بخش ۱۵ - رهایی بندوی به فریب نگهبان، کشته شدن توطئه‌گر در چوگان و گریز بندوی نزد موسیل ارمنی

#1

همی‌بود بندوی بسته چو یوز

✦

به زندان بهرام هفتاد روز

#2

نگهبان بندوی بهرام بود

✦

کزان بند او نیک ناکام بود

#3

ورا نیز بندوی بفریفتی

✦

ببند اندر از چاره نشکیفتی

#4

که از شاه ایران مشو ناامید

✦

اگر تیره شد روز گردد سپید

#5

اگرچه شود بخت او دیرساز

✦

شود بخت پیروز با خوشنواز

#6

جهان آفرین برتن کیقباد

✦

ببخشید و گیتی بدو باز داد

#7

نماند به بهرام هم تاج وتخت

✦

چه اندیشد این مردم نیک بخت

#8

ز دهقان نژاد ایچ مردم مباد

✦

که خیره دهد خویشتن رابباد

#9

بانگشت بشمر کنون تا دوماه

✦

که از روم بینی به ایران سپاه

#10

بدین تاج و تخت آتش اندرزنند

✦

همه زیورش بر سرش بشکنند

#11

بدو گفت بهرام گر شهریار

✦

مرا داد خواهد به جان زینهار

#12

زپند توآرایش جان کنم

✦

همه هرچ گویی توفرمان کنم

#13

یکی سخت سوگند خواهم بماه

✦

به آذرگشسپ و بتخت و کلاه

#14

که گر خسرو آید برین مرز وبوم

✦

سپاه آرد از پیش قیصر ز روم

#15

به خواهی مرا زو به جان زینهار

✦

نگیری تو این کار دشوار خوار

#16

ازو بر تن من نیاید زیان

✦

نگردد به گفتار ایرانیان

#17

بگفت این و پس دفتر زند خواست

✦

به سوگند بندوی رابند خواست

#18

چو بندوی بگرفت استا و زند

✦

چنین گفت کز کردگار بلند

#19

مبیناد بندوی جز درد ورنج

✦

مباد ایمن اندر سرای سپنج

#20

که آنگه که خسرو بیاید زجای

✦

ببینم من او را نشینم ز پای

#21

مگر کو به نزد تو انگشتری

✦

فرستد همان افسر مهتری

#22

چوبشنید بهرام سوگند او

✦

بدید آن دل پاک و پیوند او

#23

بدو گفت کاکنون همه راز خویش

✦

بگویم بر افرازم آواز خویش

#24

بسازم یکی دام چوبینه را

✦

بچاره فراز آورم کینه را

#25

به زهراب شمشیر در بزمگاه

✦

بکوشش توانمش کردن تباه

#26

بدریای آب اندرون نم نماند

✦

که بهرام را شاه بایست خواند

#27

بدو گفت بندوی کای کاردان

✦

خردمند و بیدار و بسیاردان

#28

بدین زودی اندر جهاندار شاه

✦

بیاید نشیند برین پیشگاه

#29

تودانی که من هرچ گویم بدوی

✦

نپیچد ز گفتار این بنده روی

#30

بخواهم گناهی که رفت از تو پیش

✦

ببخشد به گفتار من تاج خویش

#31

اگر خود برآنی که گویی همی

✦

به دل رای کژی نجویی همی

#32

ز بند این دو پای من آزاد کن

✦

نخستین ز خسرو برین یادکن

#33

گشاده شود زین سخن راز تو

✦

بگوش آیدش روشن آواز تو

#34

چو بشنید بهرام شد تازه روی

✦

هم اندر زمان بند برداشت زوی

#35

چو روشن شد آن چادر مشک رنگ

✦

سپیده بدو اندر آویخت چنگ

#36

ببندوی گفت ار دلم نشکند

✦

چو چوبینه امروز چوگان زند

#37

سگالیده‌ام دوش با پنج یار

✦

که از تارک او برآرمم دمار

#38

چوشد روز بهرام چوبینه روی

✦

به میدان نهاد و بچوگان و گوی

#39

فرستاده آمد ز بهرام زود

✦

به نزدیک پور سیاوش چودود

#40

زره خواست و پوشید زیرقبای

✦

ز درگاه باسپ اندر آورد پای

#41

زنی بود بهرام یل را نه پاک

✦

که بهرام را خواستی زیر خاک

#42

به دل دوست بهرام چوبینه بود

✦

که از شوی جانش پر از کینه بود

#43

فرستاد نزدیک بهرام کس

✦

که تن را نگه دار و فریاد رس

#44

که بهرام پوشید پنهان زره

✦

برافگند بند زره را گره

#45

ندانم که در دل چه دارد ز بد

✦

تو زو خویشتن دور داری سزد

#46

چو بشنید چوبینه گفتار زن

✦

که با او همی‌گفت چوگان مزن

#47

هرآنکس که رفتی به میدان اوی

✦

چو نزدیک گشتی بچوگان و گوی

#48

زدی دست بر پشت اونرم نرم

✦

سخن گفتن خوب و آواز گرم

#49

چنین تا به پور سیاوش رسید

✦

زره در برش آشکارا بدید

#50

بدو گفت ای بتر از خار گز

✦

به میدان که پوشد زره زیر خز

#51

بگفت این و شمشیر کین برکشید

✦

سراپای او پاک بر هم درید

#52

چوبندوی زان کشتن آگاه شد

✦

برو تابش روز کوتاه شد

#53

بپوشید پس جوشن و برنشست

✦

میان یلی لرزلرزان ببست

#54

ابا چند تن رفت لرزان به راه

✦

گریزان شد از بیم بهرامشاه

#55

گرفت او ازان شهر راه گریز

✦

بدان تا نبینند ازو رستخیز

#56

به منزل رسیدند و بفزود خیل

✦

گرفتند تازان ره اردبیل

#57

زمیدان چو بهرام بیرون کشید

✦

همی دامن ازخشم در خون کشید

#58

ازان پس بفرمود مهروی را

✦

که باشد نگهدار بندوی را

#59

ببهرام گفتند کای شهریار

✦

دلت را ببندوی رنجه مدار

#60

که اوچون ازین کشتن آگاه شد

✦

همانا که با باد همراه شد

#61

پشیمان شد از کشتن یار خویش

✦

کزان تیره دانست بازار خویش

#62

چنین گفت کآنکس که دشمن ز دوست

✦

نداند مبادا ورا مغز و پوست

#63

یکی خفته بر تیغ دندان پیل

✦

یکی ایمن از موج دریای نیل

#64

دگر آنک بر پادشا شد دلیر

✦

چهارم که بگرفت بازوی شیر

#65

ببخشای برجان این هر چهار

✦

کزیشان بپیچد سر روزگار

#66

دگر هرک جنباند او کوه را

✦

بران یارگر خواهد انبوه را

#67

تن خویشتن را بدان رنجه داشت

✦

وزان رنج تن باد در پنجه داشت

#68

بکشتی ویران گذشتن برآب

✦

به آید که بر کارکردن شتاب

#69

اگر چشمه خواهی که بینی بچشم

✦

شوی خیره زو بازگردی بخشم

#70

کسی راکجا کور بد رهنمون

✦

بماند به راه دراز اندرون

#71

هرآنکس که گیرد بدست اژدها

✦

شد او کشته و اژدها زو رها

#72

وگر آزمون را کسی خورد زهر

✦

ازان خوردنش درد و مرگست بهر

#73

نکشتیم بندوی را از نخست

✦

ز دستم رها شد در چاره جست

#74

برین کرده خویش باید گریست

✦

ببینیم تا رای یزدان بچیست

#75

وزان روی بندوی و اندک سپاه

✦

چوباد دمان بر گرفتند راه

#76

همی‌برد هرکس که بد بردنی

✦

به راهی که موسیل بود ارمنی

#77

بیابان بی‌راه و جای دده

✦

سراپرده‌ای دید جایی زده

#78

نگه کرد موسیل بود ارمنی

✦

هم آب روان یافت هم خوردنی

#79

جهان جوی بندوی تنها برفت

✦

سوی خیمه‌ها روی بنهاد تفت

#80

چو مو سیل را دید بردش نماز

✦

بگفتند با او زمانی دراز

#81

بدو گفت موسیل زایدر مرو

✦

که آگاهی آید تو را نوبنو

#82

که در روم آباد خسرو چه کرد

✦

همی آشتی نو کند گر نبرد

#83

چو بشنید بندوی آنجا بماند

✦

وزان دشت یاران خود رابخواند

پادشاهی خسرو پرویز

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما