🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
27 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۷ - بستن در کارستان بر سپاه خسرو، تندباد شب و پوزش رومیان، نامه به قیصر و رفتن به مانوی
سپاه گران خسرو پرویز چون از مرزهای آشنا گذشت، شتابان و خروشان به سوی دیار روم پیش راند تا به شارستان استوار کارستان رسید؛ شهری که قیصر آن را به بزرگی و استواری یاد می‌کرد. ترسابچگان و مردم روم چون از دور گرد و غبار لشکر بی‌شمار ایران را دیدند، ترسان و بی‌راه به هر سو دویدند، رخت به درون باره کشیدند و دروازه‌های آهنینی شارستان را سخت فروبستند.

شهریار گیتی‌فروز که انتظار چنین رفتاری نداشت، سه روز در بیرون حصار ماند. روز چهارم فرستاده‌ای فرستاد و رومیان را خواند که سپاهی چنین گران را خوراک و یاری رسانند و کینه‌ورزی نکنند. اما دل رومیان سخت بود و پیام شاه را خوار داشتند، در حالی که لشکریان ایران در سختی و گرسنگی به سر می‌بردند.

ناگاه دست تقدیر ایزدی برآمد؛ ابری سهمگین و تیره بر آسمان پدیدار شد و همچون شیر جنگی به غریدن درآمد. بادهای توفنده بر شارستان افتاد و ناله و فریاد از هر کوی و برزن برخواست. نیمه‌ای از شب تیره نگذشته بود که بخشی از باروی استوار کارستان فرو ریخت و ناپدید شد. رومیان، حیرت‌زده از این کیفر آسمانی، دریافتند که خشم ایزدی بر ایشان فرود آمده؛ پس به تضرع افتادند و به آستان یزدان پوزش آوردند.

بیداردلان شهر شتابان علوفه و خورش فراهم ساختند و سه پیر اسقف و راهب بزرگ با جامه‌ها و تحفه‌های گران‌بهای روم بیرون تاختند. آنان هدایا را به پیشگاه خسرو آوردند و به گناه و نادانی خویش خستو شدند. خسرو پرویز که پادشاهی جوان و بلندمنش بود، سرزنش و تندی نکرد و خطایشان را بخشید.

در میان شارستان، کاخی باشکوه برپا شده بود که سر به ابرهای آسمان می‌سایید؛ کاخی پرنگار که قیصر برای خویش برآورده بود. شاه ایران از دشت برآمد، به کاخ درآمد و در آن شارستان آباد بگردید. رومیان همگی به آفرین خوانی پرداختند و بر قدمگاه شهریار گوهر افشاندند. خسرو چون جایی خرم و آباد یافت، چندی در آنجا برآسود و سپس نامه‌ای آگاه‌کننده از تندباد و صاعقه و گشوده شدن کارستان به قیصر نوشت.

پس از آن، جهاندار خسرو بار و بنه بربست و به سوی شهر مانوی راند. بزرگان، خردمندان و رهبانان مانوی چون از آمدن پادشاه آگاه شدند، با هدایا و نثار فراوان به پیشواز شتافتند. در مجلس شهریار، سخن‌ها از توفان دوشین و شارستان کهن رانده شد و همگان وفاداری خویش را اعلام داشته، سر بر فرمان خسرو فرود آوردند.
#1
چو بگذشت لشکر بران تازه بوم
✦
بتندی همی‌راند تا مرز روم
#2
چنین تا بیامد بران شارستان
✦
که قیصر ورا خواندی کارستان
#3
چواز دور ترسا بدید آن سپاه
✦
برفتند پویان به بی راه و راه
#4
بدان باره اندر کشیدند رخت
✦
در شارستان را ببستند سخت
#5
فروماند زان شاه گیتی فروز
✦
به بیرون بماندند لشکر سه روز
#6
فرستاد روز چهارم کسی
✦
که نزدیک ما نیست لشکر بسی
#7
خورشها فرستید و یاری کنید
✦
چه برما همی کامگاری کنید
#8
به نزدیک ایشان سخن خوار بود
✦
سپاهش همه سست و ناهار بود
#9
هم آنگه برآمد یکی تیره ابر
✦
بغرید برسان جنگی هژبر
#10
وز ابر اندران شارستان باد خاست
✦
بهر بر زنی بانگ و فریاد خاست
#11
چونیمی ز تیره شب اندر کشید
✦
ز باره یکی بهره شد ناپدید
#12
همه شارستان ماند اندر شگفت
✦
به یزدان سقف پوزش اندر گرفت
#13
بهر بر زنی بر علف ساختند
✦
سه پیر سکوبا برون تاختند
#14
ز چیزی که بود اندران تازه بوم
✦
همان جامه هایی که خیزد ز روم
#15
ببردند بالا به نزدیک شاه
✦
که پیدا شد ای شاه برما گناه
#16
چو خسرو جوان بود و برتر منش
✦
بدیشان نکرد از بدی سرزنش
#17
بدان شارستان دریکی کاخ بود
✦
که بالاش با ابر گستاخ بود
#18
فراوان بدو اندرون برده بود
✦
همان جای قیصر برآورده بود
#19
ز دشت اندرآمد بدانجا گذشت
✦
فراوان بدان شارستان دربگشت
#20
همه رومیان آفرین خواندند
✦
بپا اندرش گوهر افشاندند
#21
چو آباد جایی به چنگ آمدش
✦
برآسود و چندی درنگ آمدش
#22
به قیصر یکی نامه بنوشت شاه
✦
ازان باد وباران وابر سیاه
#23
وزان شارستان سوی مانوی راند
✦
که آن را جهاندار مانوی خواند
#24
زما نوییان هرک بیدار بود
✦
خردمند و راد و جهاندار بود
#25
سکوبا و رهبان سوی شهریار
✦
برفتند با هدیه و با نثار
#26
همی‌رفت با شاه چندی سخن
✦
ز باران و آن شارستان کهن
#27
همی‌گفت هرکس که ما بنده‌ایم
✦
به گفتار خسرو سر افگنده‌ایم

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: