🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

پادشاهی نوذر

❖
76 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴ - نبرد دهستان، کشته شدن قباد به دست بارمان و جنگ شدید قارن با افراسیاب
در سپیده‌دمان، هنگامی که خورشید از ستیغ کوهسار برآمد، طلایه‌داران سپاه ایران به دشت دهستان رسیدند. میان دو لشکر آراسته ایران و توران دو فرسنگ فاصله بود و بانگ کوس و تبیره نبرد از هر دو سو برمی‌خاست. در این میان، پهلوانی گرد و جاه‌طلب از لشکر توران به نام بارمان که در اندیشه آزمودن بخت و هنر خویش بود، خفتگان را به بیداری و رزم فراخواند. او پیش تاخت، خیمه‌گاه و سراپرده نوذرشاه را زیر نظر گرفت و خرامان نزد افراسیاب بازآمد تا او را از آراستگی لشکر ایران آگاه سازد. بارمان با گفتاری گستاخانه خواستار رخصت جنگ شد تا چون شیری ژیان به میدان تاخته و نام خویش را بر تارک پهلوانان بنشاند.

اما اغریرث، برادر خردمند و اندیشه‌ور افراسیاب، زبان به اندرز گشود و هشدار داد که فرستادن نبردآزمایی نامدار چون بارمان پرمخاطره است؛ چرا که اگر زیانی به او رسد، پشت مرزبانان توران خواهد شکست و نومیدی بر اردوی توران سایه خواهد افکند. او پیشنهاد کرد مردی گمنام فرستاده شود تا پشیمانی به بار نیاورد. سخنان پرحکمت اغریرث بر مزاج سرکش و کینه‌توز افراسیاب گران آمد؛ چهره پور پشنگ از خشم چین خورد و با تندی بارمان را فرمان داد تا جوشن بپوشد، کمان به زه کند و بر ایرانیان بتازد.

بارمان گستاخانه به قلب میدان تاخت و بانگ بر قارن کاوه برآورد که آیا در لشکر نوذر نامداری هست که تاب هم‌نبردی با او را داشته باشد؟ قارن در میان صفوف ایرانیان نگریست، اما سکوتی سنگین بر نامداران افتاده بود؛ جز قباد، برادر کهنسال قارن، هیچ‌کس داوطلب نبرد نشد. قارن از پیشنهاد برادر پیرش به جوش آمد و اشک خشم از دیدگانش فروچکید. او قباد را پند داد که موی سپیدت نباید به خون رنگین شود، چرا که تو ستون این سپاهی و شهادتت دل دلیران را خالی خواهد کرد. اما قباد با حکمتی وارسته و بلند پاسخ داد که سرنوشت هر آدمی مرگ است و هیچ‌کس زنده بر آسمان نخواهد رفت؛ فرقی نیست که اجل در بستر دررسد یا بر سر سنان شمشیر. قباد وصیت کرد که پس از شهادتش، قارن تنش را با مشک و کافور و گلاب بشوید و در دخمه‌ای خسروانی سپارد.

قباد سنان برگرفت، اسب شبدیز-فام خویش را برانگیخت و به میدان تاخت. بارمان او را به ریشخند گرفت، اما قباد پیرانه ولی استوار پاسخ داد که گردون دادِ خویش را به او داده و اکنون وقت تسلیم به قضا است. دو پهلوان از بامداد تا شامگاه پافشاری کردند؛ سرانجام بارمان خشتی مهلک بر کمرگاه قباد زد که بند کمرش بگسست و آن سالار کهنسال نگونسار از اسب بر خاک افتاد و جان سپرد. بارمان شادمان نزد افراسیاب بازگشت و پاداشی بس گران یافت.

کشته شدن قباد، آتشی سوزان در دل قارن برافروخت. او سپاه ایران را چون دریای خروشان به حرکت درآورد. جنگی سهمگین آغاز شد؛ تیغ‌های الماس‌گون به خون لعل‌گون آغشته گشت و غبار رزم چون میغی نیلگون دشت را فروگرفت. قارن چون آذرگشسپ بر تورانیان می‌تاخت و کشتار می‌کرد. افراسیاب با دیدن دلاوری‌های قارن، خود به میدان تاخت و میان دو سالار نبردی تا تاریکی شب درگرفت. با فرا رسیدن شب، قارن سپاه را به دهستان بازگرداند و به خیمه نوذر آمد. نوذرشاه با دیدن قارنِ داغدار، سرشک از مژه بارید و سوگ قباد را چون سوگ سام بازخواند. قارن پیمان بست که تا ستاندن کین ایرج و قباد، بند کمر نگشاید و از پای ننشیند، هرچند که در نبرد امروز تاریکی و غبار رزم چشمان ایرانیان را خیره کرده بود.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: