🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی شاپور ذوالاکتاف

❖
54 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۱ - نامهٔ پیروزی شاپور به مهتران، تاج‌گذاری در طیسفون و مکافات قیصر با مهار خر
چون تاریکی شب دامن فروچید و درفش زرین خورشید بر تارک آسمان نمایان گشت، شاپور شاهنشاه پیروز ایران فرمان داد تا دبیر خردمند پیش آید و قلم و مرکب و حریر مهیا سازد. نامه‌های پیروزی به سرتاسر گیتی، به نزد هر شهریار و مهتری نگاشته شد. سرنامه با آفرین و ستایش بی‌انتهای دادار جهان‌آفرین آغاز گشت؛ همان پروردگاری که نیکی و توانایی تنها از اوست و بی نیاز از هر بنده، آموزگار راستی و دادگری در گردونه روزگار است. در نامه یادآوری شد که چگونه قیصر روم از فرمان ایزد سر پیچید و در خاک پاک ایران جز بذر ستم و پلیدی نکاشت، اما فرجام خردستیزی‌اش چیزی جز خواری و ساییدن زنجیر در بند زاری نبود. لشکر شکست‌خورده‌اش پراکنده گشت و تاج پادشاهی به دارنده واقعی‌اش بازآمد.

با گسیل شدن نامه‌رسانان تندرو به چهارگوشه گیتی، شاپور با شکوه و پیروزی رو به سوی طیسفون نهاد. بر تخت کیانی نشست و تاج نیاکان پرشور خویش را بر سر نهاد و بار دیگر سپاس دادار نیکوکار را به جای آورد. سپس دبیران نام تمام اسیران رومی را ثبت کردند؛ هزار و صد و ده تن از بزرگان و خویشان قیصر که راهنمای شر و ستم در خاک ایران بودند، به کیفر سخت رسیدند. آنگاه قیصرِ خوار گشته را لرزان و بی‌هوش از سیاهچاله به پیشگاه شاه آوردند. ستمگرِ شکست‌خورده چون چشم بر سیمای پرفروغ شاپور انداخت، اشک حسرت بر گونه جاری ساخت، رخسار بر خاک سایید و با مژگان خویش خاک آستان پادشاهی را روف.

شاپور با بانگی چون رعد بر او تاخت که ای دشمن ایزد و گمراهِ مدعی، تو که خدای بی‌انباز را فرزند می‌خوانی و زبان جز به دروغ نمی‌گشایی، شرم و تدبیرت کجا رفت؟ چرا مهمانی را که چون بازرگانان به دیارت آمده بود در پوست خر دوختی و غرور پادشاهی را به خاک افکندی؟ اکنون نبرد مردان واقعی را به چشم خویش بنگر! قیصر نالان و پشیمان پاسخ داد که بخت و دیو فریبکار خرد را ز جانم ربودند؛ اگر پاداش بدی مرا به نیکی دهی، نامت در جهان جاودانه خواهد گشت و من بنده‌ای فرمانبر بر آستانت خواهم بود. اما شاپور شروطی خلل‌ناپذیر پیش پای او نهاد: بازگرداندن تمامی اسرای ایرانی، استرداد تمام خزاین برده‌شده، بازسازی کامل تمام ویرانی‌های ایران از زیان دینارهای روم، و پرداخت تاوان خون هر ایرانی کشته‌شده با گروگان دادن نژادگان رومی. چون شروط استوار گشت، شاپور به تلافی بند چرم خری که خود در آن اسیر بود، دستور داد گوش‌های قیصر را چون شاخ شکافتند، دماغمش را سوراخ کرده و مهاری چون باره بر پوزه او نهادند و او را با بندهای گران آهنین به زندان بازگرداندند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: