🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

پادشاهی نوذر

❖
72 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۲ - سوگواری برای نوذر، نجات اسیران به یاری اغریرث و کشواد و بازگشت آنان به زابل
چون آگهی تلخِ سر بریدنِ شاهنشاه نوذر به فرزندانش طوس و گستهم رسید، فرّ و شکوهِ پادشاهی در دیدگانشان تیره گشت. آنان جامه بر تن دریدند، موی کندند و رخسار بشخودند و بانگ سوگواری از سراسر خاک ایران برآمد. سر بزرگان پرخاک شد و دیدگان پرخون؛ پس رخ به سوی زابلستان نهادند تا نزد زال زر، یگانه تکیه‌گاه ایران، پناه جویند. چون به پیشگاه دستان رسیدند، ناله‌کنان زاری سر دادند که ای دریغ بر نوذر دلیر، آن پادشاه تاجدار که یادگار فریدون بود و اکنون سر والایش بر خاک خفته است.

زال زر با دیدن سوگِ فرزندان شاه و بزرگان ایران، دگرگون شد و سوگندی سخت خورد: پیمان بست که تا روز رستاخیز تیغ تیزش رنگ نیام نبیند، زین اسبش تخت او باشد، سنان نیزه‌اش سایه‌بانش و کلاه‌خودِ تیره تاجِ سرش. او بر کین‌خواهیِ نوذر کمر بست و بزرگان را دلداری داد که همه از مادر برای مرگ زاده شده‌ایم و سرنوشت را چاره‌ای نیست، امّا دادِ پروردگار کینِ ستمکاران را خواهد ستاند.

در همین روزگار، بزرگان و سپهبدانِ ایران که در شهر ساری به بندِ افراسیاب گرفتار بودند، از آغاز نبرد و جنبشِ زال آگاه شدند. بیم بر جانشان چیره گشت که چون افراسیاب خشمگین شود، پیش از رسیدن سپاه ایران، سر از تن اسیران بی‌گناه برخواهد برید. پس نهانی پیامی به اغریرث، برادر خردمند و نیک‌خواه افراسیاب فرستادند و از او چاره خواستند. اغریرث که دلی پر از مهر و داد داشت، پاسخ داد که نمی‌تواند آشکارا با افراسیاب مخالفت کند، چرا که خشمِ اهریمنیِ برادرش زبانه خواهد کشید؛ امّا تدبیری دگر اندیشید: پیمان بست که چون زال با سپاهی گران به سوی آمل و ساری تاخت آورد، او سپاه خود را به بهانه عقب‌نشینی به ری ببرد و آمل را خالی کند تا اسیران بدون خون‌ریزی به دست زال رها شوند.

چون این پیکِ امیدبخش به زابلستان رسید، زال بزرگان و پهلوانان را گرد آورد و پرسید چه کسی دلِ شیر دارد تا پیِ نجات این اسیران بشتابد؟ کشوادِ لشکرشکن پیش آمد و این خدمتِ بزرگ را بر عهده گرفت. زال بر او آفرین خواند و سپاهی از گردان جنگجو به او سپرد. کشواد به سوی ساری تاخت؛ اغریرث نیز طبق پیمان، لشکریانش را از ساری فراری داد و شهر را وانهاد. کشواد بند از پای اسیران برگرفت، برای هر یک اسبی آماده ساخت و آنان را با احترام به زابلستان بازگرداند.

چون خبرِ بازگشتِ سرافرازانه کشواد و آزادی اسیران به زال رسید، جهان‌پهلوان گنجی ویژه به درویشان بخشید و پیکِ مژده‌رسان را جامه خویش داد. زال با اشک و اهوزاری به استقبال اسیران رنج‌دیده رفت، ایوان‌های بلند را برایشان بیاراست و همانند روزگار شاه نوذر، تاج و تخت و خواسته به آنان بازگرداند تا بار دیگر عزت و شکوهِ پهلوانانِ ایران‌زمین احیا گردد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: