بخش ۱۲ - یورش شبانهٔ رستم بر درگاه افراسیاب، بانگ رهایی بیژن، گریز شاه توران و تاراج کاخ
#1
برفتند با رستم آن هفت گرد
✦
بنه اشکش تیزهش را سپرد
#2
عنانها فگندند بر پیش زین
✦
کشیدند یکسر همه تیغ کین
#3
بشد تا بدرگاه افراسیاب
✦
بهنگام سستی و آرام و خواب
#4
برآمد ز ناگه ده و دار و گیر
✦
درخشیدن تیغ و باران تیر
#5
سران را بسی سر جدا شد ز تن
✦
پر از خاک ریش و پر از خون دهن
#6
ز دهلیز در رستم آواز داد
✦
که خواب تو خوش باد و گردانت شاد
#7
بخفتی تو بر گاه و بیژن بچاه
✦
مگر باره دیدی ز آهن براه
#8
منم رستم زابلی پور زال
✦
نه هنگام خوابست و آرام و هال
#9
شکستم در بند زندان تو
✦
که سنگ گران بد نگهبان تو
#10
رها شد سر و پای بیژن ز بند
✦
بداماد بر کس نسازد گزند
#11
ترا رزم و کین سیاوخش بس
✦
بدین دشت گردیدن رخش بس
#12
همیدون برآورد بیژن خروش
✦
که ای ترک بدگوهر تیره هوش
#13
براندیش زان تخت فرخنده‌جای
✦
مرا بسته در پیش کرده بپای
#14
همی رزم جستی بسان پلنگ
✦
مرا دست بسته بکردار سنگ
#15
کنونم گشاده بهامون ببین
✦
که با من نجوید ژیان شیر کین
#16
بزد دست بر جامه افراسیاب
✦
که جنگ‌آوران را ببستست خواب
#17
بفرمود زان پس که گیرند راه
✦
بدان نامداران جوینده گاه
#18
ز هر سو خروش تکاپوی خاست
✦
ز خون ریختن بر درش جوی خاست
#19
هرآنکس که آمد ز توران سپاه
✦
زمانه تهی ماند زو جایگاه
#20
گرفتند بر کینه جستن شتاب
✦
ازان خانه بگریخت افراسیاب
#21
بکاخ اندر آمد خداوند رخش
✦
همه فرش و دیبای او کرد بخش
#22
پریچهرگان سپهبدپرست
✦
گرفته همه دست گردان بدست
#23
گرانمایه اسبان و زین پلنگ
✦
نشانده گهر در جناغ خدنگ
#24
ازان پس ز ایوان ببستند بار
✦
بتوران نکردند بس روزگار
#25
ز بهر بنه تاخت اسبان بزور
✦
بدان تا نخیزد ازان کار شور
#26
چنان رنجه بد رستم از رنج راه
✦
که بر سرش بر درد بود از کلاه
#27
سواران ز بس رنج و اسبان ز تگ
✦
یکی را بتن بر نجنبید رگ
#28
بلشکر فرستاد رستم پیام
✦
که شمشیر کین بر کشید از نیام
#29
که من بیگمانم کزین پس بکین
✦
سیه گردد از سم اسبان زمین
#30
گشن لشکری سازد افراسیاب
✦
بنیزه بپوشد رخ آفتاب
#31
برفتند یکسر سواران جنگ
✦
همه رزم را تیز کردند چنگ
#32
همه نیزه‌داران زدوده سنان
✦
همه جنگ را گرد کرده عنان
#33
منیژه نشسته بخیمه درون
✦
پرستنده بر پیش او رهنمون
#34
یکی داستان زد تهمتن بروی
✦
که گر می بریزد نریزدش بوی
#35
چنینست رسم سرای سپنج
✦
گهی ناز و نوش و گهی درد و رنج
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.