🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی یزدگرد

❖
37 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۵ - آگهی بیژن از تخت‌ستانی ماهوی، روایت قتل نهانی یزدگرد و صف‌آرایی سپاه در پیکند
چون خبر دست یافتن ماهوی سوری بر تخت پادشاهی به بیژن، شهریار چاچ، رسید، دل او از آتش شگفت و خشم برافروخته شد. ماهوی مهر و نشان پادشاهی را به گرد‌تاگرد جهان فرستاده بود تا سران اقلیم را فرمانبردار خویش سازد و اینک با لشکری کینه‌توز و آماده‌ی نبرد به سوی رود خروشان جیحون روی نهاده بود. بیژن از کم‌وکاست آن رویداد پرسید و خواست بداند کدامین دست ناپارسا تاجداری را به آن خائن داده است. برسام، پهلوان چاچی، پیش آمد و بازگفت که چگونه پس از آوردن سواران جنگاور از چاچ و فراچنگ آوردن بنه و غنایم مرو، یزدگرد شاه تنها و بی‌یاور ماند. برسام یادآور شد که ماهوی وعده داده بود تخت زرین، گوهرها و تاج یزدگرد را به چاچ بفرستد، اما پس از سه روز نبرد در مرو و گریختن و تسلیم گنجینه‌ها، چون آن مرد فرومایه از مال جهان انباشته شد، پیمان شکست و لشکر را دو ماه نادیده انگاشت؛ آن‌گاه سرور خویش را در نهان به قتل رساند—پادشاهی والامقام که در پهنه رزم هیچ سوار ترکی در برابر ضربت گرز گرانش توان ایستادگی نداشت.

برسام بیژن را هشدار داد که سپاه ماهوی نزدیک می‌شود و نباید در برابر چنین بدخواه جفاپیشه‌ای آسوده نشست. بیژن با شنیدن این غدر بزرگ، لشکری گران از سواران جنگاور ترک از قجقارباشی گرد آورد و شتابان تا بخارا تاخت و پهنه‌ی دشت نخشب را از گردونه‌ها و سواران خویش بپوشانید. او یاران را گفت که شتاب نکنند تا ماهوی از آب بگذرد، مگر بتوانند کین خون یزدگرد را از او بازستانند. آن‌گاه بیژن با دلی پردرد پرسید که آیا از دودمان یزدگرد برادر، پسر یا دختری بر جای مانده تا او را بر اریکه شاهی نشانند؟ برسام پاسخی تلخ داد که روزگارِ آن دودمان به سر آمده و اکنون تازیان بر شهرها دست یافته‌اند و نه شاهی مانده و نه یزدان‌پرستی.

بیژن از سرنوشت تیرگون جهان دست اندوه بر سر نهاد، اما با رسیدن خبر دیده‌بانان مبنی بر صف‌آرایی سپاه ماهوی در پیکند و عبورشان با کشتی از رودخانه که گرد و غبارش خورشید را می‌پوشاند، بیژن در پیشاپیش لشکر خویش به رزمگاه درآمد. چون ماهوی سوری انبوه سپاه چاچ، کلاه‌خودهای درخشان، سپرهای زرین و تبرزین‌های بران آنان را دید، هوش از سرش پرید و جان در تنش لرزید؛ با این حال، با دلی اندوهگین و بیمناک صفوف سپاه خویش را آراست، در حالی که از غرش تجهیزات نبرد، هوا نیلگون شد و زمین در زیر سم اسبان ناپدید گشت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: