🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

منوچهر

❖
39 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۶ - خشم مهراب بر سیندخت و رودابه و چاره‌اندیشی سیندخت برای رفتن نزد سام با گنج
چون راز دلدادگی زال و رودابه در دیار کابل بر سر زبان‌ها افتاد، آرامش از سرای مهراب‌شاه رخت بربست و موجی از بیم و خشم، نهاد شهریار کابل را فراگرفت. مهراب که تبار از ضحاک داشت، می‌دانست که این پیوند خشم منوچهرشاه و پهلوان سام را برخواهد انگیخت و آتش کین بر دودمانش خواهد زد. پس خشمگین و پرخاش‌جوی، سیندخت را به نزد خویش خواند و بانگ برآورد که در برابر کینه‌جویی شاه گیتی و گرز یک‌زخم سام، کابل را توان پایداری نیست. مهراب در اوج پریشانی فریاد زد که تنها راه رهایی شهر، خوار ساختن و از میان برداشتن سیندخت و دخت گناه‌کارش رودابه است تا شاید آتش رشک و کین از دل شهریار ایران فروکشد.

سیندخت چون این سخنان سهمگین را شنید، سر بر زمین نهاد و خاموش ماند. او که بانویی پرخاش‌جو نبود بلکه درایت و خردمندی‌اش بر خشم میچربید، ژرفدانه چاره‌ای اندیشید. دستان بر سینه نهاد و پیش آمد و مهراب را گفت: «سخنی از من بشنو و آن‌گاه هر آنچه دلت می‌خواهد بکن. اگر مال و خواسته برای پاسداری از جان است، در بخشیدن آن دریغ مورز. شب هرچند تاریک و دیرپای باشد، سرانجام جایش را به چشمه روشن روز خواهد داد.» مهراب بانگ برزد که داستان‌سرازی مکن و اگر چاره‌ای داری بگو، وگرنه جامه سرخ خون بر تن کن.

سیندخت با وقار و استواری پاسخ داد که نیازی به ریختن خون نیست. او پیشنهاد کرد که خود به تنهایی، چون تیغ برکشیده از نیام، به نزد پهلوان سام رود و با سخنان نپخته را به کوره خرد پخته گرداند و دل سام را نرم سازد. تنها خواسته او این بود که مهراب گنجینه‌های شهر را در اختیارش گذارد و مهم‌تر از آن، سوگند یاد کند که تا بازگشت او، هیچ آسیبی به رودابه نرساند. مهراب کلید گنج‌خانه‌ها را به او سپرد و سوگند استوار یاد نمود.

آن‌گاه سیندخت چون پهلوانی خردمند به آراستن کاروان خویش پرداخت. او تن به دیبای گران‌بها و سر به گوهرهای ناب آراست و سی هزار دینار زر خالص، ۳۰ اسب تازی و پارسی با ستام‌های زرین، ۶۰ پرستنده طوق‌برعنق با جام‌های پر از مشک و کافور و پیروزه، ۴۰ جامه دیبای گوهرنشان، ۲۳۰ تیغ هندی آخته و زهرآلود، ۱۰۰ اشتر سرخ‌موی، ۱۰۰ استر بارکش، تاجی پرگوهر با طوق و گوشوار، و تختی زرین به درازی ۳۰ده آرش که بر چهار ژنده‌پیل هندی بار شده بود، مهیا ساخت. بدین‌سان، این بانوی فرزانه با کاروانی بس شکوهمند راهی پهنه‌سار کارزار شد تا با سپر خرد و گنج، دیار کابل و دختر خویش را از آذرخش جنگ برهاند.
#1
چو در کابل این داستان فاش گشت
✦
سر مرزبان پر ز پرخاش گشت
#2
برآشفت و سیندخت را پیش خواند
✦
همه خشم رودابه بر وی براند
#3
بدو گفت کاکنون جزین رای نیست
✦
که با شاه گیتی مرا پای نیست
#4
که آرمت با دخت ناپاک تن
✦
کشم زارتان بر سر انجمن
#5
مگر شاه ایران ازین خشم و کین
✦
برآساید و رام گردد زمین
#6
به کابل که با سام یارد چخید
✦
ازان زخم گرزش که یارد چشید
#7
چو بشنید سیندخت بنشست پست
✦
دل چاره‌جوی اندر اندیشه بست
#8
یکی چاره آورد از دل به جای
✦
که بد ژرف بین و فزاینده رای
#9
وزان پس دوان دست کرده به کش
✦
بیامد بر شاه خورشید فش
#10
بدو گفت بشنو ز من یک سخن
✦
چو دیگر یکی کامت آید بکن
#11
ترا خواسته گر ز بهر تنست
✦
ببخش و بدان کین شب آبستنست
#12
اگر چند باشد شب دیریاز
✦
برو تیرگی هم نماند دراز
#13
شود روز چون چشمه روشن شود
✦
جهان چون نگین بدخشان شود
#14
بدو گفت مهراب کز باستان
✦
مزن در میان یلان داستان
#15
بگو آنچه دانی و جان را بکوش
✦
وگر چادر خون به تن بر بپوش
#16
بدو گفت سیندخت کای سرفراز
✦
بود کت به خونم نیاید نیاز
#17
مرا رفت باید به نزدیک سام
✦
زبان برگشایم چو تیغ از نیام
#18
بگویم بدو آنچه گفتن سزد
✦
خرد خام گفتارها را پزد
#19
ز من رنج جان و ز تو خواسته
✦
سپردن به من گنج آراسته
#20
بدو گفت مهراب بستان کلید
✦
غم گنج هرگز نباید کشید
#21
پرستنده و اسپ و تخت و کلاه
✦
بیارای و با خویشتن بر به راه
#22
مگر شهر کابل نسوزد به ما
✦
چو پژمرده شد برفروزد به ما
#23
چنین گفت سیندخت کای نامدار
✦
به جای روان خواسته خواردار
#24
نباید که چون من شوم چاره‌جوی
✦
تو رودابه را سختی آری به روی
#25
مرا در جهان انده جان اوست
✦
کنون با توم روز پیمان اوست
#26
ندارم همی انده خویشتن
✦
ازویست این درد و اندوه من
#27
یکی سخت پیمان ستد زو نخست
✦
پس آنگه به مردی ره چاره جست
#28
بیاراست تن را به دیبا و زر
✦
به در و به یاقوت پرمایه سر
#29
پس از گنج زرش ز بهر نثار
✦
برون کرد دینار چون سی‌هزار
#30
به زرین ستام آوریدند سی
✦
از اسپان تازی و از پارسی
#31
ابا طوق زرین پرستنده شست
✦
یکی جام زر هر یکی را به دست
#32
پر از مشک و کافور و یاقوت و زر
✦
ز پیروزهٔ چند چندی گهر
#33
چهل جامه دیبای پیکر به زر
✦
طرازش همه گونه گونه گهر
#34
به زرین و سیمین دوصد تیغ هند
✦
جزان سی به زهراب داده پرند
#35
صد اشتر همه مادهٔ سرخ موی
✦
صد استر همه بارکش راه جوی
#36
یکی تاج پرگوهر شاهوار
✦
ابا طوق و با یاره و گوشوار
#37
بسان سپهری یکی تخت زر
✦
برو ساخته چند گونه گهر
#38
برش خسروی بیست پهنای او
✦
چو سیصد فزون بود بالای او
#39
وزان ژنده‌پیلان هندی چهار
✦
همه جامه و فرش کردند بار

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: