بخش ۱۳ - تاج‌گذاری برانوش، نامهٔ زنهارخواهی به شاپور و پاسخ گشاده‌روی شاه
#1
یکی مرد بود از نژاد سران
✦
هم از تخمهٔ نامور قیصران
#2
برانوش نام و خردمند بود
✦
زبان و روانش پر از بند بود
#3
بدو گفت لشکر که قیصر تو باش
✦
برین لشکر و بوم مهتر تو باش
#4
به گفتار تو گوش دارد سپاه
✦
بیفروز تاج و بیارای گاه
#5
بیاراستند از برش تخت عاج
✦
برانوش بنشست بر سرش تاج
#6
به جای بزرگیش بنشاندند
✦
همه رومیان آفرین خواندند
#7
برانوش بنشست و اندیشه کرد
✦
ز روم و ز آوردگاه نبرد
#8
بدانست کو را ز شاه بلند
✦
ز روم و ز آویزش آید گزند
#9
فرستاده‌ای جست بارای و شرم
✦
که دانش سراید به آواز نرم
#10
دبیری بزرگ و جهاندیده‌ای
✦
خردمند و دانا پسندیده‌ای
#11
بیاورد و بنشاند نزدیک خویش
✦
بگفت آن سخنهای باریک خویش
#12
یکی نامه بنوشت پرآفرین
✦
ز دادار بر شهریار زمین
#13
که جاوید تاج تو پاینده باد
✦
همه مهتران پیش تو بنده باد
#14
تو دانی که تاراج و خون ریختن
✦
چه با بیگنه مردم آویختن
#15
مهان سرافراز دارند شوم
✦
چه با شهر ایران چه با مرز روم
#16
گر این کین ایرج به دست از نخست
✦
منوچهر کرد آن به مردی درست
#17
تن سلم زان کین کنون خاک شد
✦
هم از تور روی زمین پاک شد
#18
وگر کین داراست و اسکندری
✦
که نو شد بر وی زمین داوری
#19
مر او را دو دستور بد کشته بود
✦
و دیگر کزو بخت برگشته بود
#20
گرت کین قیصر فزاید همی
✦
به زندان تو بند ساید همی
#21
نباید که ویران شود بوم روم
✦
که چون روم دیگر نبودست بوم
#22
وگر غارت و کشتنت بود رای
✦
همه روم گشتند بی‌دست و پای
#23
زن و کودکانش اسیر تواند
✦
جگر خسته از تیغ و تیر تواند
#24
گه آمد که کمتر کنی کین و خشم
✦
فرو خوابنی از گذشته دو چشم
#25
فدای تو بادا همه خواسته
✦
کزین کین همی جان شود کاسته
#26
تو دل خوش کن و شهر چندین مسوز
✦
نباید که روز اندر آید به روز
#27
نباشد پسند جهان‌آفرین
✦
که بیداد جوید جهاندار کین
#28
درود جهاندار بر شاه باد
✦
بلند اخترش افسر ماه باد
#29
نویسنده بنهاد پس خامه را
✦
چو اندر نوشت آن کیی نامه را
#30
نهادند پس مهر قیصر بروی
✦
فرستاده بنهاد زی شاه روی
#31
بیامد خردمند و نامه بداد
✦
ز قیصر به شاپور فرخ نژاد
#32
چو آن نامور نامه برخواندند
✦
سخنهای نغزش برافشاندند
#33
ببخشود و دیده پر از آب کرد
✦
بروهای جنگی پر از تاب کرد
#34
هم‌اندر زمان نامه پاسخ نوشت
✦
بگفت آنکجا رفته بد خوب و زشت
#35
که مهمان به چرم خر اندر که دوخت
✦
که بازار کین کهن برفروخت
#36
تو گر بخردی خیز پیش من آی
✦
خود و فیلسوفان پاکیزه رای
#37
چو زنهار دادم نسازمت جنگ
✦
گشاده کنم بر تو این راه تنگ
#38
فرستاده برگشت و پاسخ ببرد
✦
سخنها یکایک همه برشمرد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.