🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

گفتار اندر داستان فرود سیاوش

❖
61 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۴ - یافتن بهرام خسته، گرفتن تژاو، کشتن او به دست بیژن و مرگ و دخمهٔ بهرام
چون خورشید تابنده در کرانه‌های باختر سر فرود آورد، بیم و نگرانی بر دل گیو مستولی گشت؛ چرا که برادرش بهرام هنوز از رزمگاه به اردوگاه بازنگشته بود. گیو رو به بیژنِ جوان کرد و گفت که نباید درنگ ورزند و باید در میان تاریکی به جستجوی بهرام بشتابند تا مبادا پیکر او بر خاک افتاده باشد. آن دو دلاور گودرزی، شتابان رو به سوی میدان نبرد نهادند؛ دشتی که سراسر آغشته به خون و پر از خستگان و کشته‌شدگان بود. در میان آن کشتارگاه مهیب، سرانجام بهرام را یافتند که نگونسار بر خاک افتاده، دستش از چاره کوتاه گشته و خون از زخم‌های گرانش روان بود. با دیدن این صحنه، اشک خونین از دیدگان گیو و بیژن جاری شد.

چون هوش بهرام لختی بازآمد و چشمان خون‌آلودش را گشود، به گیو سپرد که چون او را در تابوت نهند، کینش را از تژاو جفاپیشه بستانند. او فاش ساخت که نخست پیران ویسه و گردان چین بر او تاختند و سپس تژاو او را سخت خسته کرد و از پای درآورد. گیو از شنیدن این سخن، جامه اندوه بر تن کرد و به دارنده جهان سوگند یاد نمود که تا کین بهرام را بازنستاند، ترگ رومی از سر برنگیرد. گیو تیغ هندی برکشید و در دل شب تاریک به کمین نشست. چون تژاو از پیش‌قراولان سپاه توران جدا شد و به تنهایی گام بر راه نهاد، گیو کمند پیچان خود را برگرد کمر او انداخت و با زوری پهلوانانه او را آسان از پشت زین برگرفت و بر خاک افکند. دست‌های تژاو را استوار ببست و او را خوار و بیهوش کشان‌کشان آورد. تژاو امان خواست، اما گیو او را به سیلی تازیانه نواخت و بانگ برآورد که در باغ کین، درختی کاشته‌ای که میوه‌اش سرِ آدمیان است!

گیو، تژاوِ دست‌بسته را به نزد بهرام شیردل آورد تا کین‌خواهی را به کمال برساند. تژاو زاری‌کنان پیشنهاد کرد که اگر او را نبخشایند، لااقل سرش را نبرند تا خادم و گوربانِ آستان بهرام گردد. بهرام بزرگوارانه و با دلی آکنده از درد اندرز داد که شاید نباید او را در همان روز کشت؛ اما بیژن دلاور چون پیکر پرخون عموی خویش و سرکشی تژاو را دید، تاب نیاورد، ریش تژاو را گرفت و سر او را همچون چکاوکی بی‌مقدار از تن جدا ساخت.

با ستانده شدن کین، بهرام نیز آخرین نفس‌های خود را برآورد و جان به جهان‌آفرین تسلیم کرد. گیو برادر را در آغوش گرفت و زاری‌ها نمود. سپس بر طبق آیین نامداران و شاهان، آرامگاهی شکوهمند و دخمه‌ای والا برافراشتند؛ مغز بهرام را به مشک و عبیر آگندند، تنش را به حریر چینی پوشاندند و او را بر تختی از عاج نشاندند و تاجی بر بالای سرش آویختند. سپاه ایران یکسر در سوگ آن پهلوان آزاده‌خو و وفادار به سوگواری نشستند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: