چون عمر سعد وقاس با لشکری انبوه از سوی تازیان عزم نبرد با شهریار ایران کرد، یزدگرد ساسانی از هر گوشه مرز و بوم، سپاهیان گران گرد آورد. شاهنشاه به رستم فرخزاد—فرزند هرمزد که پهلوانی خردمند، ستاره‌شناس، هشیار و مورد اعتماد موبدان بود—فرمان داد تا رزم‌آوران و بزرگان ایران را گرد آورد و به سوی دشتی که قادسی نام داشت بشتابد.
سی روز تمام نبرد سنگین و خونین میان دو سپاه در قادسیه درگرفت و کشته‌های بسیار از دو سو بر خاک افتاد، بی‌آنکه هیچ‌یک پای پس کشند. در این میان، رستم فرخزاد که در علم نجوم دستی تمام داشت، اسطرلاب برکشید و به اخترشماری پرداخت. چون گردش گردون و جایگاه کواکب—از خورشید در برج چهارم تا مقابله کیوان و تیر و جایگیری عطارد در برج دوپیکر—را بکاوید، سرشک از دیدگان بارش گرفت و دریافت که روزگار فرّه و پیروزی ساسانیان به سر آمده و اختر روزگار به زیان ایرانیان می‌گردد.
سپهسالار دلشکسته نامه‌ای سوزناک به برادر خویش نگاشت. او در نامه نخست سپاس پروردگار جهان را به جای آورد و سپس از کژگردی فلک و گرفتاری خویش در بند تقدیر اهریمنی نالید. رستم پیشگویی کرد که پس از این شکست، تازیان بر ایران‌زمین چیره خواهند شد و تا چهارصد سال نامی از تخمه ساسانی بر سر کار نخواهد ماند. او یادآور شد که اگرچه فرستادگان دشمن پیشنهاد سازش، گرفتن ساو و باژ و صلح داده‌اند، اما این گفتارها را فریب روزگار می‌دانست؛ چراکه سرداران ایرانی همچون میروی طبری، گلبوی سوری و پهلوانان ارمنی ننگ تسلیم را نپذیرفته و دل به گرز و شمشیر بسته‌اند.
رستم فرخزاد برادر را پند داد که تا دیر نشده، تمام خواسته، گنج‌ها، پرستندگان و رمه‌های اسبان را گرد آورد و به سوی آذرآبادگان و گنجور آتشکده آذرگشسپ کوچاند، مادر را درود فرستد و به او دلداری دهد. او سفارش کرد که جان و تن را فدای یزدگرد شاه گرداند، چراکه او واپسین یادگار دودمان کیانی و ساسانی است. رستم در پایان، پرده از آینده‌ای تیره برداشت؛ دورانی که فرهنگ و دادگری جای خود را به آشفتگی، جفا، ناپایداری پیمان‌ها، و فروپاشی نژاد و تبار خواهد داد، و سرانجام تصریح کرد که قادسیه گورگاه اوست و جوشن، کفن و خونش کلاه‌خود او خواهد بود.