✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

رزم کاووس با شاه هاماوران

❖

68 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۱ - نبرد هفت یل با افراسیاب، کشتن الکوس توسط رستم و شکست تورانیان

چنین گفت پس گیو با پهلوان

✦

که ای نازش شهریار و گوان

شوم ره بگیرم به افراسیاب

✦

نمانم که آید بدین روی آب

سر پل بگیرم بدان بدگمان

✦

بدارمش ازان سوی پل یک زمان

بدان تا بپوشند گردان سلیح

✦

که بر ما سرآمد نشاط و مزیح

بشد تازیان تا سر پل دمان

✦

به زه بر نهاده دو زاغ کمان

چنین تا به نزدیکی پل رسید

✦

چو آمد درفش جفا پیشه دید

که بگذشته بود او ازین روی آب

✦

به پیش سپاه اندر افراسیاب

تهمتن بپوشید ببر بیان

✦

نشست از بر ژنده پیل ژیان

چو در جوشن افراسیابش بدید

✦

تو گفتی که هوش از دلش بر پرید

#10

ز چنگ و بر و بازو و یال او

✦

به گردن برآوردهٔ گوپال او

#11

چو طوس و چو گودرز نیزه‌گذار

✦

چو گرگین و چون گیو گرد و سوار

#12

چو بهرام و چون زنگهٔ شادروان

✦

چو فرهاد و برزین جنگ‌آوران

#13

چنین لشکری سرفرازان جنگ

✦

همه نیزه و تیغ هندی به چنگ

#14

همه یکسر از جای برخاستند

✦

بسان پلنگان بیاراستند

#15

بدان‌گونه شد گیو در کارزار

✦

چو شیری که گم کرده باشد شکار

#16

پس و پیش هر سو همی کوفت گرز

✦

دو تا کرد بسیار بالای برز

#17

رمیدند ازو رزمسازان چین

✦

بشد خیره سالار توران زمین

#18

ز رستم بترسید افراسیاب

✦

نکرد ایچ بر کینه جستن شتاب

#19

پس لشکر اندر همی راند گرم

✦

گوان را ز لشکر همی خواند نرم

#20

ز توران فراوان سران کشته شد

✦

سر بخت گردنکشان گشته شد

#21

ز پیران بپرسید افراسیاب

✦

که این دشت رزم‌ست گر جای خواب

#22

که در رزم جستن دلیران بدیم

✦

سگالش گرفتیم و شیران بدیم

#23

کنون دشت روباه بینم همی

✦

ز رزم آز کوتاه بینم همی

#24

ز مردان توران خنیده تویی

✦

جهان‌جوی و هم رزمدیده تویی

#25

سنان را به تندی یکی برگرای

✦

برو زود زیشان بپرداز جای

#26

چو پیروزگر باشی ایران تراست

✦

تن پیل و چنگال شیران تراست

#27

چو پیران ز افراسیاب این شنید

✦

چو از باد آتش دلش بردمید

#28

بسیچید با نامور ده‌هزار

✦

ز ترکان دلیران خنجرگذار

#29

چو آتش بیامد بر پیلتن

✦

کزو بود نیروی جنگ و شکن

#30

تهمتن به لبها برآورده کف

✦

تو گفتی که بستد ز خورشید تف

#31

برانگیخت اسپ و برآمد خروش

✦

بران سان که دریا برآید بجوش

#32

سپر بر سر و تیغ هندی به مشت

✦

ازان نامداران دو بهره بکشت

#33

نگه کرد افراسیاب از کران

✦

چنین گفت با نامور مهتران

#34

که گر تا شب این جنگ هم زین نشان

✦

میان دلیران و گردنکشان

#35

بماند نماند سواری به جای

✦

نبایست کردن بدین رزم رای

#36

بپرسید کالکوس جنگی کجاست

✦

که چندین همی رزم شیران بخواست

#37

به مستی همی گیو را خواستی

✦

همه جنگ با رستم آراستی

#38

همیشه از ایران بدی یاد اوی

✦

کجا شد چنان آتش و باد اوی

#39

به الکوس رفت آگهی زین سخن

✦

که سالار توران چه افگند بن

#40

برانگیخت الکوس شبرنگ را

✦

به خون شسته بد بی‌گمان چنگ را

#41

برون رفت با او ز لشکر سوار

✦

ز مردان جنگی فزون از هزار

#42

همه با سنان سرافشان شدند

✦

ابا جوشن و گرز و خفتان شدند

#43

زواره پدیدار بد جنگجوی

✦

بدو تیز الکوس بنهاد روی

#44

گمانی چنان برد کو رستم‌ست

✦

بدانست کز تخمهٔ نیرم‌ست

#45

زواره برآویخت با او به هم

✦

چو پیل سرافراز و شیر دژم

#46

سناندار نیزه به دو نیم کرد

✦

دل شیر چنگی پر از بیم کرد

#47

بزد دست و تیغ از میان برکشید

✦

ز گرد سران شد زمین ناپدید

#48

ز کین‌آوران تیغ بر هم شکست

✦

سوی گرز بردند چون باد دست

#49

بینداخت الکوس گرزی چو کوه

✦

که از بیم او شد زواره ستوه

#50

به زین اندر از زخم بی‌توش گشت

✦

ز اسپ اندر افتاد و بیهوش گشت

#51

فرود آمد الکوس تنگ از برش

✦

همی خواست از تن بریدن سرش

#52

چو رستم برادر بران‌گونه دید

✦

به کردار آتش سوی او دوید

#53

به الکوس بر زد یکی بانگ تند

✦

کجا دست شد سست و شمشیر کند

#54

چو الکوس آوای رستم شنید

✦

دلش گفتی از پوست آمد پدید

#55

به زین اندر آمد به کردار باد

✦

ز مردی بدل در نیامدش یاد

#56

بدو گفت رستم که چنگال شیر

✦

نپیموده‌ای زان شدستی دلیر

#57

زواره به درد از بر زین نشست

✦

پر از خون تن و تیغ مانده به دست

#58

برآویخت الکوس با پیلتن

✦

بپوشید بر زین توزی کفن

#59

یکی نیزه زد بر کمربند اوی

✦

ز دامن نشد دور پیوند اوی

#60

تهمتن یکی نیزه زد بر برش

✦

به خون جگر غرقه شد مغفرش

#61

به نیزه همیدون ز زین برگرفت

✦

دو لشکر بمانده بدو در شگفت

#62

زدش بر زمین همچو یک لخت کوه

✦

پر از بیم شد جان توران گروه

#63

برین همنشان هفت گرد دلیر

✦

کشیدند شمشیر برسان شیر

#64

پس پشت ایشان دلاور سران

✦

نهادند بر کتف گرز گران

#65

چنان برگرفتند لشکر ز جای

✦

که پیدا نیامد همی سر ز پای

#66

بکشتند چندان ز جنگ‌آوران

✦

که شد خاک لعل از کران تا کران

#67

فگنده چو پیلان به هر جای بر

✦

چه با تن چه بی‌تن جدا کرده سر

#68

به آوردگه جای گشتن نماند

✦

سپه را ره برگذشتن نماند

رزم کاووس با شاه هاماوران

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما