاندند
✦
ز هر جایگاهی سخن راندند
#19
چنین گفت زیشان یکی نامور
✦
به گشتاسپ کای گرد زرین کمر
#20
ستاره‌شناسان ایران گروه
✦
هرانکس که دانیم دانش پژوه
#21
به اخترت گویند کیخسروی
✦
به شاهی به تخت مهی بر شوی
#22
کنون افسر شاه هندوستان
✦
بپوشی نباشیم همداستان
#23
ازیشان کسی نیست یزدان پرست
✦
یکی هم ندارند با شاه دست
#24
نگر تا پسند آید اندر خرد
✦
کجا رای را شاه فرمان برد
#25
ترا از پدر سربسر نیکویست
✦
ندانم که آزردن از بهر چیست
#26
بدو گفت گشتاسپ کای نامجوی
✦
ندارم به پیش پدر آبروی
#27
به کاوسیان خواهد او نیکوی
✦
بزرگی و هم افسر خسروی
#28
اگر تاج ایران سپارد به من
✦
پرستش کنم چون بتان را شمن
#29
وگرنه نباشم به درگاه اوی
✦
ندارم دل روشن از ماه اوی
#30
به جایی شوم کم نیابند نیز
✦
به لهراسپ مانم همه مرز و چیز
#31
بگفت این و برگشت زان مرغزار
✦
بیامد بر نامور شهریار
#32
چو بشنید لهراسپ با مهتران
✦
پذیره شدش با سپاهی گران
#33
جهانجوی روی پدر دید باز
✦
فرود آمد از باره بردش نماز
#34
ورا تنگ لهراسپ در برگرفت
✦
بدان پوزش آرایش اندر گرفت
#35
که تاج تو تاج سر ماه باد
✦
ز تو دیو را دست کوتاه باد
#36
که هرگز نیاموزدت راه بد
✦
چو دستور بد بر در شاه بد
#37
ز شاهی مرا نام تاجست و تخت
✦
ترا مهر و فرمان و پیمان و بخت
#38
ورا گفت گشتاسپ کای شهریار
✦
منم بر درت بر یکی پیشکار
#39
اگر کم کنی جاه فرمان کنم
✦
به پیمان روان را گروگان کنم
#40
بزرگان برفتند با او به راه
✦
گرازان و پویان به ایوان شاه
#41
بیاراست ایوان گوهرنگار
✦
نهادند خوان و می خوشگوار
#42
یکی جشن کردند کز چرخ ماه
✦
ستاره ببارید بر جشنگاه
#43
چنان بد ز مستی که هر مهتری
✦
برفتند بر سر ز زر افسری
#44
به کاوسیان بود لهراسپ شاد
✦
همیشه ز کیخسروش بود یاد
#45
همی ریخت زان درد گشتاسپ خون
✦
همی گفت هرگونه با رهنمون
#46
همی گفت هرچند کوشم به رای
✦
نیارم همی چارهٔ این به جای
#47
اگر با سواران شوم مهتری
✦
فرستد پسم نیز با لشکری
#48
به چاره ز ره بازگرداندم
✦
بسی خواهش و پندها راندم
#49
چو تنها شوم ننگ دارم همی
✦
ز لهراسپ دل تنگ دارم همی
#50
دل او به کاوسیانست شاد
✦
نیاید گذر مهر او بر نژاد
#51
چو یک تن بود کم کند خواستار
✦
چه داند که من چون شدم شهریار
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.