🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان دوازده رخ

❖
16 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۰ - نبرد برته با کهرم، دو نیم گشتن او تا سینه و خالی ماندن پهن‌دشت از ترکان
دهمین نبرد از هم‌آوردی‌های دوازده رخ میان برته‌ی دلاور و کهرم تیغ‌زن درگرفت؛ دو پهلوان پرکینه و سالار لشکریان که هر یک کینه‌ای کهن بر دل داشتند. آنان نخست هرگونه فن نبرد را بر یکدیگر آزمودند و سرانجام تیغ‌های هندی به کف گرفتند. درفش خجسته برته در دستش می‌درخشانید، چنان استوار و پابرجا که گویی کوه بیستون به جنبش درآمده است.

در میانه‌گاه کارزار، برته رخی نماند و با گردشی چابک بر گرد کهرم پیچید؛ سپس تیغی آتشین بر سر و کلاه‌خود کهرم فرود آورد. چنان ضربتی که کهرم تا سینه به دو نیم گشت و بیم از دل پهلوان ایرانی برفت. برته از تکاور خویش فرود آمد، کالبد نیمه‌شده‌ی دشمن را بر زین توزی بربست و خود بر باره برنشست.

همچون پلنگی خروشان و خشمگین بر بالای تپه آمد، درحالی‌که تیغ هندی بر دست و درفش همایون بر دوش داشت و پیکر سرنگون کهرم را بر اسب افکنده بود. او با بانگی بلند پیروزی کی‌خسرو، شهریار دادگر ایران را فریاد زد و فرّه پادشاهی‌اش را ستود.

چون نه ساعت از روز سپری شد، دیگر هیچ سواری از سپاه توران بر آن پهن‌دشت باقی نمانده بود. روزگار بوقلمون و گردش چرخ بدسگال چنین است؛ کسی را که سال‌ها به ناز می‌پرورد، به ناگه در روز شادمانی بر او شبیخون می‌زند و خواری و سختی می‌آورد. این نبرد برای تورانیان فرجامی بس شوم داشت؛ چنان‌که پیران ویسه چون به آوردگاه نگریست، هیچ سواری از لشکریان خویش زنده ندید و روان‌های بی‌شمار را دید که بر لب تیغ از تن جدا گشته بودند.
#1
دهم برته با کهرم تیغ‌زن
✦
دو خونی و هر دو سر انجمن
#2
همی آزمودند هرگونه جنگ
✦
گرفتند پس تیغ هندی به چنگ
#3
درفش همایون به دست اندرون
✦
تو گفتی بجنبد که بیستون
#4
یکایک بپیچید از او برته روی
✦
یکی تیغ زد بر سر و ترگ اوی
#5
که تا سینه کهرم بدو نیم گشت
✦
ز دشمن دل برته بی‌بیم گشت
#6
فرود آمد از اسب و او را ببست
✦
بر آن زین توزی و خود برنشست
#7
برآمد به بالا چو شرزه پلنگ
✦
خروشان یکی تیغ هندی به چنگ
#8
درفش همایون به دست اندرون
✦
فگنده بر آن باره کهرم نگون
#9
همی گفت شاهست پیروزگر
✦
همیشه کلاهش به خورشید بر
#10
چو از روز نه ساعت اندر گذشت
✦
ز ترکان نبد کس بر آن پهن‌دشت
#11
کسی را کجا پروراند به ناز
✦
برآید بر او روزگار دراز
#12
شبیخون کند گاه شادی بر اوی
✦
همی خواری و سختی آرد به روی
#13
ز باد اندر آرد دهدمان به دم
✦
همی داد خوانیم و پیدا ستم
#14
به تورانیان بر بد آن جنگ شوم
✦
به آوردگه کردن آهنگ شوم
#15
چنان شد که پیران ز توران سپاه
✦
سواری ندید اندر آوردگاه
#16
روان‌ها گسسته ز تنشان به تیغ
✦
جهان را تو گفتی نیامد دریغ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: