✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان بیژن و منیژه

❖

66 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۸ - پیام گرگین به رستم، بخشایش کیخسرو و تدبیر نهانی رفتن به توران با گنج و هفت یل

چو گرگین نشان تهمتن شنید

✦

بدانست کآمد غمش را کلید

فرستاد نزدیک رستم پیام

✦

که ای تیغ بخت و وفا را نیام

درخت بزرگی و گنج وفا

✦

در رادمردی و بند بلا

گرت رنج ناید ز گفتار من

✦

سخن گسترانی ز کردار من

نگه کن بدین گنبد گوژپشت

✦

که خیره چراغ دلم را بکشت

بتاریکی اندر مرا ره نمود

✦

نوشته چنین بود بود آنچ بود

بر آتش نهم خویشتن پیش شاه

✦

گر آمرزش آرد مرا زین گناه

مگر باز گردد ز بد نام من

✦

بپیران سر این بد سرانجام من

مرا گر بخواهی ز شاه جوان

✦

چو غرم ژیان با تو آیم دوان

#10

شوم پیش بیژن بغلتم بخاک

✦

مگر بازیابم من آن کیش پاک

#11

چو پیغام گرگین برستم رسید

✦

یکی باد سرد از جگر برکشید

#12

بپیچید ازان درد و پیغام اوی

✦

غم آمدش ازان بیهده کام اوی

#13

فرستاده را گفت رو باز گرد

✦

بگویش که ای خیره ناپاک مرد

#14

تو نشنیدی آن داستان پلنگ

✦

بدان ژرف دریا که زد با نهنگ

#15

که گر بر خرد چیره گردد هوا

✦

نیابد ز چنگ هوا کس رها

#16

خردمند کرده هوا را بزیر

✦

بود داستانش چو شیر دلیر

#17

نبایدش بردن بنخچیر روی

✦

نه نیز از ددان رنجش آید بدوی

#18

تو دستان نمودی چو روباه پیر

✦

ندیدی همی دام نخچیرگیر

#19

نشاید کزین بیهده کام تو

✦

که من پیش خسرو برم نام تو

#20

ولیکن چو اکنون ببیچارگی

✦

فرو مانده گشتی بیکبارگی

#21

ز خسرو بخواهم گناه ترا

✦

بیفروزم این تیره ماه ترا

#22

اگر بیژن از بند یابد رها

✦

بفرمان دادار گیهان خدا

#23

رهاگشتی از بند و رستی بجان

✦

ز تو دور شد کینهٔ بدگمان

#24

وگر جز برین روی گردد سپهر

✦

ز جان و تن خویش بردار مهر

#25

نخستین من آیم بدین کینه‌خواه

✦

بنیروی یزدان و فرمان شاه

#26

وگر من نیایم چو گودرز و گیو

✦

بخواهد ز تو کینهٔ پور نیو

#27

برآمد برین کار یک روز و شب

✦

و زین گفته بر شاه نگشاد لب

#28

دوم روز چون شاه بنمود تاج

✦

نشست از بر سیمگون تخت عاج

#29

بیامد تهمتن بگسترد بر

✦

بخواهش بر شاه خورشید فر

#30

ز گرگین سخن گفت با شهریار

✦

ازان گم شده بخت و بد روزگار

#31

بدو گفت شاه ای سپهدار من

✦

همی بگسلی بند و زنهار من

#32

که سوگند خوردم بتخت و کلاه

✦

بدارای بهرام و خورشید و ماه

#33

که گرگین نبیند ز من جز بلا

✦

مگر بیژن از بند یابد رها

#34

جزین آرزو هرچ باید بخواه

✦

ز تخت و ز مهر و ز تیغ و کلاه

#35

پس آنگه چنین گفت رستم بشاه

✦

که ای پرهنر نامور پیشگاه

#36

اگر بد سگالید پیچد همی

✦

فدا کردن جان بسیچد همی

#37

گر آمرزش شاه نایدش پیش

✦

نبودیش نام و برآید ز کیش

#38

هرآن کس که گردد ز راه خرد

✦

سرانجام پیچد ز کردار خود

#39

سزد گر کنی یاد کردار اوی

✦

همیشه بهر کینه پیکار اوی

#40

بپیش نیاکانت بسته کمر

✦

بهر کینه گه با یکی کینه ور

#41

اگر شاه بیند بمن بخشدش

✦

مگر اختر نیک بدرخشدش

#42

برستم ببخشید پیروز شاه

✦

رهانیدش از بند و تاریک چاه

#43

ز رستم بپرسید پس شهریار

✦

که چون راند خواهی برین گونه کار

#44

چه باید ز گنج و زلشکر بخواه

✦

که باید که با تو بیاید براه

#45

بترسم ز بد گوهر افراسیاب

✦

که بر جان بیژن بگیرد شتاب

#46

یکی بادسارست دیو نژند

✦

بسی خوانده افسون و نیرنگ و بند

#47

بجنباندش اهرمن دل ز جای

✦

بیندازد آن تیغ زن را زپای

#48

چنین گفت رستم بشاه جهان

✦

که این کار ببسیچم اندر نهان

#49

کلید چنین بند باشد فریب

✦

نباید برین کار کردن نهیب

#50

نه هنگام گرزست و تیغ و سنان

✦

بدین کار باید کشیدن عنان

#51

فراوان گهر باید و زرو سیم

✦

برفتن پر امید و بودن به بیم

#52

بکردار بازارگانان شدن

✦

شکیبا فراوان بتوران بدن

#53

ز گستردنی هم ز پوشیدنی

✦

بباید بهایی و بخشیدنی

#54

چو بشنید خسرو ز رستم سخن

✦

بفرمود تا گنجهای کهن

#55

همه پاک بگشاد گنجور شاه

✦

بدینار و گوهر بیاراست گاه

#56

تهمتن بیامد همه بنگرید

✦

هر آنچش ببایست زان برگزید

#57

ازان صد شتر بار دینار کرد

✦

صد اشتر ز گنج درم بار کرد

#58

بفرمود رستم بسالار بار

✦

که بگزین ز گردان لشکر هزار

#59

ز مردان گردنکش و نامور

✦

بباید تنی چند بسته کمر

#60

چو گرگین و چون زنگهٔ شاوران

✦

دگر گستهم شیر جنگ آوران

#61

چهارم گرازه که راند سپاه

✦

فروهل نگهبان تخت و کلاه

#62

چو فرهاد و رهام گرد دلیر

✦

چو اشکش که صید آورد نره شیر

#63

چنین هفت یل باید آراسته

✦

نگهبان این لشکر و خواسته

#64

همه تاج و زیور بینداختند

✦

چنانچون ببایست برساختند

#65

پس آگاهی آمد بگردنکشان

✦

بدان گرزداران دشمن کشان

#66

بپرسید زنگه که خسرو کجاست

✦

چه آمد برویش که ما را بخواست

داستان بیژن و منیژه

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما