🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

رزم کاووس با شاه هاماوران

❖
46 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۸ - پرواز کاووس به آسمان با عقاب‌ها و سقوط او
روزگاری چون جهان به کام کی‌کاووس گشته بود و گردنکشان بر زمین سر به فرمانش داشتند، اهریمنِ بدسگال در نهان انجمنی از دیوان برپا ساخت. او از شکوه و دادگری شهریار ایران نالید و یاران سرکش خود را خواند تا راهی برای تیره‌ساختن فرّه ایزدی کاووس بیابند. دیوی بدخیم و فریبکار پدید آمد و پیمان بست که جان و روان شاه را آشفته سازد. دیو خویشتن را به هیبت غلامی زیباروی و خوش‌سخن درآورد و به هنگام شکار بر سر راه کاووس نشست. زمین ببوسید و دسته‌ای گل به شاه داد و با چرب‌زبانی گفت: «شهریارا، گیتی همه رام توست و زمین در مشت تو؛ اکنون نوبت آن است که راز چرخ گردان و ماه و خورشید را برکشی و بر آسمان فرمان برانی!»

وسوسه دیو بر دل کاووس نشست و خرد از روانش رخت بربست. غروری سهمگین وجودش را فراگرفت و گمان برد که گردون به راستی زیر نگین اوست. ناآگاه از آنکه ستارگان بی‌پایانند و دادار جهان یکتاست و همه آفرینش در برابر فرمان الهی بی‌چاره و ناتوانند. شاه منجمان را فراخواند و فاصله خاک تا گردون ماه را جویا شد. آن‌گاه تدبیری کژ و نابخردانه اندیشید؛ دستور داد تا شبانگاه آشیانه عقابان را تهی سازند و بچه‌عقاب‌ها را در سراهای شاهی با گوشت بره و مرغ بپرورند تا هر یک چون شیری نیرومند گردند.

کاووس تختی از چوب عود قماری ساخت و بندهای آن را به زر ناب استوار نمود. بر چهار سوی تخت نیزه‌هایی دراز ببست و ران‌های گوشت بره بر سر نیزه‌ها بیاویخت. سپس چهار عقاب تیزپرواز و تشنه طعمه را بر تخت ببست و خود بر آن نشست. عقابان گرسنه به هوای گوشت بال گشودند و تخت شاهی را از هامون برکشیده، رو به سوی ابرهای تیره افراشتند. کاووس بر پهنه آسمان می‌تاخت تا بر ملک و ستارگان دست یابد یا به پندار برخی با تیر و کمان به جنگ گردون رود؛ غافل از آنکه آزمندی فرجامی جز خواری ندارد.

چون نیروی بال مرغان پرنده به سر آمد و خستگی بر آنان چیره شد، عرق از تنشان فرو ریخت. عقابان بی‌رمق سرنگون گشتند و تخت شاهی را از فراز ابرهای سیاه کشان‌کشان به زیر آوردند. کاووس بر زمین بیشه شیرچین در نزدیکی آمل نگونسار افتاد. اگرچه جهان‌آفرین به شگفتی او را زنده نگاه داشت، چرا که سرنوشت چنان بود که گوهر سیاوش از نژاد او پدید آید، اما شاه پرغرور به جای تاج و تخت، خوار و زار در میان بیشه افتاد. کی‌کاووس در تپش دردهای خویش، اشک پشیمانی ریخت و به درگاه کردگار بی‌نیاز به نیایش و زاری پرداخت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: