بخش ۲ - خواستگاری کاووس از سودابه دختر شاه هاماوران و ازدواج با او
#1
ازان پس به کاووس گوینده گفت
✦
که او دختری دارد اندر نهفت
#2
که از سرو بالاش زیباترست
✦
ز مشک سیه بر سرش افسرست
#3
به بالا بلند و به گیسو کمند
✦
زبانش چو خنجر لبانش چو قند
#4
بهشتیست آراسته پرنگار
✦
چو خورشید تابان به خرم بهار
#5
نشاید که باشد به جز جفت شاه
✦
چه نیکو بود شاه را جفت ماه
#6
بجنبید کاووس را دل ز جای
✦
چنین داد پاسخ که اینست رای
#7
گزین کرد شاه از میان گروه
✦
یکی مرد بیدار دانش‌پژوه
#8
گرانمایه و گرد و مغزش گران
✦
بفرمود تا شد به هاماوران
#9
چنین گفت رایش به من تازه کن
✦
بیارای مغزش به شیرین سخن
#10
بگویش که پیوند ما در جهان
✦
بجویند کار آزموده مهان
#11
که خورشید روشن ز تاج منست
✦
زمین پایهٔ تخت عاج منست
#12
هرانکس که در سایهٔ من پناه
✦
نیابد ازو کم شود پایگاه
#13
کنون با تو پیوند جویم همی
✦
رخ آشتی را بشویم همی
#14
پس پردهٔ تو یکی دخترست
✦
شنیدم که گاه مرا درخورست
#15
که پاکیزه تخم‌ست و پاکیزه تن
✦
ستوده به هر شهر و هر انجمن
#16
چو داماد یابی چو پور قباد
✦
چنان دان که خورشید داد تو داد
#17
بشد مرد بیدار روشن روان
✦
به نزدیک سالار هاماوران
#18
زبان کرد گویا و دل کرد گرم
✦
بیاراست لب را به گفتار نرم
#19
ز کاووس دادش فروان سلام
✦
ازان پس بگفت آنچ بود از پیام
#20
چو بشنید ازو شاه هاماوران
✦
دلش گشت پر درد و سر شد گران
#21
همی گفت هرچند کاو پادشاست
✦
جهاندار و پیروز و فرمان رواست
#22
مرا در جهان این یکی دخترست
✦
که از جان شیرین گرامی‌ترست
#23
فرستاده را گر کنم سرد و خوار
✦
ندارم پی و مایهٔ کارزار
#24
همان به که این درد را نیز چشم
✦
بپوشم و بر دل بخوابیم خشم
#25
چنین گفت با مرد شیرین سخن
✦
که سر نیست این آرزو را نه بن
#26
همی خواهد از من گرامی دو چیز
✦
که آن را سه دیگر ندانیم نیز
#27
مرا پشت گرمی بد از خواسته
✦
به فرزند بودم دل آراسته
#28
به من زین سپس جان نماند همی
✦
وگر شاه ایران ستاند همی
#29
سپارم کنون هرچ خواهد بدوی
✦
نتابم سر از رای و فرمان اوی
#30
غمی گشت و سودابه را پیش خواند
✦
ز کاووس با او سخنها براند
#31
بدو گفت کز مهتر سرفراز
✦
که هست از مهی و بهی بی‌نیاز
#32
فرستاده‌ای چرپ‌گوی آمدست
✦
یکی نامه چون زند و استا به دست
#33
همی خواهد از من که بی‌کام من
✦
ببرد دل و خواب و آرام من
#34
چه گویی تو اکنون هوای تو چیست
✦
بدین کار بیدار رای تو چیست
#35
بدو گفت سودابه زین چاره نیست
✦
ازو بهتر امروز غمخواره نیست
#36
کسی کاو بود شهریار جهان
✦
بروبوم خواهد همی از مهان
#37
ز پیوند با او چرایی دژم
✦
کسی نشمرد شادمانی به غم
#38
بدانست سالار هاماوران
✦
که سودابه را آن نیامد گران
#39
فرستاده شاه را پیش خواند
✦
وزان نامدارانش برتر نشاند
#40
ببستند بندی بر آیین خویش
✦
بران سان که بود آن زمان دین خویش
#41
به یک هفته سالار هاماوران
✦
همی ساخت آن کار با مهتران
#42
بیاورد پس خسرو خسته دل
✦
پرستنده سیصد عماری چهل
#43
هزار استر و اسپ و اشتر هزار
✦
ز دیبا و دینار کردند بار
#44
عماری به ماه نو آراسته
✦
پس پشت و پیش اندرون خواسته
#45
یکی لشکر آراسته چون بهشت
✦
تو گفتی که روی زمین لاله کشت
#46
چو آمد به نزدیک کاووس شاه
✦
دل آرام با زیب و با فر و جاه
#47
دو یاقوت خندان دو نرگس دژم
✦
ستون دو ابرو چو سیمین قلم
#48
نگه کرد کاووس و خیره بماند
✦
به سودابه بر نام یزدان بخواند
#49
یکی انجمن ساخت از بخردان
✦
ز بیداردل پیر سر موبدان
#50
سزا دید سودابه را جفت خویش
✦
ببستند عهدی بر آیین و کیش
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.