🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

پادشاهی نوذر

❖
51 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۶ - روز سوم نبرد، محاصرهٔ دهستان، کشته شدن شاپور و بارمان و عقب‌نشینی قارن به پارس
پس از دو روز آسایش، چون خورشید جهان‌آرا در روز سوم بردمید، سپاهیان ایران و توران بار دیگر در برابر هم صف آراستند. نوذر را چاره‌ای جز جنگ نمانده بود، چرا که افراسیab چون دریایی خروشان و خشمگین پیش می‌آمد. خروش از پرده‌سرای افراسیاب برآمد و بانگ کوس و درای هندی در دشت پیچید. شاه نوذر و گردانش نیز کلاه‌خودهای آهنین بر سر نهادند و مهیای پیکار شدند. در لشکرگاه افراسیاب نیز کس نخفت و همه شب به آراستن تیغ و ژوپین گذشت. زمین از کوه تا کوه پوشیده ز زره‌پوشان شد و دشت چون دریایی از پولاد به موج درآمد.

قارن پهلوان قلب سپاه را سامان داد تا تکیه‌گاه نوذرشاه باشد، گرامیِ تلیمان بر جناح چپ ایستاد و شاپورِ نستوه بر دست راست جای گرفت. با فرورفتن سایه نیزه‌ها، بخت از ایرانیان برگشت و تیرگی بر روزگار نوذر سایه افکند. تورانیان حمله آوردند و جناح راست سپاه ایران، آنجا که شاپور پایداری می‌کرد، فروپاشید. شاپور دلاورانه رزمید تا به خاک افتاد و با مرگ او، بخت از پهلوانان ایران برگشت.

ایرانیانِ شکست‌خورده رو به سوی دژ دهستان نهادند و افراسیاب آنان را در آن حصار تنگ در میان گرفت. در این میان، افراسیابِ حیله‌گر، سالاری نامدار از نژاد ویسه به نام کروخان را فراخواند و سپاهی گران به همراهش روانهٔ پارس ساخت تا بر حرم‌سرا و گنجینه‌های نوذر دست یابند.

چون خبرِ حرکت کروخان به قارن رزم‌زن رسید، خون در رگ‌هایش به جوش آمد. خشمگین نزد نوذر آمد و گفت: «افراسیابِ نامرد سپاهی را شبانه به پارس فرستاده تا پوشیده‌رویان و شبستان ما را به اسیری برد. من نباید در این دژ بنشینم تا ننگ بر نام ما نشیند؛ باید بر پیِ این سپاه بتازم و راه بر آنان ببندم!» نوذر او را پند داد و گفت: «چون تو لشکرآرایی برای سپاه نیست؛ گستهم و طوس از پیش برای پاسداری از بنه و شبستان رفته‌اند.» اما پهلوانان ایران—شیدوش، کشواد و قارن—هم‌داستان شدند که نباید در این حصار خفت و چشم بر اسارت زنان و شبستان بست.

چون نیمه‌ای از شب بپیمود، قارن و گردانش پنهانی از دژ دهستان بیرون زدند. بر درِ دژ، بارمانِ تورانی با پیلان و سپاهش راه بر آنان بسته بود؛ همان بارمان که قباد برادر قارن را کشته بود. قارن چون شیر ژیان بر بارمان تاخت و به یک ضربتِ نیزه، پیوندِ حیات او را بگسست. سپاه بارمان از هم پاشید و قارنِ کینه‌خواه، پیروزمندانه راه پارس را در پیش گرفت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: