🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان سیاوش

❖
116 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۶ - تاخت رستم به کین سیاوش در توران، نشستن بر تخت افراسیاب، بازگشت و خشکسالی هفت‌ساله
با دمیدن سپیده‌دم و تابان شدن خورشید بر فراز کوهساران، رستم دستان تمام غنایم و خواسته‌های گردآورده را میان دلاوران سپاه خویش بخشید. با طنین رعدآسای شیپورهای جنگی، جهان‌پهلوان لشکر کین‌خواه ایران را به حرکت درآورد تا مستقیماً به سوی پایتخت افراسیاب بتازند، در حالی که دیدگان همگان از یاد سوگ سیاوش پر از اشک و دل‌هایشان لبریز از کینه بود.

چون خبر هجوم ویرانگر رستم به افراسیاب رسید، شاه توران با هراس با پیران ویسه سخن گفت و اقرار کرد که ایرانیان برای انتقام تبر کینه بر ریشه توران خواهند زد. افراسیاب دستور داد فرزند خردسال سیاوش (کی‌خسرو) و مادرش فرنگیس را به شتاب نزد او آورند تا شاید با فرستادن آنان به ایران و بر سر نهادن تاج بر سر آن کودک ناخواسته، آتش کین رستم را بنشانند؛ اما پیش از آنکه دست تورانیان به آنان برسد، افراسیاب از بیم رستم تخت و تاج گنگ‌دژ را رها کرد و لشکر به سوی دریای چین کشید.

رستم دستان فاتحانه بر تخت افراسیاب نشست و سرنوشت شاه توران را به خاک تیره انداخت. او اندرزهای دیرین نیاکان را یادآور شد که نباید به دشمن فرصت داد و باید ریشه بدی را برکند. سپس دستور داد تمام خزاین بی‌شمار، گنج‌های دینار، گوهرها، جامه‌های دیبا، غلامان و تخت عاج افراسیاب را گرد آورند. جهان‌پهلوان تخت عاج و منشور حکومت چاچ را به طوس سپرد و او را فرمان داد تا هر که نام افراسیاب را بر زبان آورد، گردن زند. سپس ولایت سپیجاب و سغد را به گودرز کشواد داد و خرد و شکوه او را ستود. همچنین تاج زرین و گنج‌های گران‌بها را برای فریبرز، برادر سیاوش فرستاد و او را برانگیخت تا میان را به کین برادر ببندد و لحاف خواب را بر خود حرام گرداند.

آوازه جلوس رستم بر تخت پادشاهی توران به چین و ماچین رسید و حاکمان آن دیار با نثار گنج‌ها و هدیه‌های شاهوار تسلیم شدند و رستم جانشان را بخشید. رستم سال‌ها در توران ماند و به شکار برآمد. روزی زواره، برادر رستم، در شکارگاهی که زمانی بهشت کوچک سیاوش بود، با شنیدن یاد و سوگ آن شاهزاده ناکام از هوش رفت و پس از به هوش آمدن سوگند خورد که تا کین سیاوش کاملاً ستانده نشود آرام نگیرد. او رستم را برانگیخت تا توران زمین را سراسر ویران سازد. رستم فرمان به غارت و ویرانی داد؛ از توران تا سقلاب و روم، شهرها به آتش کشیده شد و لشکریان ایران شش سال تمام در آن دیار به کین‌خواهی پرداختند.

سرانجام بزرگان و بخردان توران سر بر خاک نهادند و فریاد بیزاری از افراسیاب برآوردند و رستم نیز با یادآوری بی‌درایتی کاووس‌شاه در ایران و لزوم بازگشت، تصمیم به تخلیه توران گرفت. او کاروان‌هایی عظیم از غنایم، اسبان، دیبا، مشک و زربار را بر پشت پیلان نهاد و به سوی زابلستان و پارس حرکت کرد. با بازگشت لشکر ایران، افراسیاب از خاور بازگشت و سرزمین خویش را خاکسترشده و تهی یافت. او با دیدگان خون‌بار، تورانیان را به جنگی نو با ایران فراخواند و تاخت‌تاز آغاز شد؛ اما آسایش از هر دو دیار رخت بربست و خشکسالی سنگینی به مدت هفت سال بر زمین سایه افکند و آسمان باران خویش را دریغ داشت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: