🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان دوازده رخ

❖
39 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۰ - گزینش ده سوار ایران و توران، جفت شدن رزم‌خواهان، سوگند کین و آغاز کارزار خونین
سپهدار توران، پیران ویسه، ده تن از نامدارترین و دلاورترین سواران تورانی را برگزید؛ مردانی آراسته به زره و گرز و شمشیر، همه هژبران میدان و جویندگان نام. در مقابل، گودرز کشواد، سالار لشکر ایران، ده پهلوان جوان و آزاده را از میان کانون رزم‌آوران ایران فراخواند تا در برابر تورانیان صف‌آرایی کنند. دو فرمانده پیر، هر یک حریفان را جفت به جفت مشخص ساختند: گیو خشمگین در برابر گروی زره قرار گرفت—همان گروی بدنام که خشم و نفرین شاه ایران بر او بود، چرا که ریش سیاوش پاک‌نهاد را به دست گرفته و سر مقدسش را از تن جدا کرده بود. فریبرز کاووس در برابر کلباد ویسه صف کشید؛ رهام گودرز با بارمان بدگمان روبه‌رو شد؛ گرازه پیل‌پیکر با سیامک تورانی به رزم ایستاد؛ گرگین کارآزموده با اندریمان به هم آویخت؛ بیژن دلاور با رویین گرد به پیکار پرداخت؛ زنگه شاوران در برابر اوخواست، برته با کهرم، فروهل تیرانداز با زنگله، و هجیر شیردل با سپهرم نبرد آغاز کردند. سرانجام دو سپهسالار، گودرز و پیران، خود نبرد یازدهم را بر عهده گرفتند؛ دو پیری که دلی پر از درد و کین داشتند و برای آبرو، پادشاهی و آیین خود میان بستند. آنان سوگند یاد کردند که هیچ یک سر از کینه‌خواهی برنتابد تا روشن شود بخت بر کدام سو لبخند می‌زند. دو تپه بلند بر دو سوی میدان رزم تعیین گردید—یکی برای سپاه ایران و دیگری برای توران—تا هر پهلوانی که بر حریف خود پیروز شد، شتابان به فراز آن برود و درفش خویش را برافرازد. سپس پهلوانان به هامون روانه شدند و چنگال در گریبان یکدیگر افکندند؛ نبردی چنان سهمگین آغاز شد که گویی دست و پای اسبان و پهلوانان در چنبره تقدیر و اراده ایزدی فروماند و خون از زمین و زمان جوشید.
#1
سپهدار ترکان برآراست کار
✦
ز لشکر گزید آن زمان ده سوار
#2
ابا اسب و ساز و سلیح تمام
✦
همه شیرمرد و همه نیک‌نام
#3
همانگه ز ایران سپه پهلوان
✦
بخواند آن زمان ده سوار جوان
#4
برون تاختند از میان سپاه
✦
برفتند یکسر به آوردگاه
#5
که دیدار دیده بر ایشان نبود
✦
دو سالار ز این گونه رزم آزمود
#6
ابا هر سواری ز ایران سپاه
✦
ز توران یکی شد ورا رزم خواه
#7
نهادند پس گیو را با گروی
✦
که همزور بودند و پرخاشجوی
#8
گروی زره کز میان سپاه
✦
سراسر بر او بود نفرین شاه
#9
که بگرفت ریش سیاوش به دست
✦
سرش را برید از تن پاک پست
#10
دگر با فریبرز کاوس تفت
✦
چو کلباد ویسه به آورد رفت
#11
چو رهام گودرز با بارمان
✦
برفتند یک با دگر بدگمان
#12
گرازه بشد با سیامک به جنگ
✦
چو شیر ژیان با دمنده نهنگ
#13
چو گرگین کارآزموده سوار
✦
که با اندریمان کند کارزار
#14
ابا بیژن گیو رویین گرد
✦
به جنگ از جهان روشنایی ببرد
#15
چو او خواست با زنگه شاوران
✦
دگر برته با کهرم از یاوران
#16
چو دیگر فروهل بد و زنگله
✦
برون تاختند از میان گله
#17
هجیر و سپهرم به کردار شیر
✦
بدان رزمگاه اندر آمد دلیر
#18
چو گودرز کشواد و پیران به هم
✦
همه ساخته دل به درد و ستم
#19
میان بسته هر دو سپهبد به کین
✦
چه از پادشاهی چه از بهر دین
#20
بخوردند سوگند یک با دگر
✦
که کس برنگرداند از کینه سر
#21
بدان تا که را گردد امروز کار
✦
که پیروز برگردد از کارزار
#22
دو بالا بد اندر دو روی سپاه
✦
که شایست کردن به هرسو نگاه
#23
یکی سوی ایران دگر سوی تور
✦
که دیدار بودی به لشکر ز دور
#24
به پیش اندرون بود هامون و دشت
✦
که تا زنده شایست بر وی گذشت
#25
سپهدار گودرز کرد آن نشان
✦
که هر کو ز گردان گردنکشان
#26
به زیر آورد دشمنی را چو دود
✦
درفشی ز بالا برآرند زود
#27
سپهدار پیران نشانی نهاد
✦
به بالای دیگر همین کرد یاد
#28
از آن پس به هامون نهادند سر
✦
به خون ریختن بسته گردان کمر
#29
به تیغ و به گرز و به تیر و کمند
✦
همی آزمودند هرگونه بند
#30
دلیران توران و کنداوران
✦
ابا گرز و تیغ و پرندآوران
#31
که گر کوه پیش آمدی روز جنگ
✦
نبودی بر آن رزم کردن درنگ
#32
همه دستهاشان فروماند پست
✦
در زور یزدان بر ایشان ببست
#33
به دام بلا اندر آویختند
✦
که بسیار بیداد خون ریختند
#34
فرومانده اسبان جنگی به جای
✦
تو گفتی که با دست بستست پای
#35
بر ایشان همه راستی شد نگون
✦
که برگشت روز و بجوشید خون
#36
چنان خواست یزدان جان‌آفرین
✦
که گفتی گرفت آن گوان را زمین
#37
ز مردی که بودند با بخت خویش
✦
برآویختند از پی تخت خویش
#38
سران از پی پادشاهی به جنگ
✦
بدادند جان از پی نام و ننگ
#39
دمان آمدند اندر آوردگاه
✦
ابا یکدگر ساخته کینه خواه

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: