🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

پادشاهی نوذر

❖
30 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳ - حملهٔ افراسیاب به ایران پس از مرگ سام و رویارویی سپاهیان در دهستان
چون بهار چهره زمین را به دیبای پرنیان بیاراست، گردان و دلاوران توران به کین‌خواهی کمر بستند. انبوهی از جنگاوران ترکان، چینیان و گرزداران خاورزمین فراهم آمدند؛ سپاهی چنان کران‌ناپدید که کرانه و میانه آن پدیدار نبود، در حالی که درختِ بختِ نوذر، شهریار نوپا و کم‌تجربه ایران، رو به پژمردگی نهاده بود.

چون غلغله سپاه توران به کنار رود جیحون رسید، آگاهی آن به نوذر شهریار رسید. به فرمان شاه، گردان ایران از کاخ‌های خویش برآمدند و رو به هامون نهادند. قارن کینه‌خواه و رزم‌جوی، سپهسالاری پیشتاز را بر عهده گرفت و رو به سوی دهستان نهاد و شاهنشاه نوذر با انبوه گردان پسِ پشت او روان گردید. چون گرد نبرد از قدم‌های سپاه ایران در دهستان برآمد، خورشید در خاستگاه خویش ناپدید گشت. سراپرده شاهنشاهی نوذر در دشت و پیش حصار دهستان برپا گردید.

از سوی دیگر، افراسیابِ کینه‌توز درنگ را جایز ندید؛ او نخست دو تن از سالاران گزیده خویش—شماساس و خزروانِ گرد—را فرخواند و سی هزار سوار جنگ‌آزموده به ایشان سپرد تا از راه نیمروز رو به سوی زابلستان نهند و تبار دستان را غافلگیر سازند؛ چه آگاهی یافته بود که سام نریمان دیده از جهان فرو بسته و زالِ زر سوگوار و سرگرم ساختن دخمه برای پدر خویش است. افراسیاب از افتادنِ بختِ ایران به خواب، شادمانی‌ها کرد و خرامان پیش دهستان رسید و سراپرده خویش را درست در برابر سپاه ایران برکشید. لشکر او چهارصد هزار سوار رزم‌آور بود؛ چنان‌که از گرد سم اسبانشان ریگ و شخ بیابان همانند مور و ملخ به جوش آمد. در برابر او، نوذر شهریار تنها صد و چهل هزار سوار در اختیار داشت.

افراسیاب چون نابرابری دو سپاه را بدید، در دل شادی کرد و شب‌هنگام نامه‌برِ تکاوری را فراخواند تا مژده پیروزی نزد پشنگ برَد. او در نامه نوشت که روزگار کامرانی به چنگ آمده است؛ چه، سام نریمان درگذشته و زال نیز گرفتار عزای اوست و توان نبرد ندارد. او یادآور شد که تنها بیمش از سام بود و اکنون که ایران از حضور آن پیل‌پیکر تهی گشته، زمان ستاندن کین و فرو کوفتن لشکر نوذر فرا رسیده است. افراسیاب تأکید کرد که شماساس را به زابلستان فرستاده و بایسته است که پیش از بیداریِ دشمن، کار را یکسره سازند. پس نامه‌برِ پرسرعت، نامه افراسیاب را گرفت و چون مرغ تیزپر رو به سوی دربار پشنگ نهاد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: