بخش ۹ - نجات کاووس از سقوط، سرزنش گودرز و توبهٔ چهل‌روزهٔ شاه
#1
همی کرد پوزش ز بهر گناه
✦
مر او را همی جست هر سو سپاه
#2
خبر یافت زو رستم و گیو و طوس
✦
برفتند با لشکری گشن و کوس
#3
به رستم چنین گفت گودرز پیر
✦
که تا کرد مادر مرا سیر شیر
#4
همی بینم اندر جهان تاج و تخت
✦
کیان و بزرگان بیدار بخت
#5
چو کاووس نشنیدم اندر جهان
✦
ندیدم کس از کهتران و مهان
#6
خرد نیست او را نه دانش نه رای
✦
نه هوشش بجایست و نه دل بجای
#7
رسیدند پس پهلوانان بدوی
✦
نکوهش گر و تیز و پرخاشجوی
#8
بدو گفت گودرز بیمارستان
✦
ترا جای زیباتر از شارستان
#9
به دشمن دهی هر زمان جای خویش
✦
نگویی به کس بیهده رای خویش
#10
سه بارت چنین رنج و سختی فتاد
✦
سرت ز آزمایش نگشت اوستاد
#11
کشیدی سپه را به مازندران
✦
نگر تا چه سختی رسید اندران
#12
دگرباره مهمان دشمن شدی
✦
صنم بودی اکنون برهمن شدی
#13
به گیتی جز از پاک یزدان نماند
✦
که منشور تیغ ترا برنخواند
#14
به جنگ زمین سر به سر تاختی
✦
کنون باسمان نیز پرداختی
#15
پس از تو بدین داستانی کنند
✦
که شاهی برآمد به چرخ بلند
#16
که تا ماه و خورشید را بنگرد
✦
ستاره یکایک همی بشمرد
#17
همان کن که بیدار شاهان کنند
✦
ستاینده و نیک‌خواهان کنند
#18
جز از بندگی پیش یزدان مجوی
✦
مزن دست در نیک و بد جز بدوی
#19
چنین داد پاسخ که از راستی
✦
نیاید به کار اندرون کاستی
#20
همی داد گفتی و بیداد نیست
✦
ز نام تو جان من آزاد نیست
#21
فروماند کاووس و تشویر خورد
✦
ازان نامداران روز نبرد
#22
بسیچید و اندر عماری نشست
✦
پشیمانی و درد بودش بدست
#23
چو آمد بر تخت و گاه بلند
✦
دلش بود زان کار مانده نژند
#24
چهل روز بر پیش یزدان به پای
✦
بپیمود خاک و بپرداخت جای
#25
همی ریخت از دیدگان آب زرد
✦
همی از جهان‌آفرین یاد کرد
#26
ز شرم از در کاخ بیرون نرفت
✦
همی پوست گفتی برو بر به کفت
#27
همی ریخت از دیده پالوده خون
✦
همی خواست آمرزش رهنمون
#28
ز شرم دلیران منش کرد پست
✦
خرام و در بار دادن ببست
#29
پشیمان شد و درد بگزید و رنج
✦
نهاده ببخشید بسیار گنج
#30
همی رخ بمالید بر تیره خاک
✦
نیایش کنان پیش یزدان پاک
#31
چو بگذشت یک چند گریان چنین
✦
ببخشود بر وی جهان‌آفرین
#32
یکی داد نو ساخت اندر جهان
✦
که تابنده شد بر کهان و مهان
#33
جهان گفتی از داد دیبا شدست
✦
همان شاه بر گاه زیبا شدست
#34
ز هر کشوری نامور مهتری
✦
که بر سر نهادی بلند افسری
#35
به درگاه کاووس شاه آمدند
✦
وزان سرکشیدن به راه آمدند
#36
زمانه چنان شد که بود از نخست
✦
به آب وفا روی خسرو بشست
#37
همه مهتران کهتر او شدند
✦
پرستنده و چاکر او شدند
#38
کجا پادشا دادگر بود و بس
✦
نیازش نیاید بفریادرس
#39
بدین داستان گفتم آن کم شنود
✦
کنون رزم رستم بباید سرود
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.