🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

رزم کاووس با شاه هاماوران

❖
37 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۵ - نبرد رستم با سپاه سه کشور، اسارت شاهان و آزادی کاووس
چون سپیده دمید، دو سپاه صف‌های نبرد را آراستند و درفش‌های کینه‌توزی از دو سو برافراشته شد. لشکر سه‌گانه هاماوران، شام و بربرستان به همراه صد فیل جنگی، دشت را تا دو میل پوشانده بود؛ چندان که از خروش کنداوران، کوه‌ها به لرزه درآمد و زمین زیر سم اسبان به تنگ آمد. گویی سراسر جهان از آهن گشته و کوه البرز زره به تن کرده بود. در پشت پیلان پیکارگر، درفش‌های سرخ و زرد و بنفش بر باد می‌رقصید و شکوه رزم آنان چنان بود که شیران جنگل را دل می‌درید و عقابان تیرپَر را از پرواز بازمی‌داشت.

چون رستم، تهمتن دلاور، لشکر به هامون کشید و آن انبوه بی‌کران را دید، با سپاهیان سرفراز خویش سخن گفت و آنان را دلداری داد که: «از فراوانی دشمن هراسی به دل راه ندهید؛ چشم بر نوک سنان دارید و دل بر دادار جهان؛ که اگر دشمن صد هزار باشد و ما صد سوار، چون یزدان پشتیبان ماست، فزونی لشکر سود نخواهد بخشید.»

پس باران تیر و خشتِ درخشان آسمان را فروسپرید؛ گویی بر زمین لاله می‌کاشتند. دشت از خون یلان چون میستان شد و هوا از انبوه نیزه‌ها همچون نیستان گشت. سرها از تن جدا می‌شد و خفتان‌های دریده بر خاک و غار پراکنده می‌گشت. در این میان، رستم، پیروزِ میدان‌ها، رخش بادپا را برانگیخت و از ریختن خون فرومایگان پرهیز نمود تا به شاه شام رسید. خمِ کمندِ کیانی را بر باد داد و حلقه آن را بر میان شاه شام افکند؛ او را چون گویی از زین بربُربود و به نزد خویش کشید و بر خاک افکند، آنگاه فرهاد دستان او را به بند کشید.

خاک دشت از خون به دریا می‌مانست و کشته‌ها چون کوه بر هم تلنبار شده بودند. شهریار بربرستان نیز با چهل تن از نامداران خویش در چنگال رستم چون گرازی گرفتار آمد. چون شاه هاماوران این شکست خوارکننده و انبوه کشته‌شدگان را دید، زانو زد و زاری کنان امان خواست. او پیمان بست که کاووس‌شاه، گیو، گودرز، طوس و همه اسیران ایرانی را سپرد، و گنج‌ها، تاج‌ها، سراپردگان و سلاح‌های سه کشور را به رستم واگذارد.

پیمان استوار شد و سه کشور درگاه خویش را آراستند. کاووس‌شاه و گردان ایران از دژ تنهای رها گشتند و تمام غنایم و خزاین سه شهریار به گنجینه سپهدار ایران منتقل شد. کاووس‌شاهِ خورشیدفر دستور داد تا مهدی زرین از دیبای رومی، آراسته به فیروزه و یاقوت و گوهر بر پشت اسبی رهوار با لگام زرین و چوب عود معطر بگذارند و سودابه، بانوی باوفا را با شکوهی بی‌نظیر بر آن نشانند. سودابه بر تخت نشست و خورشید و شهریار ایران را آفرین خواند. پس سپاه گران ایران با افزوده شدن سواران بربر، مصر و هاماوران به بیش از سیصد هزار سوارِ زره‌پوش و برگستوان‌ور رسید و خاورزمین زیر گام‌های لشکریان رستم به لرزه درآمد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: