بخش ۶ - پند خواهر به بهرام گرد در نکوهش تاج‌خواهی و ناسپاسی و پاسخ او به دیرشدن کار
#1
چوخواهرش بشنید کامد ز راه
✦
برادرش پر درد زان رزمگاه
#2
بینداخت آن نامدار افسرش
✦
بیاورد فرمانبری چادرش
#3
بیامد بنزد برادر دمان
✦
دلش خسته ازدرد و تیره روان
#4
بدو گفت کای مهتر جنگجوی
✦
چگونه شدی پیش خسرو بگوی
#5
گر او ازجوانی شود تیزوتند
✦
مگردان تو درآشتی رای کند
#6
بخواهر چنین گفت بهرام گرد
✦
که او را زشاهان نباید شمرد
#7
نه جنگی سواری نه بخشنده‌ای
✦
نه داناسری گر درخشنده‌ای
#8
هنر بهتر از گوهر نامدار
✦
هنرمند باید تن شهریار
#9
چنین گفت داننده خواهر بدوی
✦
که‌ای پرهنر مهتر نامجوی
#10
تو را چند گویم سخن نشنوی
✦
به پیش آوری تندی وبدخوی
#11
نگر تاچه گوید سخن گوی بلخ
✦
که باشد سخن گفتن راست تلخ
#12
هرآنکس که آهوی تو باتوگفت
✦
همه راستیها گشاد ازنهفت
#13
مکن رای ویرانی شهر خویش
✦
ز گیتی چو برداشتی بهرخویش
#14
برین بریکی داستان زد کسی
✦
کجا بهره بودش ز دانش بسی
#15
که خر شد که خواهد زگاوان سروی
✦
بیکباره گم کرد گوش وبروی
#16
نکوهش مخواه از جهان سر به سر
✦
نبود از تبارت کسی تاجور
#17
اگر نیستی درمیان این جوان
✦
نبودی من از داغ تیره روان
#18
پدرزنده و تخت شاهی بجای
✦
نهاده تو اندر میان پیش پای
#19
ندانم سرانجام این چون بود
✦
همیشه دو چشمم پر از خون بود
#20
جز از درد و نفرین نجویی همی
✦
گل زهر خیره ببویی همی
#21
چو گویند چوبینه بدنام گشت
✦
همه نام بهرام دشنام گشت
#22
برین نیز هم خشم یزدان بود
✦
روانت به دوزخ به زندان بود
#23
نگر تا جز از هرمز شهریار
✦
که بد درجهان مر تو را خواستار
#24
هم آن تخت و آن کالهٔ ساوه شاه
✦
بدست آمد و برنهادی کلاه
#25
چو زو نامور گشتی اندر جهان
✦
بجویی کنون گاه شاهنشهان
#26
همه نیکوییها ز یزدان شناس
✦
مباش اندرین تاجور ناسپاس
#27
برزمی که کردی چنین کش مشو
✦
هنرمند بودی منی فش مشو
#28
به دل دیو را یار کردی همی
✦
به یزدان گنهگار گردی همی
#29
چو آشفته شد هرمز وبردمید
✦
به گفتار آذرگشسپ پلید
#30
تو را اندرین صبر بایست کرد
✦
نبد بنده را روزگارنبرد
#31
چو او را چنان سختی آمد بروی
✦
ز بردع بیامد پسر کینه جوی
#32
ببایست رفتن برشاه نو
✦
بکام وی آراستن گاه نو
#33
نکردی جوان جز برای تو کار
✦
ندیدی دلت جز به روزگار
#34
تن آسان بدی شاد وپیروزبخت
✦
چراکردی آهنگ این تاج وتخت
#35
تودانی که ازتخمهٔ اردشیر
✦
بجایند شاهان برنا و پیر
#36
ابا گنج وبا لشکر بی‌شمار
✦
به ایران که خواند تو را شهریار
#37
اگر شهریاری به گنج وسپاه
✦
توانست کردن به ایران نگاه
#38
نبودی جز از ساوه سالار چین
✦
که آورد لشکر به ایران زمین
#39
تو راپاک یزدان بروبرگماشت
✦
بد او ز ایران و توران بگاشت
#40
جهاندار تا این جهان آفرید
✦
زمین کرد و هم آسمان آفرید
#41
ندیدند هرگز سواری چوسام
✦
نزد پیش او شیردرنده گام
#42
چو نوذر شد از بخت بیدادگر
✦
بپا اندر آورد رای‌پدر
#43
همه مهتران سام را خواستند
✦
همان تخت پیروزه آراستند
#44
بران مهتران گفت هرگز مباد
✦
که جان سپهبد کند تاج یاد
#45
که خاک منوچهر گاه منست
✦
سر تخت نوذر کلاه منست
#46
بدان گفتم این ای برادر که تخت
✦
نیابد مگر مرد پیروزبخت
#47
که دارد کفی راد وفر ونژاد
✦
خردمند و روشن دل و پر ز داد
#48
ندانم که بر تو چه خواهد رسید
✦
که اندر دلت شد خرد ناپدید
#49
بدو گفت بهرام کاینست راست
✦
برین راستی پاک یزدان گواست
#50
ولیکن کنون کار ازین درگذشت
✦
دل و مغز من پر ز تیمار گشت
#51
اگر مه شوم گر نهم سر بمرگ
✦
که مرگ اندر آید بپولاد ترگ
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.