🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

پادشاهی نوذر

❖
42 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - بازگشت زال، کشتن خزروان و کلباد و شکست شماساس و برخورد او با قارن
چون پیام‌آور رازهای دردناک ایران‌زمین به نزد زال سپیدموی رسید، آتش در نهاد آن پهلوان فرزانه زبانه کشید. زال بی‌درنگ سپاهی کین‌خواه گرد آورد و به سوی مهراب، شهریار هوشمند کابل تاخت. چون زال استواری و تدبیر مهراب را در جای خویش دید، دلش گرم شد و دریافت که با همراهی او، لشکریان توران جز مشتی خاک در برابر باد نخواهند بود. پس زال به مهراب گفت که امشب شبیخونی روانی بر تورانیان وارد خواهد کرد تا بداند که فرزند سام بازآمده است.

در دل تاریکی شب، زال کمانی کیانی به بازو کشید و سه تیر خدنگ برسان شاخ درخت به سه گوشه اردوی تورانیان راند. با سپیده‌دم، چون تورانیان آن تیرهای هیولاوار را دیدند، لرزه بر تنشان افتاد و دانستند که این نشان خشم زال زر است. با برآمدن آفتاب، غریو کوس و کرنا و زنگ‌های هندی از شهر و صحرا برآمد و دو سپاه در هامون در برابر هم صف آراستند.

خزروان، پهلوان نامدار توران، با گرز و سپر بر زال تاخت و با ضربتی سهمگین جوشن زال را درید. زال لحظه‌ای بپیچید اما دلاوران کابل گردش را گرفتند تا او درعی تازه بپوشد. زال پرخشم، گرز گاورنگ سام را به دست گرفت و بر خزروان حمله برد؛ چنان ضربتی بر سر خزروان زد که مغزش بر خاک ریخت و زمین چون پوست پلنگ از خونش گلگون شد. زال او را زیر سم باره افکند و به پیش راند.

شماساس با دیدن مرگ خزروان، جرات خروج نیافت و در میان غبار نهان شد. زال به دنبال دیگر سرکردگان، کلباد را دید؛ کمان کشید و تیری چنان بر بند زنجیرِ کمربندش زد که او را بر کوهه زین دوخت. با افتادن این دو پهلوان، شماساس و سپاهش روحیه‌باخته دست از نبرد کشیدند و سراسیمه به سوی بیابان گریختند. دلاوران زابل و کابل به دنبالشان تاختند و کشته‌ها برجای نهادند.

اما تیره‌بختی شماساس به بیابان پایان نیافت؛ در راه بازگشت به سوی افراسیاب، ناگهان با سپاه قارن کاوه روبه‌رو شد که تازه از درهم‌شکستن سپاه ویسه بازگشته بود. قارن کینه‌خواه با شنیدن خروش نای رویین، بر پیکر رمیده و خسته تورانیان تاخت و آنان را به خاک و خون کشید، چنان‌که شماساس تنها با چند تن از خشم تیغ قارن گریخت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: