#1
پر اندیشه بنشست لهراسپ دیر
✦
بفرمود تا پیش او شد زریر
“Lohrasp sat immersed in deep thought for a long while; then he commanded Zarir to be brought before him.”
#2
بدو گفت کاین جز برادرت نیست
✦
بدین چاره بشتاب وایدر مه‌ایست
“He said to him: 'This youth can be no one but your brother; hasten with this remedy and do not tarry here.'”
#3
درنگ آوری کار گردد تباه
✦
میاسا و اسپ درنگی مخواه
“'If you delay, the matter will fall into ruin; rest not, nor ask for a sluggish horse.'”
#4
ببر تخت و بالا و زرینه کفش
✦
همان تاج با کاویانی درفش
“'Take the throne, high stature, and golden shoes, along with the crown and the Kavian Banner.'”
#5
من این پادشاهی مر او را دهم
✦
برین بر سرش بر سپاسی نهم
“'I bestow this kingship upon him, and thereby place a favor upon his head.'”
#6
تو ز ایدر برو تا حلب کینه‌جوی
✦
سپه را جز از جنگ چیزی مگوی
“'Go from here unto Aleppo seeking vengeance, and speak to the army of nothing save war.'”
#7
زریر ستوده به لهراسپ گفت
✦
که این راز بیرون کشیم از نهفت
“Praised Zarir said to Lohrasp: 'We shall draw this secret out from concealment.'”
#8
گر اویست فرمان‌بر و مهترست
✦
ورا هرک مهتر بود کهترست
“'If he is obedient and superior, whoever is lesser than he shall be subordinate.'”
#9
بگفت این و برساخت در حال کار
✦
گزیده یکی لشکری نامدار
“He spoke thus and immediately prepared for action, assembling a chosen, renowned army.”
#10
نبیرهٔ برزگان و آزادگان
✦
ز کاوس و گودرز کشوادگان
“Descendants of nobles and freeborn men, from the bloodlines of Kavus, Gudarz, and Kesvad;”
#11
ز تخم زرسپ آنک بودند نیز
✦
چو بهرام شیراوژن و ریونیز
“Also from the seed of Zarasp, such as Bahram the lion-slayer and Riveniz.”
#12
همی رفت هر مهتری با دو اسپ
✦
فروزان به کردار آذرگشسپ
“Every chieftain rode with two horses, blazing brightly like the Fire of Azargashasp.”
#13
نیاسود کس تا به مرز حلب
✦
جهان شد پر از جنگ و جوش و شغب
“No one rested until they reached the border of Aleppo; the world became filled with war, turmoil, and clamor.”
#14
درفش همایون برافراختند
✦
سراپرده و خیمه‌ها ساختند
“They unfurled the blessed banner and set up pavilions and royal tents.”
#15
زریر سپهبد سپه را بماند
✦
به بهرام گردنکش و خود براند
“General Zarir left the army under haughty Bahram's charge and rode onward himself.”
#16
بسان کسی کو پیامی برد
✦
وگر نزد شاهی خرامی برد
“Riding in the manner of one carrying a vital message, or one who approaches a king.”
#17
ازان ویژگان پنج تن را ببرد
✦
که بودند با مغز و هشیار و گرد
“From among the elite he took five men who were wise, prudent, and valiant.”
#18
چو نزدیک درگاه قیصر رسید
✦
به درگاه سالار بارش بدید
“When he arrived near Caesar's court, the lord of the court saw him at the gate.”
#19
به در بر همه فرش دیبا کشید
✦
بیامد به قیصر بگفت آنچ دید
“Brocade carpets were spread at the entrance; the chamberlain went to Caesar and reported what he saw.”
#20
به کاخ اندرون بود قیصر دژم
✦
چو قالوس و گشتاسپ با او بهم
“Inside the palace, Caesar sat heavy-hearted, with Qalus and Goshtasp by his side.”
#21
بدو آگهی داد سالار بار
✦
که آمد به درگه زریر سوار
“The chamberlain informed him: 'Zarir the mounted noble has arrived at the gate.'”
#22
چو قیصر شنید این سخن بار داد
✦
ازان آمدن گشت گشتاسپ شاد
“When Caesar heard this, he granted audience; at his coming, Goshtasp grew joyful.”
#23
زریر اندر آمد چو سرو بلند
✦
نشست از بر تخت آن ارجمند
“Zarir entered tall as a cypress and sat upon the throne of that noble ruler.”
#24
ز قیصر بپرسید و پوزش گرفت
✦
همان رومیان را فروزش گرفت
“He inquired of Caesar's health and made apologies, bringing brightness to the Romans.”
#25
بدو گفت قیصر فرخ‌زاد را
✦
نپرسی نداری به دل داد را
“Caesar said to him regarding noble Goshtasp: 'Do you not ask after him, nor hold justice in your heart?'”
#26
به قیصر چنین گفت فرخ زریر
✦
که این بنده از بندگی گشت سیر
“Splendid Zarir spoke to Caesar: 'This servant grew weary of servitude,'”
#27
گریزان بیامد ز درگاه شاه
✦
کنون یافت ایدر چنین پایگاه
“'He fled in haste from the King's court, and now has found such a exalted station here.'”
#28
چو گشتاسپ بشنید پاسخ نداد
✦
تو گفتی ز ایران نیامدش یاد
“When Goshtasp heard this response he gave no answer; you would say he remembered nothing of Iran.”
#29
چو قیصر شنید این سخن زان جوان
✦
پراندیشه شد مرد روشن‌روان
“When Caesar heard these words from that youth, that clear-minded man became deep in thought,”
#30
که شاید بدن این سخن کو بگفت
✦
جز از راستی نیست اندر نهفت
“Thinking: 'Perchance what he has spoken is true, and there is nothing hidden save the truth.'”
#31
به قیصر ز لهراسپ پیغام داد
✦
که گر دادگر سر نه پیچد ز داد
“Then Zarir delivered Lohrasp's message to Caesar: 'If the just ruler turns not his head from justice,'”
#32
ازین پس نشستم برومست و بس
✦
به ایران نمانیم بسیار کس
“'Henceforth our abode shall be Rome itself; we shall leave few men behind in Iran.'”
#33
تو ز ایدر برو گو بیارای جنگ
✦
سخن چون شنیدی نباید درنگ
“'Go from here and tell them to prepare for war; once you have heard these words, delay not.'”
#34
نه ایران خزر گشت و الیاس من
✦
که سر برکشیدی از آن انجمن
“'Iran is not Khazar, nor am I Elias, that you should raise your head against that assembly!'”
#35
چنین داد پاسخ که من جنگ را
✦
بیازم همی هر سوی چنگ را
“Caesar answered thus: 'I shall test my hand in war on every side.'”
#36
تو اکنون فرستاده‌ای بازگرد
✦
بسازیم ناچار جای نبرد
“'You are an envoy now, return; we must perforce prepare the place of battle.'”
#37
ز قیصر چو بشنید فرخ زریر
✦
غمی شد ز پاسخ فروماند دیر
“When noble Zarir heard this from Caesar, he grew sorrowful at the reply and remained long in deep trouble.”