بخش ۱۰ - بازگشت زال، کشتن خزروان و کلباد و شکست شماساس و برخورد او با قارن
#1
فرستاده نزدیک دستان رسید
✦
به کردار آتش دلش بردمید
#2
سوی گرد مهراب بنهاد روی
✦
همی تاخت با لشکری جنگجوی
#3
چو مهراب را پای بر جای دید
✦
به سرش اندرون دانش و رای دید
#4
به دل گفت کاکنون ز لشکر چه باک
✦
چه پیشم خزروان چه یک مشت خاک
#5
پس آنگه سوی شهر بنهاد روی
✦
چو آمد به شهر اندرون نامجوی
#6
به مهراب گفت ای هشیوار مرد
✦
پسندیده اندر همه کارکرد
#7
کنون من شوم در شب تیره‌گون
✦
یکی دست یازم بریشان به خون
#8
شوند آگه از من که بازآمدم
✦
دل آگنده و کینه ساز آمدم
#9
کمانی به بازو در افگند سخت
✦
یکی تیر برسان شاخ درخت
#10
نگه کرد تا جای گردان کجاست
✦
خدنگی به چرخ اندرون راند راست
#11
بینداخت سه جای سه چوبه تیر
✦
برآمد خروشیدن دار و گیر
#12
چو شب روز شد انجمن شد سپاه
✦
بران تیر کردند هر کس نگاه
#13
بگفتند کاین تیر زالست و بس
✦
نراند چنین در کمان تیر کس
#14
چو خورشید تابان ز بالا بگشت
✦
خروش تبیره برآمد ز دشت
#15
به شهر اندرون کوس با کرنای
✦
خروشیدن زنگ و هندی درای
#16
برآمد سپه را به هامون کشید
✦
سراپرده و پیل بیرون کشید
#17
سپاه اندرآورد پیش سپاه
✦
چو هامون شد از گرد کوه سیاه
#18
خزروان دمان با عمود و سپر
✦
یکی تاختن کرد بر زال زر
#19
عمودی بزد بر بر روشنش
✦
گسسته شد آن نامور جوشنش
#20
چو شد تافته شاه زابلستان
✦
برفتند گردان کابلستان
#21
یکی درع پوشید زال دلیر
✦
به جنگ اندر آمد به کردار شیر
#22
به دست اندرون داشت گُرز پدر
✦
سرش گشته پر خشم و پر خون جگر
#23
بزد بر سرش گُرزهٔ گاورنگ
✦
زمین شد ز خونش چو پشت پلنگ
#24
بیفگند و بسپرد و زو درگذشت
✦
ز پیش سپاه اندر آمد به دشت
#25
شماساس را خواست کاید برون
✦
نیامد برون کش بخوشید خون
#26
به گرد اندرون یافت کلباد را
✦
به گردن برآورد پولاد را
#27
چو شمشیرزن گُرز دستان بدید
✦
همی کرد ازو خویشتن ناپدید
#28
کمان را به زه کرد زال سوار
✦
خدنگی بدو اندرون راند خوار
#29
بزد بر کمربند کلباد بر
✦
بران بند زنجیر پولاد بر
#30
میانش ابا کوههٔ زین بدوخت
✦
سپه را به کلباد بر دل بسوخت
#31
چو این دو سرافگنده شد در نبرد
✦
شماساس شد بی‌دل و روی زرد
#32
شماساس و آن لشکر رزم ساز
✦
پراگنده از رزم گشتند باز
#33
پس اندر دلیران زاولستان
✦
برفتند با شاه کابلستان
#34
چنان شد ز بس کشته در رزمگاه
✦
که گفتی جهان تنگ شد بر سپاه
#35
سوی شاه ترکان نهادند سر
✦
گشاده سلیح و گسسته کمر
#36
شماساس چون در بیابان رسید
✦
ز ره قارن کاوه آمد پدید
#37
که از لشکر ویسه برگشته بود
✦
به خواری گرامیش را کشته بود
#38
به هم بازخوردند هر دو سپاه
✦
شماساس با قارن کینه‌خواه
#39
بدانست قارن که ایشان کیند
✦
ز زاولستان ساخته بر چیند
#40
بزد نای رویین و بگرفت راه
✦
به پیش سپاه اندر آمد سپاه
#41
ازان لشکر خسته و بسته مرد
✦
به خورشید تابان برآورد گرد
#42
گریزان شماساس با چند مرد
✦
برفتند ازان تیره گرد نبرد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.