بخش ۲ - خواست تاج و تخت از لهراسپ، رنجش گشتاسپ و گریز شبانه‌اش به هند
#1
دو فرزند بودش به کردار ماه
✦
سزاوار شاهی و تخت و کلاه
#2
یکی نام گشتاسپ و دیگر زریر
✦
که زیر آوریدی سر نره شیر
#3
گذشته به هر دانشی از پدر
✦
ز لشکر به مردی برآورده سر
#4
دو شاه سرافراز و دو نیک‌پی
✦
نبیرهٔ جهاندار کاوس کی
#5
بدیشان بدی جان لهراسپ شاد
✦
وزیشان نکردی ز گشتاسپ یاد
#6
که گشتاسپ را سر پر از باد بود
✦
وزان کار لهراسپ ناشاد بود
#7
چنین تا برآمد برین روزگار
✦
پر از درد گشتاسپ از شهریار
#8
چنان بد که در پارس یک روز تخت
✦
نهادند زیر گل‌افشان درخت
#9
بفرمود لهراسپ تا مهتران
✦
برفتند چندی ز لشکر سران
#10
به خوان بر یکی جام می‌خواستند
✦
دل شاه گیتی بیاراستند
#11
چو گشتاسپ می‌خورد برپای خاست
✦
چنین گفت کای شاه با داد و راست
#12
به شاهی نشست تو فرخنده باد
✦
همان جاودان نام تو زنده باد
#13
ترا داد یزدان کلاه و کمر
✦
دگر شاه کیخسرو دادگر
#14
کنون من یکی بنده‌ام بر درت
✦
پرستندهٔ اختر و افسرت
#15
ندارم کسی را ز مردان به مرد
✦
گر آیند پیشم به روز نبرد
#16
مگر رستم زال سام سوار
✦
که با او نسازد کسی کارزار
#17
چو کیخسرو از تو پر اندیشه گشت
✦
ترا داد تخت و خود اندر گذشت
#18
گر ایدونک هستم ز ارزانیان
✦
مرا نام بر تاج و تخت و کیان
#19
چنین هم که‌ام پیش تو بنده‌وار
✦
همی باشم و خوانمت شهریار
#20
به گشتاسپ گفت ای پسر گوش دار
✦
که تندی نه خوب آید از شهریار
#21
چو اندرز کیخسرو آرم به یاد
✦
تو بشنو نگر سر نپیچی ز داد
#22
مرا گفت بیدادگر شهریار
✦
یکی خو بود پیش باغ بهار
#23
که چون آب یابد به نیرو شود
✦
همه باغ ازو پر ز آهو شود
#24
جوانی هنوز این بلندی مجوی
✦
سخن را بسنج و به اندازه گوی
#25
چو گشتاسب بشنید شد پر ز درد
✦
بیامد ز پیش پدر گونه زرد
#26
همی گفت بیگانگان را نواز
✦
چنین باش و با زاده هرگز مساز
#27
ز لشکر ورا بود سیصد سوار
✦
همه گرد و شایستهٔ کارزار
#28
فرود آمد و کهتران را بخواند
✦
همه رازها پیش ایشان براند
#29
که امشب همه ساز رفتن کنید
✦
دل و دیده زین بارگه برکنید
#30
یکی گفت ازیشان که راهت کجاست
✦
چو برداری آرامگاهت کجاست
#31
چنین داد پاسخ که در هندوان
✦
مرا شاد دارند و روشن روان
#32
یکی نامه دارم من از شاه هند
✦
نوشته ز مشک سیه بر پرند
#33
که گر زی من آیی ترا کهترم
✦
ز فرمان و رای تو برنگذرم
#34
چو شب تیره شد با سپه برنشست
✦
همی رفت جوشان و گرزی به دست
#35
به شبگیر لهراسپ آگاه شد
✦
غمی گشت و شادیش کوتاه شد
#36
ز لشکر جهاندیدگان را بخواند
✦
همه بودنی پیش ایشان براند
#37
ببینید گفت این که گشتاسپ کرد
✦
دلم کرد پر درد و سر پر ز گرد
#38
بپروردمش تا برآورد یال
✦
شد اندر جهان نامور بی‌همال
#39
بدانگه که گفتم که آمد به بار
✦
ز باغ من آواره شد نامدار
#40
برفت و بر اندیشه بر بود دیر
✦
بفرمود تا پیش او شد زریر
#41
بدو گفت بگزین ز لشکر هزار
✦
سواران گرد از در کارزار
#42
برو تیز بر سوی هندوستان
✦
مبادا بر و بوم جادوستان
#43
سوی روم گستهم نوذر برفت
✦
سوی چین گرازه گرازید تفت
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.