🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی شاپور ذوالاکتاف

❖
36 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۲ - تاختن شاپور به مرز روم، گرفتاری قیصر، کین‌خواهی یانس و گریز او، کشتار رومیان و سوختن صلیب
چون شاپور شاه بر اریکه شهریاری مستقر گشت، دیوان و عرض‌گاه برافراشت و گنج‌های کهن را گشود تا مستمری سپاهیان را بپردازد. لشکری گران، با دلهایی آکنده از کینه‌های دیرین و سری پر از غرور، گوش به فرمان شهریار نهادند. شاه ایران به سوی مرزهای روم راند و هرآنچه در مسیر بود به تیغ و آتش سپرد؛ خانه‌ها سوخته شد و دود ستم رومیان به آسمان برآمد.

در تاری شب، هنگامی که دو سپاه در هم آمیختند، دستِ تقدیر چنان چرخید که قیصر نامدار روم در صف کارزار به بند رزم‌آوران شاپور افتاد. با انتشار خبر گرفتاری قیصر، شیون و زاری بر سرتاسر خاک روم سایه افکند و مردم رنج‌دیده، قیصر ناجوانمرد را مسبب این ادبار و کین‌خواهی شاه ایران دانستند.

در این میان، قیصر برادری داشت جوان و بخشودنده به نام یانس. مادرش که از داغِ همسر و گرفتاری پسر بزرگترش سوگوار بود، درم و گنج بپاشید و یانس را به جنبش درآورد تا کین برادر بستاند. یانس نیز کوس جنگ بکوفت، صلیب بزرگ و مقدس رومیان را پیش سپاه آورد و با لشکری مهیب به دادخواهی برآمد.

دو سپاه بر دشت نبرد به هم رسیدند؛ لشکری که یک سویش به کوهستان و سوی دیگرش به آب خروشان راه داشت. با برافروختن گرد نبرد و تاریک شدن دیده از تیرگی تیرها و اسبان، پیکاری سخت درگرفت. شاپور شاه از قلبگاه لشکر خروشید، نخبگان و مهتران سپاه را برخواند و گران‌تکین بر دشمن تاخت. با حمله شاهنشاه، زمین به لرزه درآمد و یانس دانست که توان ایستادگی در برابر تیغ بران ایران را ندارد؛ پس روی برتافت و گریزان شد.

شاپور گرد به تعقیب فراریان پرداخت. پشته‌ها از کشته‌شدگان رومی ساخته شد و پاره‌های مغز بر گیاهان دشت پراکند. از صلیب‌های مقدس و دژها و پادگان‌های روم چیزی بر جای نماند و معابد و زنارهای قسیسان به آتش کشیده شد. غنایمی چنان بیکران به دست ایرانیان افتاد که لشکریان در شگفت ماندند. شاپور تمامی غنایم را میان سپاهیان بخشید و تنها گنج ویژه قیصر را به پاداش رنج‌هایی که کشیده بود، برای خویش برداشت.

ماندگان روم گرد آمدند و بر نادانی قیصر لعنت فرستادند که چگونه شوکت روم و آوازه دین مسیح را بر باد داد و سرزمین کهن خویش را هم‌سنگ ویرانه‌های قنوج ساخت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: