🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی یزدگرد

❖
80 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۲ - کشتن یزدگرد به فرمان ماهوی در آسیا، به آب افکندن تنش و ساختن دخمه به دست راهبان
چون ماهوی بیدادگر سخن‌های پرکینه پسر خویش را بشنید، آز و خشم بر نهاد تیره‌اش چیره گشت و آسیابان بدبخت را بانگ زد که «برخیز و سوارانی با خود ببر تا خون این دشمنِ آواره را بر زمین ریزی!» آسیابان خردورز که نه سرِ این کارِ شوم را می‌دید و نه بن آن را، از درگاه ماهوی با دیدگانی بارانی و دلی آکنده از بیم و خون بیرون آمد. ماهوی خبیث سوارانی از پیِ او فرستاد و سپرد که پیش از به خاک افتادن شاه، تاج، گوشوار، مهر و جامه‌های شاهوار را از تنش برگیرند تا به خون آلوده نگردد.

در شبانگاه تیره‌ی خردادماه، آسیابان لرزان و پنهانی به شاه خفته در تاریکی آسیا نزدیک شد. لب به پوزش و زاری گشود، بر روزگار ناپایدار نفرین خواند و ناچار خنجری بر تهیگاه یزدگرد فرود آورد. ناله‌ای تلخ از سینه پادشاه برآمد و سر و افسر کیانی‌اش بر خاک تیره افتاد؛ در حالی که نان کشکین هنوز در پیشگاهش نهاده بود. سواران ماهوی جامه بنفش، طوق، گوهرها و کفش‌های زرین شاه را بگشودند و تن برهنه و پهلوی دریده شهریار ایران را در گرداب خروشان آب افکندند.

با سپیده‌دم، مردی عابر پیکر برهنه پادشاه را در آب جویبار دید و شتابان به صومعه راهبان گزارش داد. سکوبایان و رهبانان با دلی سوزان و ناله‌ای دردمند بر لب جویبار شتافتند. چون تن برهنه شهریارِ جوان، نبیره‌ی نوشین‌روان و یادگار گوهر اردشیر را دیدند، جامه بر تن دریدند و بر ماهوی بدسگال نفرین فرستادند. آن پرهیزگاران پیکر پاک یزدگرد را از آب برگرفتند، زخم‌هایش را به مشک و کافور و قیر و دبق خشکاندند، تنش را به دیبای زرد و لاژورد آراستند و در باغی مصفا، دخمه‌ای بلند و سر به فلک کشیده افراشتند تا تابوت پادشاه ناکام را در آن جای دهند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: