🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی یزدگرد

❖
98 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۱ - فرمان ماهوی به کشتن یزدگرد، پند موبدان و رای پسر بر نابودی شاه
چون ماهوی بر پیرامون خویش نگریست و دانست که یزدگرد تنهاتر از همیشه در خلوت آسیاب پناه گرفته است، آز و کین در جانش شعله کشید. او بزرگان سپاه را گرد آورد و فرمان داد تا بی‌درنگ سر از تن شهریار ایران جدا کنند و تهدید کرد که هر کس در اجرای این امر کوتاهی ورزد، تمام دودمانش به تیغ نابودی سپرده خواهند شد. با شنیدن این سخن شوم، خروش و خشم در میان بزرگان و اندیشمندان درگرفت؛ دیدگان پر از اشک شد و زبان‌ها به نکوهش گشوده گشت.

نخست موبدی پاک‌نهاد به نام رادوی پیش آمد و ماهوی را پند داد که پادشاهی و پیامبری دو گوهر متصل در یک انگشتری هستند و شکستن یکی، ویرانی خرد و دین را به همراه خواهد داشت. او ماهوی را از کیفری سخت و کیهانی بیم داد که درخت کینه‌اش جز میوه شوکران و مرگ نخواهد بارید. سپس هرمزد خراد، مردی یزدان‌پرست و دوراندیش، برپا خاست و ماهوی را ستمگاره‌ای خواند که آتش در آغوش خویش می‌پروَرد و با کشتن شاه، جان خود را در آتش دوزخ خواهد سوزاند. پس از او شهروی بانگ برآورد و یادآور شد که حتی پادشاهان چین و فغفور نیز حرمت تخمه کیانی را پاس می‌داشتند و بنده نباید دست به خون خداوندگار خویش بیالاید.

آنگاه مهرنوش با دلی پردرد و خروشان به پا خاست و تاریخ سرخ ایران را بر ماهوی بازخواند: او یادآور شد که چون ضحاک جمشید را کشت، آبتین و فریدون پدید آمدند و او را به بند کشیدند؛ چون تور دست خود را به خون ایرج آلود، منوچهر برآمد و کین بگرفت؛ چون افراسیاب به فریب گرسیوز سیاوش را سر برید، کیخسرو جهان را از بیداد او به ستوه آورد و نیا را به خنجر دو نیم ساخت؛ چون ارجاسپ خون لهراسپ را ریخت، اسفندیار به کین‌خواهی برخاست؛ و چون بندوی و گستهم شاه هرمزد را بیفکندند، گردش روزگار آنان را نیز بی‌کیفر نگذاشت. مهرنوش ماهوی را شبان‌زاده‌ای خواند که نباید فریفته سراب تاج و تخت شود و او را اندرز داد که سپاه پراکنده را گرد آورد و به پوزش‌خواهی نزد یزدگرد رود.

اما ماهوی که دلی تیره و آکنده از دیو آز داشت، پند موبدان را خوار شمرد. شب‌هنگام دانایان را مرخص کرد و در نهان با پسر خویش به شور نشست. پسر جفاپیشه‌اش او را نهیب زد که اگر یزدگرد زنده بماند و سپاهی از خاقان چین فراهم آورد، دودمان آنان را بر باد خواهد داد. بدین‌سان، رای تیره پسر، آتش فتنه‌ای را که ماهوی برافروخته بود، تیزتر ساخت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: