🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی شاپور ذوالاکتاف

❖
52 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۷ - گریز نهانی شاپور و دختر قیصر، فرود به خان باغبان و خبر ویرانی ایران
چون خورشید جهان‌آرا از برج شیر سر برداشت و روشنی بر گیتی گسترانید، بزرگان و نامداران شهر برای برگزاری جشن گرد آمدند. در این میان، دختر قیصر که دلی شیفته‌ی شاپور و جان به چاره‌جویی سپرده داشت، فرصت را غنیمت شمرد. چون ایوان شاهی از مراقبان خالی گشت، دلی چون شیر و چنگالی چون پلنگ یافت؛ دو اسب گران‌مایه و تکاور از آخور برکشید، سلاح‌های برگزیده و نبردآزما برداشت و انبوهی از دینار، یاقوت و گوهر خوشاب فراهم آورد.

با فرا رسیدن تاریکی شب، آن دو هم‌پیمانِ شادمان و آرام‌جوی، رو به سوی مرز ایران نهادند. شب و روز بی‌آنکه دم برآورند یا به خواب و خور بپردازند، مرکب تاختند؛ از دهانه‌ی خوزستان گذشتند و خویشتن را به سرزمین سورستان رساندند. چون تن‌شان از فرط تاختن سست گشت و تکاوران از رمق افتادند، جویای پناه‌گاهی شدند. در میان راه به دهی خرم و پربار رسیدند، آراسته به باغ‌ها و میدان‌ها. شاپور با تنی خسته از رنج راه و گریزان از بدی، درِ خانه‌ی باغبانی را کوفت.

پالیزبان مردی نیک‌دل و مهمان‌نواز بود؛ شتابان بیرون آمد و دو سوار را مسلح به درع و خود و نیزه دید. پرسید که بدین هنگام شب از کجا می‌آیند و چرا چنین شتابان می‌تازند؟ شاپور پاسخ داد که ایرانی‌ای راه‌جوست که از بیداد قیصر و سپاهش گریخته و آرزو دارد هرگز مِهر و افسر قیصر را نبیند. او از باغبان خواست تا امشب میزبانی‌اش کند و پناهش دهد، به امید آنکه روزی این نیکی به بار نشیند.

باغبان سرای خویش را سخاوتمندانه در اختیار آنان گذاشت. همسر باغبان خوانی از طعام‌های گوناگون برآراست و پس از صرف غذا، جام‌های می به میان آمد. باغبان نخست جام شرابی به شاپور داد، اما شاپور به پاس حرمت سال و سن، از باغبان خواست که ابتدا خود بنوشد. باغبان پاسخ داد که نژاد و فرّه از سیمای تو پیداست؛ بوی تاج از موی تو می‌آید و رنگ عاج بر رخسار داری، پس تو شایسته‌تری که پیش‌رو باشی.

شاپور بخندید و جام بگرفت، اما آهی سرد از سینه برکشید و از اخبار ایران‌زمین پرسید. باغبان با دلی پردرد پاسخ داد که از بیداد قیصر، ایران ویران گشته، مردم پراکنده شده‌اند و کشت و درودی نمانده است؛ گروهی به اسیری به روم رفته‌اند و برخی از فرط خواری، زنار بسته‌ و ترسا گشته‌اند. او اضافه کرد که از شاپور شاه نیز هیچ نشانی در دست نیست که زنده است یا مرده. شاپور با شنیدن این سخنان جانکاه، غمی سنگین بر دل احساس کرد و دعوت باغبان را برای سه روز آسایش و اقامت در آن خانه پذیرفت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: