چون پاسی از شب تیره گذشت و تاریکی بر دشت پهناور سایه افکند، پیران ویسه، سپهسالار هوشیار توران، سی‌هزار سوار شمشیرزن و جنگ‌آور را از میان نخبگان سپاه خویش برگزید. آنان بی‌آنکه بانگ کوس یا خروش بوق و شیپوری برآورند، در سکوتی مرگبار و شبانگاهان گام در راه نهادند و مسافتی هفت‌فرسنگی را میان خود و رزم‌آوران پیمودند.
در آن سو، سپاه ایران پس از غرور و خودکامی‌های طوس، غرق در باده‌نوشی و خواب سنگین بودند. طوس و یارانش رزمگاه را با بزمی شادخوارانه اشتباه گرفته بودند و بی‌خبر از گردش روزگار، در خیمه‌ها گشاده‌میان خفته بودند. تنها گیو دلاور و گودرز کشواد، سپهدار کهنسال و هوشیار، بیدار ماندند. ناگهان خروش تورانیان و شلیک گرزها و تبرها دشت را لرزاند. گیو پرخاشخر با شنیدن غوغا، شتابان بر اسب برگستوان‌ور خویش نشست و چون باد به پرده‌سرای طوس آمد تا او را از این شبیخون آگاه سازد. سپس گرز گاوسار برگرفت و گرد لشکرگاه گشت تا خواب‌زدگان را بیدار کند و بیژن را برانگیزد که دشت رزم جای شادخواری نیست.
اما دشت از سواران توران چون موران و ملخان پر شده بود. تیرباران شبانه و ضربات سنگین گرز بر سر سپاهیانی فرود آمد که سر بر بالین نرم نهاده و مستی باده در سر داشتند. چون خورشید از برج شیر برآمد و جهان روشن گشت، گیو چشمان خویش را گشود و صحنه‌ای هولناک دید: تمامی دشت پوشیده از پیکرهای غرق در خون ایرانیان بود، درفش‌ها دریده، کوس‌ها نگونسار و رخ زندگان چون آبنوس تیره گشته بود. دو بهره از سپاه ایران بر خاک افتاده و پدران بی‌پسر و پسران بی‌پدر شده بودند.
بازماندگان خسته، زخمی و سراسیمه، خیمه‌ها، باروبنه و تاج‌وتخت را رها کرده و به سوی کوه کاسه‌رود گریختند. سواران توران از پشت سر گرزها بر خوذ و جوشن ایشان می‌باریدند تا آنکه ایرانیان به صخره‌های کوه پناه بردند و شامگاهان در اندوهی جانکاه، برای کشته‌شدگان خویش مویه کردند.
سپهدار طوس از فرط اندوه و شرمساری از خرد بیگانه گشته بود؛ نه پزشکی برای خستگان بود و نه خوراکی برای درماندگان. گودرز سالخورده با دیدگانی پر از اشک خونین بر نوزادان و فرزندان از دست‌رفته‌اش گریست. سپس دیدبانان بر فراز کوه گماشتند و فرستاده‌ای چالاک به سوی دربار کیخسرو گسیل داشتند تا شاه را از پدید آمدن این فاجعه ناشی از خودسری طوس آگاه سازد. چون خبر به کیخسرو رسید، سوگ برادرش فرود، با غم نابودی سپاه در هم آمیخت؛ شاه دادگر از ته‌دل بخروشید و از شب تیره تا بانگ خروس، بر طوس نفرین فرستاد.