بخش ۴ - نبرد دهستان، کشته شدن قباد به دست بارمان و جنگ شدید قارن با افراسیاب

#1

سپیده چو از کوه سر برکشید

✦

طلایه به پیش دهستان رسید

#2

میان دو لشکر دو فرسنگ بود

✦

همه ساز و آرایش جنگ بود

#3

یکی ترک بد نام او بارمان

✦

همی خفته را گفت بیدار مان

#4

بیامد سپه را همی بنگرید

✦

سراپردهٔ شاه نوذر بدید

#5

بشد نزد سالار توران سپاه

✦

نشان داد ازان لشکر و بارگاه

#6

وزان پس به سالار بیدار گفت

✦

که ما را هنر چند باید نهفت؟

#7

به دستوریِ شاه من شیروار

✦

بجویم ازان انجمن کارزار

#8

ببینند پیدا ز من دستبُرد

✦

جز از من کسی را نخوانند گُرد

#9

چنین گفت اغریرث هوشمند

✦

که گر بارمان را رسد زین گزند

#10

دل مرزبانان شکسته شود

✦

برین انجمن کار بسته شود

#11

یکی مرد بی‌نام باید گزید

✦

که انگشت ازان پس نباید گزید

#12

پرآژنگ شد روی پور پشنگ

✦

ز گفتار اغریرث آمدش ننگ

#13

بروی دژم گفت با بارمان

✦

که جوشن بپوش و به زه کن کمان

#14

تو باشی بران انجمن سرفراز

✦

به انگشت دندان نیاید به گاز

#15

بشد بارمان تا به دشت نبرد

✦

سوی قارن کاوه آواز کرد

#16

کزین لشکر نوذر نامدار

✦

که داری که با من کند کارزار

#17

نگه کرد قارن به مردان مرد

✦

ازان انجمن تا که جوید نبرد

#18

کس از نامدارانش پاسخ نداد

✦

مگر پیرگشته دلاور قباد

#19

دژم گشت سالار بسیار هوش

✦

ز گفت برادر برآمد به جوش

#20

ز خشمش سرشک اندر آمد به چشم

✦

از آن لشکر گشن بد جای خشم

#21

ز چندان جوان مردم جنگجوی

✦

یکی پیر جوید همی رزم اوی

#22

دل قارن آزرده گشت از قباد

✦

میان دلیران زبان برگشاد

#23

که سال تو اکنون به جایی رسید

✦

که از جنگ دستت بباید کشید

#24

تویی مایه‌ور کدخدای سپاه

✦

همی بر تو گردد همه رای شاه

#25

بخون گر شود لعل، مویی سپید؛

✦

شوند این دلیران همه ناامید

#26

شکست اندرآید بدین رزم‌گاه

✦

پر از درد گردد دل نیک‌خواه

#27

نگه کن که با قارن رزم زن!

✦

چه گوید قباد اندران انجمن:

#28

«بدان ای برادر که تن مرگ راست

✦

سر رزم زن سودن ترگ راست

#29

ز گاه خجسته منوچهر باز

✦

از امروز بودم تن اندر گداز

#30

کسی زنده بر آسمان نگذرد

✦

شکارست و مرگش همی بشکرد

#31

یکی را برآید به شمشیر هوش

✦

بدانگه که آید دو لشگر به جوش

#32

تنش کرگس و شیر درنده راست

✦

سرش نیزه و تیغ برنده راست

#33

یکی را به بستر برآید زمان

✦

همی رفت باید ز بن بی‌گمان

#34

اگر من روم زین جهان فراخ

✦

برادر به جایست با برز و شاخ

#35

یکی دخمهٔ خسروانی کند

✦

پس از رفتنم مهربانی کند

#36

سرم را به کافور و مشک و گلاب

✦

تنم را بدان جای جاوید خواب

#37

سپار ای برادر تو پدرود باش

✦

همیشه خرد تار و تو پود باش»

#38

بگفت این و بگرفت نیزه به دست

✦

به آوردگه رفت چون پیل مست

#39

چنین گفت با رزم زن بارمان

✦

که آورد پیشم سرت را زمان

#40

ببایست ماندن که خود روزگار

✦

همی کرد با جان تو کارزار

#41

چنین گفت مر بارمان را قباد

✦

که یکچند گیتی مرا داد داد

#42

به جایی توان مرد کاید زمان

✦

بیاید زمان یک زمان بی‌گمان

#43

بگفت و برانگیخت شبدیز را

✦

بداد آرمیدن دل تیز را

#44

ز شبگیر تا سایه گسترد هور

✦

همی این برآن آن برین کرد زور

#45

به فرجام پیروز شد بارمان

✦

به میدان جنگ اندر آمد دمان

#46

یکی خشت زد بر سرین قباد

✦

که بند کمرگاه او برگشاد

#47

ز اسپ اندر آمد نگونسار سر

✦

شد آن شیردل پیر سالار سر

#48

بشد بارمان نزد افراسیاب

✦

شکفته دو رخسار با جاه و آب

#49

یکی خلعتش داد کاندر جهان

✦

کس از کهتران نستد آن از مهان

#50

چو او کشته شد قارن رزمجوی

✦

سپه را بیاورد و بنهاد روی

#51

دو لشکر به کردار دریای چین

✦

تو گفتی که شد جنب جنبان زمین

#52

درخشیدن تیغ الماس گون

✦

شده لعل و آهار داده به خون

#53

به گرد اندرون همچو دریای آب

✦

که شنگرف بارد برو آفتاب

#54

پر از نالهٔ کوس شد مغز میغ

✦

پر از آب شنگرف شد جان تیغ

#55

به هر سو که قارن برافگند اسپ

✦

همی تافت آهن چو آذرگشسپ

#56

تو گفتی که الماس مرجان فشاند

✦

چه مرجان که در کین همی جان فشاند

#57

ز قارن چو افراسیاب آن بدید

✦

بزد اسپ و لشکر سوی او کشید

#58

یکی رزم تا شب برآمد ز کوه

✦

بکردند و نامد دل از کین ستوه

#59

چو شب تیره شد قارن رزمخواه

✦

بیاورد سوی دهستان سپاه

#60

بر نوذر آمد به پرده سرای

✦

ز خون برادر شده دل ز جای

#61

ورا دید نوذر فروریخت آب

✦

ازان مژهٔ سیرنادیده خواب

#62

چنین گفت کز مرگ سام سوار

✦

ندیدم روان را چنین سوگوار

#63

چو خورشید بادا روان قباد

✦

ترا زین جهان جاودان بهر باد

#64

کزین رزم وز مرگمان چاره نیست

✦

زمی را جز از گور گهواره نیست

#65

چنین گفت قارن که تا زاده‌ام

✦

تن پرهنر مرگ را داده‌ام

#66

فریدون نهاد این کله بر سرم

✦

که بر کین ایرج زمین بسپرم

#67

هنوز آن کمربند نگشاده‌ام

✦

همان تیغ پولاد ننهاده‌ام

#68

برادر شد آن مرد سنگ و خرد

✦

سرانجام من هم برین بگذرد

#69

انوشه بدی تو که امروز جنگ

✦

به تنگ اندر آورد پور پشنگ

#70

چو از لشکرش گشت لختی تباه

✦

از آسودگان خواست چندی سپاه

#71

مرا دید با گَرزهٔ گاوروی

✦

بیامد به نزدیک من جنگجوی

#72

به رویش بران گونه اندر شدم

✦

که با دیدگانش برابر شدم

#73

یکی جادوی ساخت با من به جنگ

✦

که با چشم روشن نماند آب و رنگ

#74

شب آمد جهان سر به سر تیره گشت

✦

مرا بازو از کوفتن خیره گشت

#75

تو گفتی زمانه سرآید همی

✦

هوا زیر خاک اندر آید همی

#76

ببایست برگشتن از رزمگاه

✦

که گرد سپه بود و شب شد سیاه

پادشاهی نوذر

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما