🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

منوچهر

❖
44 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۲ - پاسخ نامهٔ منوچهر به سام، بازگشت زال با خلعت و آراستن کابل برای جشن وصلت
چون نامه سام نریمان به دست شاهنشاه ایران رسید، منوچهر پادشاه پیشدادی، قلم مهر بر کاغذ روان ساخت و پاسخی سرشار از ستایش و واژگان فرخنده بنگاشت. شاه ایران، سام را پهلوانی بی‌همتا نامید که گردون گردان در رزم و بزم و خرد و جمال، همتایی برای او ندیده است؛ سپهسالاری پیروزمند که شجاعتش همسان شیر شرزه است. منوچهر به سام اطمینان داد که تمام خواسته‌ها و تمنای دل او و فرزندش زال برآورده گردیده و از شیری بی‌باک چون سام، فرزندی جز شیر جنگاور بزاید. پس آنگاه شاهنشاه، زال زر را با خلعتی گران‌بها و شاهوار، تاجی زرین، طوق و بازوبند شهریاری و تختی مرصع از عاج آراست و او را با دلی شادمان و دعای خیر، روانه زابلستان کرد.

زال پهلوان که از شادمانی سر از پا نمی‌شناخت، پیکی بادپا به سوی پدرش سام گسیل داشت تا مژده پیروزی و خلعت‌های خسروانی را به او برساند. سام نریمان از شنیدن این خبر، چنان از خود بی‌خود گشت که پیریِ چندین‌ساله از تنش بیرون رفت و جوانیِ نویافته را در رگ‌های خویش احساس نمود. وی بی‌درنگ سواری شتابان به کابل فرستاد تا مهراب کابلی را از مهربانی شاهنشاه و خرسندی مهان آگه‌سازد و نوید دهد که به‌زودی خود و زال برای برپایی آیین پیوند به کابل خواهند آمد.

با رسیدن این پیام شادی‌بخش به کابل، مهراب‌شاه چنان وجد و شادمانی یافت که گویی جانی تازه در پیکرش دمیده شد. وی رامشگران را از سراسر دیار فراخواند و آنگاه بانوی خردمندش سیندخت را پیش طلبید. مهراب با کلامی لبریز از قدردانی، سیندخت را ستود که با تدبیر نیکی که از نخست اندیشید، تیرگی‌ها را زدود و شاخه‌ای ماندگار بر درخت شهریاری بنشاند. او تمام گنج‌ها، خواسته‌ها و تخت عاج سرای خویش را در اختیار سیندخت گذاشت تا همه‌چیز را آماده سازد.

سیندخت با دلی پرامید نزد دخترش رودابه آمد و بشارت داد که روزگار رنج سپری شده و یار شایسته‌ات با تایید و خلعت شاهی در راه است. رودابه نیز از سر سپاس، بر آستان مادر سر فرود آورد و او را ستود. پس از آن، سیندخت بستر کاخ شاهی را همچون بهشت برین بیاراست؛ ایوان‌ها با گلاب و می و مشک و عنبر معطر گشت و فرشی بافته از زر و گوهر و مرواریدهای آبدار بر زمین گسترده شد. تختی گران‌سنگ از یاقوت و عاج با نقش‌های شگفت‌انگیز در میان سرای نهاده آمد و جامه‌های فاخر از پارس و اهواز و ری مهیا گردید. رودابه را چون نگاری دلفریب در میان رنگ و بوی بهار آراستند؛ بر پشت فیلان رامشگرانی با افسرهای زرین نشستند و سراسر شهر کابلستان پر از بانگ رود و آوای شادی گشت تا با نثار مشک و زر، پذیرای زال سپیدموی باشند.
#1
پس آن نامهٔ سام پاسخ نوشت
✦
شگفتی سخنهای فرخ نوشت
#2
که ای نامور پهلوان دلیر
✦
به هر کار پیروز برسان شیر
#3
نبیند چو تو نیز گردان سپهر
✦
به رزم و به بزم و به رای و به چهر
#4
همان پور فرخنده زال سوار
✦
کزو ماند اندر جهان یادگار
#5
رسید و بدانستم از کام او
✦
همان خواهش و رای و آرام او
#6
برآمد هر آنچ آن ترا کام بود
✦
همان زال را رای و آرام بود
#7
همه آرزوها سپردم بدوی
✦
بسی روز فرخ شمردم بدوی
#8
ز شیری که باشد شکارش پلنگ
✦
چه زاید جز از شیر شرزه به جنگ
#9
گسی کردمش با دلی شادمان
✦
کزو دور بادا بد بدگمان
#10
برون رفت با فرخی زال زر
✦
ز گردان لشکر برآورده سر
#11
نوندی برافگند نزدیک سام
✦
که برگشتم از شاه دل شادکام
#12
ابا خلعت خسروانی و تاج
✦
همان یاره و طوق و هم تخت عاج
#13
چنان شاد شد زان سخن پهلوان
✦
که با پیر سر شد به نوی جوان
#14
سواری به کابل برافگند زود
✦
به مهراب گفت آن کجا رفته بود
#15
نوازیدن شهریار جهان
✦
وزان شادمانی که رفت از مهان
#16
من اینک چو دستان بر من رسد
✦
گذاریم هر دو چنان چون سزد
#17
چنان شاد شد شاه کابلستان
✦
ز پیوند خورشید زابلستان
#18
که گفتی همی جان برافشاندند
✦
ز هر جای رامشگران خواندند
#19
چو مهراب شد شاد و روشن روان
✦
لبش گشت خندان و دل شادمان
#20
گرانمایه سیندخت را پیش خواند
✦
بسی خوب گفتار با او براند
#21
بدو گفت کای جفت فرخنده رای
✦
بیفروخت از رایت این تیره جای
#22
به شاخی زدی دست کاندر زمین
✦
برو شهریاران کنند آفرین
#23
چنان هم کجا ساختی از نخست
✦
بیاید مر این را سرانجام جست
#24
همه گنج پیش تو آراستست
✦
اگر تخت عاجست اگر خواستست
#25
چو بشنید سیندخت ازو گشت باز
✦
بر دختر آمد سراینده راز
#26
همی مژده دادش به دیدار زال
✦
که دیدی چنان چون بباید همال
#27
زن و مرد را از بلندی منش
✦
سزد گر فرازد سر از سرزنش
#28
سوی کام دل تیز بشتافتی
✦
کنون هر چه جستی همه یافتی
#29
بدو گفت رودابه ای شاه زن
✦
سزای ستایش به هر انجمن
#30
من از خاک پای تو بالین کنم
✦
به فرمانت آرایش دین کنم
#31
ز تو چشم آهرمنان دور باد
✦
دل و جان تو خانهٔ سور باد
#32
چو بشنید سیندخت گفتار اوی
✦
به آرایش کاخ بنهاد روی
#33
بیاراست ایوانها چون بهشت
✦
گلاب و می و مشک و عنبر سرشت
#34
بساطی بیفگند پیکر به زر
✦
زبر جد برو بافته سر به سر
#35
دگر پیکرش در خوشاب بود
✦
که هر دانه‌ای قطره‌ای آب بود
#36
یک ایوان همه تخت زرین نهاد
✦
به آیین و آرایش چین نهاد
#37
همه پیکرش گوهر آگنده بود
✦
میان گهر نقشها کنده بود
#38
ز یاقوت مر تخت را پایه بود
✦
که تخت کیان بود و پرمایه بود
#39
یک ایوان همه جامهٔ رود و می
✦
بیاورده از پارس و اهواز و ری
#40
بیاراست رودابه را چون نگار
✦
پر از جامه و رنگ و بوی بهار
#41
همه کابلستان شد آراسته
✦
پر از رنگ و بوی و پر از خواسته
#42
همه پشت پیلان بیاراستند
✦
ز کابل پرستندگان خواستند
#43
نشستند بر پیل رامشگران
✦
نهاده به سر بر زر افسران
#44
پذیره شدن را بیاراستند
✦
نثارش همه مشک و زر خواستند

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: