بخش ۱۲ - سوگواری برای نوذر، نجات اسیران به یاری اغریرث و کشواد و بازگشت آنان به زابل

#1

به گستهم و طوس آمد این آگهی

✦

که تیره شد آن فر شاهنشهی

#2

به شمشیر تیز آن سر تاجدار

✦

به زاری بریدند و برگشت کار

#3

بکندند موی و شخودند روی

✦

از ایران برآمد یکی های‌وهوی

#4

سر سرکشان گشت پرگرد و خاک

✦

همه دیده پر خون همه جامه چاک

#5

سوی زابلستان نهادند روی

✦

زبان شاه‌گوی و روان شاه‌جوی

#6

بر زال رفتند با سوگ و درد

✦

رخان پر ز خون و سران پر ز گرد

#7

که زارا دلیرا شها نوذرا

✦

گوا تاجدارا مها مهترا

#8

نگهبان ایران و شاه جهان

✦

سر تاجداران و پشت مهان

#9

سرت افسر از خاک جوید همی

✦

زمین خون شاهان ببوید همی

#10

گیایی که روید بران بوم و بر

✦

نگون دارد از شرم خورشید سر

#11

همی داد خواهیم و زاری کنیم

✦

به خون پدر سوگواری کنیم

#12

نشان فریدون بدو زنده بود

✦

زمین نعل اسپ ورا بنده بود

#13

به زاری و خواری سرش را ز تن

✦

بریدند با نامدار انجمن

#14

همه تیغ زهرآبگون برکشید

✦

به کین جستن آیید و دشمن کشید

#15

همانا برین سوگ با ما سپهر

✦

ز دیده فرو باردی خون به مهر

#16

شما نیز دیده پر از خون کنید

✦

همه جامهٔ ناز بیرون کنید

#17

که با کین شاهان نشاید که چشم

✦

نباشد پر از آب و دل پر ز خشم

#18

همه انجمن زار و گریان شدند

✦

چو بر آتش تیز بریان شدند

#19

زبان داد دستان که تا رستخیز

✦

نبیند نیام مرا تیغ تیز

#20

چمان چرمه در زیر تخت منست

✦

سنان‌دار نیزه درخت منست

#21

رکابست پای مرا جایگاه

✦

یکی ترگ تیره سرم را کلاه

#22

برین کینه آرامش و خواب نیست

✦

همی چون دو چشمم به جوی آب نیست

#23

روان چنان شهریار جهان

✦

درخشنده بادا میان مهان

#24

شما را به داد جهان آفرین

✦

دل ارمیده بادا به آیین و دین

#25

ز مادر همه مرگ را زاده‌ایم

✦

برینیم و گردن ورا داده‌ایم

#26

چو گردان سوی کینه بشتافتند

✦

به ساری سران آگهی یافتند

#27

ازیشان بشد خورد و آرام و خواب

✦

پر از بیم گشتند از افراسیاب

#28

ازان پس به اغریرث آمد پیام

✦

که ای پرمنش مهتر نیک‌نام

#29

به گیتی به گفتار تو زنده‌ایم

✦

همه یک به یک مر ترا بنده‌ایم

#30

تو دانی که دستان به زابلستان

✦

به جایست با شاه کابلستان

#31

چو برزین و چون قارن رزم‌زن

✦

چو خراد و کشواد لشکرشکن

#32

یلانند با چنگهای دراز

✦

ندارند از ایران چنین دست باز

#33

چو تابند گردان ازین سو عنان

✦

به چشم اندر آرند نوک سنان

#34

ازان تیز گردد رد افراسیاب

✦

دلش گردد از بستگان پرشتاب

#35

پس آنگه سر یک رمه بی‌گناه

✦

به خاک اندر آرد ز بهر کلاه

#36

اگر بیند اغریرث هوشمند

✦

مر این بستگان را گشاید ز بند

#37

پراگنده گردیم گرد جهان

✦

زبان برگشاییم پیش مهان

#38

به پیش بزرگان ستایش کنیم

✦

همان پیش یزدان نیایش کنیم

#39

چنین گفت اغریرث پرخرد

✦

کزین گونه گفتار کی درخورد

#40

ز من آشکارا شود دشمنی

✦

بجوشد سر مرد آهرمنی

#41

یکی چاره سازم دگرگونه زین

✦

که با من نگردد برادر به کین

#42

گر ایدون که دستان شود تیزچنگ

✦

یکی لشکر آرد بر ما به جنگ

#43

چو آرد به نزدیک ساری رمه

✦

به دستان سپارم شما را همه

#44

بپردازم آمل نیایم به جنگ

✦

سرم را ز نام اندرآرم به ننگ

#45

بزرگان ایران ز گفتار اوی

✦

بروی زمین برنهادند روی

#46

چو از آفرینش بپرداختند

✦

نوندی ز ساری برون تاختند

#47

بپویید نزدیک دستان سام

✦

بیاورد ازان نامداران پیام

#48

که بخشود بر ما جهاندار ما

✦

شد اغریرث پر خرد یار ما

#49

یکی سخت پیمان فگندیم بن

✦

بران برنهادیم یکسر سخن

#50

کز ایران چو دستان آزادمرد

✦

بیایند و جویند با وی نبرد

#51

گرانمایه اغریرث نیک پی

✦

ز آمل گذارد سپه را به ری

#52

مگر زنده از چنگ این اژدها

✦

تن یک جهان مردم آید رها

#53

چو پوینده در زابلستان رسید

✦

سراینده در پیش دستان رسید

#54

بزرگان و جنگ‌آوران را بخواند

✦

پیام یلان پیش ایشان براند

#55

ازان پس چنین گفت کای سروران

✦

پلنگان جنگی و نام‌آوران

#56

کدامست مردی کنارنگ دل

✦

به مردی سیه کرده در جنگ دل

#57

خریدار این جنگ و این تاختن

✦

به خورشید گردن برافراختن

#58

ببر زد بران کار کشواد دست

✦

منم گفت یازان بدین داد دست

#59

برو آفرین کرد فرخنده زال

✦

که خرم بدی تا بود ماه و سال

#60

سپاهی ز گردان پرخاشجوی

✦

ز زابل به آمل نهادند روی

#61

چو از پیش دستان برون شد سپاه

✦

خبر شد به اغریرث نیک خواه

#62

همه بستگان را به ساری بماند

✦

بزد نای رویین و لشکر براند

#63

چو گشواد فرخ به ساری رسید

✦

پدید آمد آن بندها را کلید

#64

یکی اسپ مر هر یکی را بساخت

✦

ز ساری سوی زابلستان بتاخت

#65

چو آمد به دستان سام آگهی

✦

که برگشت گشواد با فرهی

#66

یکی گنج ویژه به درویش داد

✦

سراینده را جامهٔ خویش داد

#67

چو گشواد نزدیک زابل رسید

✦

پذیره شدش زال زر چون سزید

#68

بران بستگان زار بگریست دیر

✦

کجا مانده بودند در چنگ شیر

#69

پس از نامور نوذر شهریار

✦

به سر خاک بر کرد و بگریست زار

#70

به شهر اندر آوردشان ارجمند

✦

بیاراست ایوانهای بلند

#71

چنان هم که هنگام نوذر بدند

✦

که با تاج و با تخت و افسر بدند

#72

بیاراست دستان همه دستگاه

✦

شد از خواسته بی‌نیاز آن سپاه

پادشاهی نوذر

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما