✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی شاپور ذوالاکتاف

❖

54 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۱ - نامهٔ پیروزی شاپور به مهتران، تاج‌گذاری در طیسفون و مکافات قیصر با مهار خر

چو شب دامن روز اندر کشید

✦

درفش خور آمد ز بالا پدید

بفرمود شاپور تا شد دبیر

✦

قلم خواست و انقاس و مشک و حریر

نوشتند نامه به هر مهتری

✦

به هر پادشاهی و هر کشوری

سرنامه کرد آفرین مهان

✦

ز ما بنده بر کردگار جهان

که اوراست بر نیکویی دست‌رس

✦

به نیرو نیازش نیاید به کس

همو آفرینندهٔ روزگار

✦

به نیکی همو باشد آموزگار

چو قیصر که فرمان یزدان بهشت

✦

به ایران به جز تخم زشتی نکشت

به زاری همی بند ساید کنون

✦

چو جان را نبودش خرد رهنمون

همان تاج ایران بدو در سپرد

✦

ز گیتی به جز نام زشتی نبرد

#10

گسسته شد آن لشکر و بارگاه

✦

به نیروی یزدان که بنمود راه

#11

هرانکس که باشد ز رومی به شهر

✦

ز شمشیر باید که یابند بهر

#12

همه داد جویید و فرمان کنید

✦

به خوبی ز سر باز پیمان کنید

#13

هیونی بر آمد ز هر سو دمان

✦

ابا نامهٔ شاه روشن روان

#14

ز لشکرگه آمد سوی طیسفون

✦

بی‌آزار بنشست با رهنمون

#15

چو تاج نیاکانش بر سر نهاد

✦

ز دادار نیکی دهش کرد یاد

#16

بفرمود تا شد به زندان دبیر

✦

به انقاس بنوشت نام اسیر

#17

هزار و صد و ده برآمد شمار

✦

بزرگان روم آنک بد نامدار

#18

همه خویش و پیوند قیصر بدند

✦

به روم اندرون ویژه مهتر بدند

#19

جهاندار ببریدشان دست و پای

✦

هرانکس که بد بر بدی رهنمای

#20

بفرمود تا قیصر روم را

✦

بیارند سالار آن بوم را

#21

بشد روزبان دست قیصرکشان

✦

ز زندان بیاورد چون بیهشان

#22

جفادیده چون روی شاپور دید

✦

سرشکش ز دیده به رخ بر چکید

#23

بمالید رنگین رخش بر زمین

✦

همی کرد بر تاج و تخت آفرین

#24

زمین را سراسر به مژگان برفت

✦

به موی و به روی گشت با خاک جفت

#25

بدو گفت شاه ای سراسر بدی

✦

که ترسایی و دشمن ایزدی

#26

پسر گویی آنرا کش انباز نیست

✦

ز گیتیش فرجام و آغاز نیست

#27

ندانی تو گفتن سخن جز دروغ

✦

دروغ آتشی بد بود بی‌فروغ

#28

اگر قیصری شرم و رایت کجاست

✦

به خوبی دل رهنمایت کجاست

#29

چرا بندم از چرم خر ساختی

✦

بزرگی به خاک اندر انداختی

#30

چو بازارگانان به بزم آمدم

✦

نه با کوس و لشکر به رزم آمدم

#31

تو مهمان به چرم خر اندر کنی

✦

به ایران گرایی و لشکر کنی

#32

ببینی کنون جنگ مردان مرد

✦

کزان پس نجویی به ایران نبرد

#33

بدو گفت قیصر که ای شهریار

✦

ز فرمان یزدان که یابد گذار

#34

ز من بخت شاها خرد دور کرد

✦

روانم بر دیو مزدور کرد

#35

مکافات بد گر کنی نیکوی

✦

به گیتی درون داستانی شوی

#36

که هرگز نگردد کهن نام تو

✦

برآید به مردی همه کام تو

#37

اگر یابم از تو به جان زینهار

✦

به چشمم شود گنج و دینار خوار

#38

یکی بنده باشم به درگاه تو

✦

نجویم جز آرایش گاه تو

#39

بدو شاه گفت ای بد بی‌هنر

✦

چرا کردی این بوم زیر و زبر

#40

کنون هرک بردی ز ایران اسیر

✦

همه باز خواهم ز تو ناگزیر

#41

دگر خواسته هرچ بردی به روم

✦

مبادا که بینی تو آن بوم شوم

#42

همه یکسر از خانه بازآوری

✦

بدین لشکر سرفراز آوری

#43

از ایران هرانجا که ویران شدست

✦

کنام پلنگان و شیران شدست

#44

سراسر برآری به دینار خویش

✦

بیابی مکافات کردار خویش

#45

دگر هرک کشتی ز ایرانیان

✦

بجویی ز روم از نژاد کیان

#46

به یک تن ده از روم تاوان دهی

✦

روان را به پیمان گروگان دهی

#47

نخواهم به جز مرد قیصرنژاد

✦

که باشند با ما بدین بوم شاد

#48

دگر هرچ ز ایران بریدی درخت

✦

نبرد درخت گشن نیک‌بخت

#49

بکاری و دیوارها برکنی

✦

ز دلها مگر خشم کمتر کنی

#50

کنون من به بندی ببندم ترا

✦

ز چرم خران کی پسندم ترا

#51

گرین هرچ گفتم نیاری به جای

✦

بدرند چرمت ز سر تا به پای

#52

دو گوشش به خنجر بدو شاخ کرد

✦

به یک جای بینیش سوراخ کرد

#53

مهاری به بینی او برنهاد

✦

چو شاپور زان چرم خر کرد یاد

#54

دو بند گران برنهادش به پای

✦

ببردش همان روزبان باز جای

پادشاهی شاپور ذوالاکتاف

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما