🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی شاپور ذوالاکتاف

❖
39 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴ - مست کردن طایر و سپاهش به نبید، شبیخون شاپور به دژ، برکندن کتف و سوختن گل نوبهار
چون خورشید از کرانه خاور سر برآورد و شام تار به تیرگی گرایید، مالکه که نژاد از تبار شاهان داشت و مفتون شکوه شاپور شده بود، نقشه خویش را به کار بست. او کلید گنجور و خم‌های مِی خسروانی را ستاند و به ساقی سپرد تا سپاهیان عرب و طایر را مستانه از پا درآورد. ساقی به فرمان وی، جام‌های لبریز از شراب ساده در داد و سپاهیان بیش از هزار نفری دژ در نومیدیِ مستی فرو رفتند و خواب گران بر ایشان چیره شد.

چون پاسی از شب گذشت و طنین بانگ و سرود خاموش گشت، خادمان به پنهانی درهای استوار دژ را گشودند. شاپور شاه که در بیرون دژ به انتظار فروزش شمعِ نشانه چشم دوخته بود، با دیدن روشنایی پرچم پیروزی برانداخت. او نخست مالکه را در سرای پرده‌ای شایسته جای داد و سپس گردان و نبردآوران برگزیده خویش را گرد آورد. شاهنشاه ساسانی شبیخونی سهمگین بر دژ زد؛ سپاهیان عرب سرگردان و مست از خواب برجستند، اما تیغ ایرانیان امانشان نداد و نامدارانشان به خاک افتادند.

با سپیده‌دم و برآمدن خورشید زرین‌کلاه، شاپور بر تخت پیروزه درگرفت و بار داد. طایر اسیر و ناتوان پیش آورده شد و چون دختر خویش مالکه (گل نوبهار) را آراسته به افسر یاقوت دید، دانست که این فاجعه از افسون و خیانت فرزند اوست. طایر بنالید که فرزندش چه ناروا بر او روا داشته است. شاپور شاه نیز خیانت به پدر را گناهی نابخشودنی دید؛ از این رو دستور داد تا گردن آن دختر را بزنند و پیکرش را در آتش بسوزانند. سپس بر طایر نیز خشم گرفت و کتف‌های او را از پشت برکند و سرش را به خاک کشید.

پس از آن، شاپور سرکوبی متجاوزان عرب را پی گرفت و کتفِ هر متجاوز را از کاسه بیرون کشید؛ از همین روی عرب او را «ذوالاکتاف» نامیدند. آن‌گاه شهریار ایران با پیروزی و شکوه فراوان به پارس بازگشت و جهان پیشگاه او را نماز برد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: